Odzyskanie przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci by\u0142o procesem z\u0142o\u017conym i wcale nie tak oczywistym.<\/p>\n
Pierwsze, co przychodzi na my\u015bl, to wojna. Gdyby nie konflikt zbrojny pomi\u0119dzy naszymi zaborcami, wolnej Polski by nie by\u0142o.<\/p>\n
Drugie \u2013 postacie bior\u0105ce udzia\u0142 w grze, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n
Pocz\u0105tek drugiego dziesi\u0119ciolecia ubieg\u0142ego wieku mo\u017cna by por\u00f3wna\u0107 do gotuj\u0105cej si\u0119 zupy. Wystarczy\u0142o uchyli\u0107 pokrywk\u0119, \u017ceby zobaczy\u0107 wrzenie. Ca\u0142a Europa czu\u0142a, \u017ce wojna jest nieunikniona.<\/p>\n
Przenie\u015bmy si\u0119\u00a0 wyobra\u017ani\u0105 do tamtych czas\u00f3w. Mamy wielkie mocarstwa: Francj\u0119, Angli\u0119, W\u0142ochy, Niemcy, Austro-W\u0119gry i Rosj\u0119. Ka\u017cde z tych mocarstw to konglomerat r\u00f3\u017cnych narod\u00f3w i rodz\u0105cych si\u0119 to\u017csamo\u015bci. Polska jest podzielona mi\u0119dzy trzech zaborc\u00f3w. W ka\u017cdym zaborze sytuacja Polak\u00f3w jest inna, st\u0105d r\u00f3\u017cne wyobra\u017cenia o tym, jaka Polska mog\u0142aby by\u0107. Roman Dmowski \u2013 dzia\u0142aj\u0105cy w Warszawie i w Kr\u00f3lestwie, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel Narodowej Demokracji \u2013 chcia\u0142 wywalczenia dla Polski autonomii pod ber\u0142em cara rosyjskiego. Ignacy Daszy\u0144ski \u2013 dzia\u0142aj\u0105cy w Krakowie, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel Polskiej Partii Socjalistycznej, \u015bci\u015ble wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z J\u00f3zefem Pi\u0142sudskim \u2013 my\u015bla\u0142 o Polsce jako cz\u0119\u015bci Monarchii Austro-W\u0119gierskiej, wkr\u00f3tce jednak przyj\u0105\u0142 pogl\u0105d g\u0142oszony przez J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, chyba najtrafniej przewiduj\u0105cego przysz\u0142o\u015b\u0107: \u201enie mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107 polskiej szabli, kiedy wyr\u0105bywane b\u0119d\u0105 granice pa\u0144stw i narod\u00f3w\u201d. Konieczne jest tu te\u017c wymienienie czwartego nazwiska: Ignacy Jan Paderewski, genialny kompozytor i pianista, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rego skupi\u0142o si\u0119 \u015brodowisko polonijne. Architektami polskiej niepodleg\u0142o\u015bci by\u0142o wielu ludzi, ale to ci czterej odegrali w tym zrywie niepodleg\u0142o\u015bciowym i na r\u00f3\u017cnych jego etapach dominuj\u0105c\u0105 rol\u0119.<\/p>\n
*<\/p>\n
W Krakowie, zreszt\u0105 przy ogromnym udziale Ignacego Daszy\u0144skiego, kt\u00f3ry by\u0142 zar\u00f3wno cz\u0142onkiem rady miasta, jak i parlamentarzyst\u0105, zalegalizowano dzia\u0142alno\u015b\u0107 grupy paramilitarnej \u201eStrzelec\u201d pod komend\u0105 J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. Oficjalnie dzia\u0142a\u0142o Towarzystwo Gimnastyczne \u201eSok\u00f3\u0142\u201d. To by\u0142 potencja\u0142.\u00a0 Czekano tylko, a\u017c europejskie wrzenie osi\u0105gnie w\u0142a\u015bciw\u0105 temperatur\u0119. Czekano \u00a0na wybuch wojny, a wr\u00f3g by\u0142 jeden: carat rosyjski.<\/p>\n
Rok 1912 by\u0142 prze\u0142omowy. To wtedy uchwalono powo\u0142anie Polskiego Skarbu Wojskowego, kt\u00f3ry mia\u0142 zbiera\u0107 pieni\u0105dze na wypadek wybuchu wojny. Zwi\u0105zki paramilitarne, kt\u00f3re powstawa\u0142y jak grzyby po deszczu, \u0142\u0105czy\u0142y si\u0142y. \u201eStrzelec\u201d, \u201eSok\u00f3\u0142\u201d, \u201eDru\u017cyny Bartoszowe\u201d, \u201eDru\u017cyny Podhala\u0144skie\u201d i inne, a tak\u017ce partie, na czele z Polsk\u0105 Parti\u0105 Socjalistyczn\u0105, obejmuj\u0105c\u0105 dwie frakcje: demokratyczn\u0105 i rewolucyjn\u0105 (kierowan\u0105 przez J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego).<\/p>\n
