{"id":4366,"date":"2016-10-10T11:28:44","date_gmt":"2016-10-10T09:28:44","guid":{"rendered":"http:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=4366"},"modified":"2016-10-13T23:22:25","modified_gmt":"2016-10-13T21:22:25","slug":"nasz-francuski-wieszcz-czyli-o-wladzy-ktora-zglupiala","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=4366","title":{"rendered":"Nasz francuski wieszcz, czyli o \u201ew\u0142adzy, kt\u00f3ra zg\u0142upia\u0142a\u201d"},"content":{"rendered":"

\u0179r\u00f3d\u0142o <klik<\/a>><\/p>\n

Autorka: Ma\u0142gorzata Skuczy\u0144ska<\/p>\n

W 1888 roku \u201edorwa\u0142 si\u0119\u201d do nas i nie odpuszcza\u2026 Zgry\u017aliwy 15-letni \u201estarzec\u201d z Rennes. \u201ePrzedwcze\u015bnie rozwini\u0119ty, bystry, cyniczny i zuchwa\u0142y\u201d. Zanim ( 1907 r.) umar\u0142, popijaj\u0105c latami gru\u017alic\u0119 absyntem, nie omieszka\u0142 to tu, to tam zakpi\u0107 sobie z mieszcza\u0144skiej poprawno\u015bci swoj\u0105 zaiste eleganck\u0105 \u201ekoszul\u0105 z kartonu i namalowanym na niej tuszem czarnym krawatem\u201d.
\nMawia\u0142, \u017ce \u201em\u00f3wi\u0107 rzeczy zrozumia\u0142e to obci\u0105\u017ca umys\u0142 i deformuje
\npami\u0119\u0107, podczas gdy absurd \u0107wiczy m\u00f3zg i pobudza gr\u0119 pami\u0119ci\u201d.
\nW imi\u0119 tej my\u015blowej sekwencji, z dezynwoltur\u0105
\nbezkompromisowego kpiarza, targn\u0105\u0142 si\u0119 na \u015bwi\u0119to\u015bci wysokiej
\nliteratury (\u201eMakbet\u201d), by to , co wznios\u0142e, obni\u017cy\u0107, strywializowa\u0107
\ni \u2026sta\u0107 si\u0119 ( O tempora o mores!) klasykiem dramatu
\n\u015bwiatowego.
\nTakiemu bezczelnemu smarkaczowi dzi\u015b czujny \u2013 jak mawia\u0142
\nGombrowicz \u2013 \u201epalic\u201d ministerki Zalewskiej wskaza\u0142by jeden
\nkierunek: szko\u0142a bran\u017cowa!
\nO kim mowa? Alfred Jarry \u2013 tak si\u0119 nazywa \u00f3w francuski m\u0142okos.
\nAutor V- aktowej sztuki o tytule \u201eKr\u00f3l Ubu czyli Polacy\u201d, kt\u00f3rej akcja
\nrozgrywa si\u0119 \u201e w Polsce, czyli nigdzie\u201d. Ministerstwo P. Gli\u0144skiego
\npowinno natychmiast histori\u0119 tyrana Ubu wrzuci\u0107 na list\u0119 dzie\u0142
\nzakazanych. A nu\u017c, widelec po\u0142apie si\u0119 w tych niecnych
\ninsynuacjach na temat naszego kraju wra\u017cliwa na wszelkie
\nbezece\u0144stwa ( szczeg\u00f3lnie, i\u017c pierwszym s\u0142owem dramatu jest
\nobsceniczne \u201eg(r)\u00f3wno\u201d) pos\u0142anka Sobecka\u2026? Ministrowi od kultury
\nb\u0119dzie potem wstyd, \u017ce tropi\u0142 \u201eupadek warto\u015bci\u201d w wyczynach
\nartystycznych niekt\u00f3rych polskich teatr\u00f3w, a \u201eUbu\u201d nie dopilnowa\u0142.
\nAle do rzeczy: jakie to tropy z tak \u017cyw\u0105 aktualno\u015bci\u0105 wiod\u0105 dzie\u0142o
\nJarry`ego do kraju nad Wis\u0142\u0105 A.D. 2016, do owego cudu \u201edobrej
\nzmiany\u201d, co dla jednych jest \u2013wypisz, wymaluj \u2013 pe\u0142zaj\u0105cym
\nzamachem stanu, dla innych kroczek po kroczku obstalowywan\u0105
\nw\u0142a\u015bnie Polsk\u0105, co \u201ewstaje z kolan\u201d \u2013 dumn\u0105 i z wy\u017cyn
\nniebotycznego patriotyzmu spogl\u0105daj\u0105c\u0105 pogardliwie na reszt\u0119
\n\u015bwiata?