I sta\u0142o si\u0119. Zab\u00f3jstwo w Sarajewie nakr\u0119ci\u0142o spiral\u0119. Wszyscy stan\u0119li rami\u0119 w rami\u0119, a funkcj\u0119 komendanta g\u0142\u00f3wnego powierzono J\u00f3zefowi Pi\u0142sudskiemu. Na Oleandrach i w Parku Krakowskim rozpocz\u0119to mobilizacj\u0119. I oto w sierpniu 1914 roku rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 droga wojenna Pierwszej Kompanii Kadrowej, czego konsekwencj\u0105 by\u0142o powo\u0142anie pod \u2013 auspicjami Monarchii Austro-W\u0119gierskiej \u2013 Naczelnego Komitetu Narodowego, a Kompania Kadrowa sta\u0142a si\u0119 Legionami, kt\u00f3re mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako zal\u0105\u017cek polskich si\u0142 zbrojnych.<\/p>\n
Polacy zacz\u0119li \u201ewyr\u0105bywa\u0107\u201d sobie wolno\u015b\u0107 i granice.<\/p>\n
*<\/p>\n
Wr\u00f3\u0107my do jednego z architekt\u00f3w polskiej niepodleg\u0142o\u015bci. Do J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego.<\/p>\n
W dzisiejszych czasach J\u00f3zef Pi\u0142sudski nie przeszed\u0142by weryfikacji w Instytucie Pami\u0119ci Narodowej.<\/p>\n
Zacznijmy od pocz\u0105tku. Za\u0142o\u017cyciel Polskiej Partii Socjalistycznej, a do tego jej frakcji rewolucyjnej. Dzi\u015b okre\u015blono by go mianem lewaka\u2026<\/p>\n
Z udokumentowanych \u017ar\u00f3de\u0142 wynika, \u017ce J\u00f3zef Pi\u0142sudski by\u0142 tajnym wsp\u00f3\u0142pracownikiem wywiadu japo\u0144skiego, kt\u00f3ry w zamian dostarcza\u0142 mu \u015brodki na zakup broni i dzia\u0142alno\u015b\u0107 propagandow\u0105. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 te\u017c z wywiadem austriackim \u2013 wywiadem pa\u0144stwa, kt\u00f3re wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 w rozbiorach Polski. Id\u017amy dalej. W 1914 roku na jego rozkaz nawi\u0105zano kontakty z wywiadem niemieckim. Co prawda nic z tego nie wysz\u0142o, ale kontakty by\u0142y. Dzi\u015b zosta\u0142by skazany za zdrad\u0119\u2026<\/p>\n
Mo\u017cna by go nazwa\u0107 cynicznym graczem politycznym. Nie gra\u0142 jednak dla siebie, ale \u2013 mo\u017cna g\u00f3rnolotnie powiedzie\u0107 \u2013 dla Polski. By\u0142 got\u00f3w po\u015bwi\u0119\u0107 stanowisko komendanta po to, by we w\u0142a\u015bciwym momencie uwolni\u0107 si\u0119 spod kurateli Austro-W\u0119gier i Niemiec. Ju\u017c wtedy mimo r\u00f3\u017cnicy pogl\u0105d\u00f3w \u015bci\u015ble wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Romanem Dmowskim. Ju\u017c wtedy zacz\u0105\u0142 tworzy\u0107 polsk\u0105 armi\u0119 skupiaj\u0105c\u0105 Polak\u00f3w z trzech zabor\u00f3w: Polsk\u0105 Organizacj\u0119 Wojskow\u0105.\u00a0 Nie unika\u0142 konflikt\u00f3w, ale mia\u0142 cel nadrz\u0119dny. Wykorzystywa\u0142 nawet ma\u0142e sukcesy, przekuwaj\u0105c je w zwyci\u0119stwa. Trzyma\u0142 si\u0119 kurczowo ka\u017cdego zdania wypowiedzianego przez przyw\u00f3dc\u00f3w Pa\u0144stw Centralnych, kt\u00f3re dawa\u0142o nadziej\u0119 na niepodleg\u0142o\u015b\u0107, a na terenie okupowanego przez Niemcy Kr\u00f3lestwa odtworzy\u0142 schemat polskiego rz\u0105du w postaci Centralnego Komitetu Narodowego.\u00a0 Efektem jego zabieg\u00f3w i negocjacji z w\u0142adzami Niemiec i Austro-W\u0119gier by\u0142o powo\u0142anie Tymczasowej Rady Stanu Kr\u00f3lestwa Polskiego.<\/p>\n
Po wybuchu Rewolucji Pa\u017adziernikowej teatr wojenny i scena polityczna\u00a0 zacz\u0119\u0142y si\u0119 diametralnie zmienia\u0107, podobnie jak\u00a0 sytuacja samego J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, polskiego wojska\u00a0 i tymczasowego rz\u0105du. Chciano wykorzysta\u0107 okoliczno\u015bci, by rozbudowa\u0107 polskie wojsko, wcielaj\u0105c do niego Polak\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w Rosji. Tego by\u0142o ju\u017c za wiele dla dotychczasowych patron\u00f3w polskich d\u0105\u017ce\u0144 do niepodleg\u0142o\u015bci. W nocy z 21 na 22 lipca 1917 roku J\u00f3zef Pi\u0142sudski zosta\u0142 aresztowany i osadzony w twierdzy w Magdeburgu. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ta ca\u0142kowita izolacja przyczyni\u0142a si\u0119 do zwi\u0119kszenia jego popularno\u015bci. Powsta\u0142a ju\u017c po\u00a0 jego aresztowaniu Rada Regencyjna zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 w pa\u017adzierniku 1918 roku do w\u0142adz niemieckich o uwolnienie komendanta. Widziano w nim jedyn\u0105 osob\u0119, kt\u00f3ra mo\u017ce zapanowa\u0107 nad nastrojami spo\u0142ecznymi. 10 listopada J\u00f3zef Pi\u0142sudski przyjecha\u0142 na warszawski Dworzec Gda\u0144ski i otrzyma\u0142 nominacj\u0119 na ministra obrony narodowej.<\/p>\n