\nGdy ju\u017c odnajdziemy owe powinowactwa \u201eKr\u00f3la Ubu\u201d i Polski
\nostatnich paru miesi\u0119cy, odkryjemy, jak okrutnie Jarry zabawi\u0142 si\u0119
\nnaszym kosztem. Niby dobra zabawa, wdzi\u0119k arystofanejskiej ironii
\ni poczciwa rubaszno\u015b\u0107 Rabelais`a, a w rzeczywisto\u015bci \u2013 ponury
\nprofetyzm.
\nBo oto spe\u0142ni\u0142o si\u0119: u ko\u0144ca XIX stulecia Jarry co\u015b tam ju\u017c wiedzia\u0142
\no XXI \u2013 wiecznej Polsce \u201epomaza\u0144c\u00f3w\u201d, o 500+, o kraju
\nmisiewicz\u00f3w i prawa w ruinie. A wszystkie te historyczne
\naktualno\u015bci uosabia g\u0142\u00f3wny bohater. W\u0142adz\u0119 obj\u0105\u0142 po
\nszekspirowsku: zabi\u0142 kr\u00f3la Wac\u0142awa i sta\u0142 si\u0119 jedynym zarz\u0105dc\u0105
\nPolski. Teraz, by m\u00f3g\u0142 Ubu spokojnie \u2019 jada\u0107 kiszk\u0119 z kapust\u0105 i
\ntrynda\u0107 si\u0119 karet\u0105 po mie\u015bcie\u201d, trzeba by\u0142o uwiarygodni\u0107 w\u0142adz\u0119
\nwol\u0105 suwerena. Nie by\u0142o to trudne. Lud, rozszarpawszy rzucone
\nmu przed nos trzy miliony i nape\u0142niwszy brzuchy na uczcie ze stu
\npi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu wo\u0142\u00f3w i baran\u00f3w, zakrzykn\u0105\u0142: \u201eNiech \u017cyje kr\u00f3l Ubu.
\nCo za dobry kr\u00f3l. Nie by\u0142o tak za czas\u00f3w Wac\u0142awa.\u201d I tak oto,
\n\u201edemokratycznie\u201d, tyran dosta\u0142 glejt do dalszych dzia\u0142a\u0144. By osadzi\u0107
\nw\u0142adz\u0119 na solidnych fundamentach ( co dzi\u015b znaczy KTM), w
\nDzienniku Ustaw og\u0142oszono, \u017ce \u201eog\u00f3\u0142 obywateli b\u0119dzie p\u0142aci\u0142 dwa
\nrazy wszystkie podatki, a trzy razy te, kt\u00f3re rz\u0105d naznaczy p\u00f3\u017aniej\u201d.
\nPo czym Ubu rzek\u0142: \u201eZreformuj\u0119 sprawiedliwo\u015b\u0107\u201d, w wyniku czego
\n-jak nios\u0142a wie\u015b\u0107 gminna- w samym Krakowie \u201eubito\u201d pi\u0119ciuset
\ns\u0119dzi\u00f3w, kt\u00f3rym nie podoba\u0142y si\u0119 nowe porz\u0105dki. A\u017c co poniekt\u00f3rzy
\npocz\u0119li narzeka\u0107: \u201eUbu to paskudny brudas\u201d. Na takie dictum kr\u00f3l
\nrzuci\u0142 ludowi obietnic\u0119 \u201ema\u0142ego systemiku, kt\u00f3rym wymy\u015bli\u0142 \u2013
\nbajdurzy\u0142 wytrawny propagandysta-populista, czyli w\u0142a\u015bciciel Polski
\n\u2013 aby sprowadza\u0107 pogod\u0119, a odwraca\u0107 deszcz\u201d\u2026
\nW 1896 roku, gdy jedyny raz z \u017cycia autora zagrano jego dramat
\nna profesjonalnej scenie jednego z paryskich teatr\u00f3w
\ndramatycznych, Ubu ukaza\u0142 si\u0119 oczom widz\u00f3w \u201eze sto\u017ckowato
\nprzyrz\u0105dzon\u0105 g\u0142ow\u0105, w cudacznej masce na kszta\u0142t \u015bwi\u0144skiego ryja
\n(\u2026) i w zbroi z kartonu\u201d.
\nUbu, groteskowy \u201ewytw\u00f3r brutalnego infantylizmu i wisielczego
\nhumoru (jak napisa\u0142 jeden z francuskich krytyk\u00f3w) sta\u0142 si\u0119
\nuosobieniem potworno\u015bci w\u0142adzy, \u201emitem szpetnych instynkt\u00f3w,
\ngro\u017anym monstrum, kt\u00f3rego szale\u0144cze rz\u0105dy \u015bci\u0105gaj\u0105 na kraj wojn\u0119
\nsamolubn\u0105 g\u0142upot\u0105\u201d.