Wojna dobiega\u0142a ko\u0144ca, a wsp\u00f3lnym wrogiem stawa\u0142 si\u0119 bolszewizm. Wszyscy zdawali sobie spraw\u0119, \u017ce socjalista Pi\u0142sudski jako jedyny mo\u017ce uspokoi\u0107 rewolucyjne nastroje. Trzeba bowiem sobie u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce fala rewolucyjna przetacza\u0142a si\u0119 przez du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Europy.<\/p>\n
I oto 11 listopada 1918 roku w godzinach wieczornych przej\u0105\u0142 Pi\u0142sudski z r\u0105k Rady Regencyjnej w\u0142adz\u0119 naczeln\u0105 nad wojskiem. Nast\u0119pnego dnia rozpocz\u0105\u0142 tworzenie rz\u0105du.<\/p>\n
Wy\u017cej napisa\u0142am o lustracji Pi\u0142sudskiego i chc\u0119 do\u0142o\u017cy\u0107 do niej jeszcze jeden punkt. Wsp\u00f3\u0142czesny IPN rozliczy\u0142by komendanta tak\u017ce za przyjmowanie do wywiadu i kontrwywiadu odrodzonej Polski oficer\u00f3w z armii zaborczych, i to cz\u0119sto na kierownicze stanowiska. To, \u017ce dzi\u0119ki temu uda\u0142o si\u0119 w ci\u0105gu kilku lat stworzy\u0107 s\u0142u\u017cby specjalne na dobrym poziomie, nie by\u0142oby \u017cadnym usprawiedliwieniem.<\/p>\n
Mieli\u015bmy szcz\u0119\u015bcie, \u017ce od momentu wzmo\u017cenia ruch\u00f3w narodowych przez ca\u0142y czas w\u015br\u00f3d tw\u00f3rc\u00f3w tych dzia\u0142a\u0144 by\u0142 J\u00f3zef Pi\u0142sudski. Cz\u0142owiek o otwartej g\u0142owie, dla kt\u00f3rego liczy\u0142y si\u0119 sprawy Polski, a nie partykularne interesy. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry potrafi\u0142 lawirowa\u0107, godz\u0105c kwestie polityczne i personalne. Wymagaj\u0105cy od siebie i od innych. Cz\u0142owiek, dla kt\u00f3rego patriotyzm nie \u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 z nacjonalizmem, bo nie m\u00f3g\u0142\u2026 Bo Polacy o r\u00f3\u017cnym pochodzeniu\u00a0 walczyli o Polsk\u0119 i byli wierni w tej walce.<\/p>\n
Tu\u017c przed odzyskaniem przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci J\u00f3zef Pi\u0142sudski by\u0142 przekonany o tym, \u017ce koniec wojny b\u0119dzie oznacza\u0107 tak\u017ce zako\u0144czenie ostrych spor\u00f3w politycznych w polskim spo\u0142ecze\u0144stwie. S\u0105dzi\u0142, \u017ce w niepodleg\u0142ym pa\u0144stwie polskim partie i stronnictwa b\u0119d\u0105 w stanie w sprawach najwa\u017cniejszych znale\u017a\u0107 p\u0142aszczyzn\u0119 kompromisu. Niestety\u2026 Jego nadzieje i marzenia si\u0119 nie spe\u0142ni\u0142y.<\/p>\n
Gra\u017cyna Olewniczak<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Odzyskanie przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci by\u0142o procesem z\u0142o\u017conym i wcale nie tak oczywistym. Pierwsze, co przychodzi na my\u015bl, to wojna. Gdyby nie konflikt […]<\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":8171,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[344],"tags":[415,420,421,417,419,418,416],"class_list":["post-8170","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly-nasze","tag-11-listopada","tag-historia","tag-lewak","tag-niepodleglosc","tag-pilsudski","tag-polska","tag-swieto-niepodleglosci","artykuly-nasze"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8170","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/26"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8170"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8170\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8171"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8170"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8170"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8170"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}