\n\u201eUbu to g\u0142upota olbrzymia, triumfalna, to z\u0142y urz\u0119dnik, z\u0142y szef,
\nt\u0119py genera\u0142, to samo pa\u0144stwo i jego gospodarka, o ile si\u0119 w niej
\nstosuje \u015blepe prawid\u0142a, nie troszcz\u0105c si\u0119 o nast\u0119pstwa. Ubu to
\nw \u0142 a d z a, kt\u00f3ra z g \u0142 p i a \u0142 a\u201d- konkludowa\u0142 swoj\u0105 interpretacj\u0119
\nmitu bohatera Jarry`ego T.\u017cele\u0144ski-Boy w latach dwudziestych.
\nA bli\u017cej nas? \u201ePrzej\u0119cie w\u0142adzy przez Ubu, zupe\u0142nego idiot\u0119\u2026
\nTo, co si\u0119 teraz dzieje w Polsce wygl\u0105da jak w krzywym zwierciadle.
\nOczywi\u015bcie by\u0142y normalne wybory, wygra\u0142a je partia, kt\u00f3ra teraz
\nrz\u0105dzi, ale to, co si\u0119 potem zacz\u0119\u0142o robi\u0107, tzn. obsadzanie stanowisk
\nswoimi lud\u017ami na si\u0142\u0119, w nocy, niedopuszczanie do dyskusji drugiej
\nstrony w czasie obrad\u2026Formalnie to mo\u017ce nie jest dyktatura
\n(\u2026), ale d\u0105\u017cenie w tym kierunku jest bardzo jawne\u201d- m\u00f3wi\u0142 w marcu
\ntego roku Krzysztof Penderecki, zapowiadaj\u0105c wystawienie
\nw bytomskiej Operze \u015al\u0105skiej swojej opery \u201eUbu Rex\u201d z 1991 roku
\n\u2013 jako dzie\u0142a politycznie aktualnego.
\nO, Jarry, nasz wieszczu narodowy \u2013 chcia\u0142oby si\u0119 rzec\u2026 Jeszcze
\nw 2014 roku na scenie Teatru Starego tw\u00f3j bohater jawi\u0142 si\u0119 jakby
\nw literackim cudzys\u0142owie. W spektaklu Jana Klaty Ubu potrzebny
\nby\u0142 jako artystyczny papierek lakmusowy, kt\u00f3rym tw\u00f3rca wywabia
\nniepokoj\u0105c\u0105 prawd\u0119 o Polsce \u2013 kraju, kt\u00f3rego znakiem sta\u0142a si\u0119
\n\u201ebylejako\u015b\u0107, prymitywizm i brzydota\u201d (J. Cie\u015blak), prawd\u0119 o
\nPolaku, kt\u00f3remu Ubu ma odwag\u0119 rzuci\u0107 z pogard\u0105: \u201dJedz, pij i
\npopuszczaj\u201d. Bo to ju\u017c by\u0142o pa\u0144stwo w chaosie, w przededniu
\nkatastrofy, bezwiednie wpisuj\u0105ce sw\u00f3j los w fina\u0142 ze \u201ez\u0142ym Carem
\nw masce Hannibala Lectera z rozmys\u0142em kieruj\u0105cym w katy\u0144skim
\nlesie polski samolot z bohaterami wprost na brzoz\u0119\u201d (M.Centkowski).
\nxxx
\nNie po\u0142apali\u015bmy si\u0119 w tych przestrogach artyst\u00f3w.
\nWyhodowali\u015bmy \u201ezg\u0142upia\u0142\u0105 w\u0142adz\u0119\u201d. Groteska zesz\u0142a z wy\u017cyn estetyki i w ca\u0142ej swej grozie wmiesza\u0142a si\u0119 w polsk\u0105 realno\u015b\u0107.
\nJarry sko\u0144czy\u0142 si\u0119 jako nasz wieszcz narodowy? Ten fina\u0142 jego dramatu\u2026 Ubu umyka z Polski bezkarnie, zostawiaj\u0105c kraj w wojennej po\u017codze, z wojskami Cara Aleksego u naszych wr\u00f3t\u2026
\nPolska, czyli \u201enigdzie\u201d?<\/p>\n

#MamyDosc<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0179r\u00f3d\u0142o <klik> Autorka: Ma\u0142gorzata Skuczy\u0144ska W 1888 roku \u201edorwa\u0142 si\u0119\u201d do nas i nie odpuszcza\u2026 Zgry\u017aliwy 15-letni \u201estarzec\u201d z Rennes. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4367,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[1,49],"tags":[],"class_list":["post-4366","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii","category-inne-regiony-i-miasta","bez-kategorii","inne-regiony-i-miasta"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4366","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4366"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4366\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4367"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4366"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4366"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4366"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}