{"id":39495,"date":"2026-11-02T19:44:00","date_gmt":"2026-11-02T18:44:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=39495"},"modified":"2026-11-02T19:44:00","modified_gmt":"2026-11-02T18:44:00","slug":"pancerny-mechanizm-wiekszosci-2-3-dlaczego-polski-trybunal-potrzebuje-niemieckiego-klucza-felieton-kazimierza-dawidka-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=39495","title":{"rendered":"Pancerny mechanizm wi\u0119kszo\u015bci 2\/3. Dlaczego polski Trybuna\u0142 potrzebuje niemieckiego klucza? Felieton Kazimierza Dawidka (5)"},"content":{"rendered":"<h4>Niemiecki Trybuna\u0142 Konstytucyjny to wz\u00f3r stabilno\u015bci w&nbsp;UE dzi\u0119ki jednej zasadzie: s\u0119dzi\u00f3w wybiera si\u0119 tu wi\u0119kszo\u015bci\u0105 dw\u00f3ch trzecich g\u0142os\u00f3w. W&nbsp;Polsce decyduje zwyk\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 Sejmu, co zamienia s\u0105dy w&nbsp;polityczny \u0142up. Czas na&nbsp;radykaln\u0105 zmian\u0119 Konstytucji i&nbsp;wprowadzenie trzystopniowego sita wyborczego.<\/h4>\n<p>W&nbsp;\u015bwiecie zachodnich demokracji fundamentem stabilno\u015bci jest zasada, \u017ce&nbsp;instytucje chroni\u0105ce konstytucj\u0119 nie mog\u0105 by\u0107 w\u0142asno\u015bci\u0105 jednej partii. Niestety, w&nbsp;Polsce od lat przerabiamy ten sam destrukcyjny scenariusz, w&nbsp;kt\u00f3rym Trybuna\u0142 Konstytucyjny staje si\u0119 politycznym \u0142upem. Je\u015bli szukamy ratunku i&nbsp;wzoru do&nbsp;na\u015bladowania, musimy spojrze\u0107 na&nbsp;systemy, kt\u00f3re przed partyjn\u0105 \u017car\u0142oczno\u015bci\u0105 zabezpieczy\u0142y si\u0119 w&nbsp;spos\u00f3b bezkompromisowy.<\/p>\n<p>Niemiecki model wyboru s\u0119dzi\u00f3w Federalnego Trybuna\u0142u Konstytucyjnego uchodzi za&nbsp;najbardziej udany i&nbsp;stabilny w&nbsp;ca\u0142ej Unii Europejskiej. Dlaczego? Poniewa\u017c jego sercem jest bezwzgl\u0119dny wym\u00f3g wi\u0119kszo\u015bci dw\u00f3ch trzecich g\u0142os\u00f3w przy nominacji ka\u017cdego s\u0119dziego. Po\u0142ow\u0119 sk\u0142adu wybiera Bundestag (parlament centralny), a&nbsp;po\u0142ow\u0119 Bundesrat, czyli izba reprezentuj\u0105ca rz\u0105dy poszczeg\u00f3lnych land\u00f3w (kraj\u00f3w zwi\u0105zkowych). W&nbsp;obu tych izbach bez poparcia dw\u00f3ch trzecich pos\u0142\u00f3w lub delegat\u00f3w nikt nie za\u0142o\u017cy s\u0119dziowskiej togi.<\/p>\n<p>Ten genialny bezpiecznik sprawia, \u017ce&nbsp;\u017cadna rz\u0105dz\u0105ca koalicja nie jest w&nbsp;stanie samodzielnie obsadzi\u0107 Trybuna\u0142u. System zmusza polityk\u00f3w zwalczaj\u0105cych si\u0119 na&nbsp;co dzie\u0144 oboz\u00f3w, by zasiedli przy jednym stole i&nbsp;wypracowali kompromis. Efekt? S\u0119dziami w&nbsp;Karlsruhe zostaj\u0105 wybitni profesorowie i&nbsp;umiarkowani prawnicy o&nbsp;niepodwa\u017calnym autorytecie, a&nbsp;nie osoby politycznie ukierunkowane. Co wi\u0119cej, nad bezpiecze\u0144stwem ca\u0142ego ustroju czuwa w&nbsp;Niemczech Verfassungsschutz \u2013 Federalny Urz\u0105d Ochrony Konstytucji, cywilna s\u0142u\u017cba specjalna dzia\u0142aj\u0105ca jako kontrwywiad, kt\u00f3rego jedynym zadaniem jest monitorowanie i&nbsp;neutralizowanie radyka\u0142\u00f3w pr\u00f3buj\u0105cych legalnymi metodami zniszczy\u0107 demokratyczny \u0142ad od \u015brodka.<\/p>\n<p>Czy istnieje system jeszcze lepszy? Niekt\u00f3re pa\u0144stwa, na&nbsp;przyk\u0142ad W\u0142ochy, r\u00f3wnie\u017c stosuj\u0105 podwy\u017cszon\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 (dwie trzecie lub trzy pi\u0105te g\u0142os\u00f3w) i&nbsp;rozpraszaj\u0105 nominacje mi\u0119dzy parlament, prezydenta i&nbsp;same s\u0105dy najwy\u017csze. Jednak to model niemiecki dzi\u0119ki idealnemu zbalansowaniu g\u0142osu region\u00f3w (Bundesratu) z&nbsp;parlamentem oraz zabetonowaniu go wi\u0119kszo\u015bci\u0105 dw\u00f3ch trzecich pozostaje niedo\u015bcignionym wzorem odporno\u015bci na&nbsp;kryzysy.<\/p>\n<p>Przenie\u015bmy teraz wzrok na&nbsp;polskie podw\u00f3rko. Kontrast jest pora\u017caj\u0105cy, a&nbsp;wady wyboru s\u0119dzi\u00f3w do&nbsp;naszego Trybuna\u0142u Konstytucyjnego s\u0105 wr\u0119cz strukturaln\u0105 wad\u0105 fabryczn\u0105.<\/p>\n<ul>\n<li>Grzech pierworodny obecnej ustawy zasadniczej to zasada zwyk\u0142ej wi\u0119kszo\u015bci g\u0142os\u00f3w w&nbsp;Sejmie. Do&nbsp;wyboru s\u0119dziego TK w&nbsp;Polsce wymagana jest bezwzgl\u0119dna wi\u0119kszo\u015b\u0107, czyli w&nbsp;praktyce 231 pos\u0142\u00f3w. Wystarczy sprawny uk\u0142ad koalicyjny, by w&nbsp;jedno popo\u0142udnie przepchn\u0105\u0107 kolanem dowolnego, nawet najbardziej kontrowersyjnego kandydata. Taki uk\u0142ad nie rodzi kompromisu, rodzi dyktat silniejszego.<\/li>\n<li>W&nbsp;obecnej procedurze Senat, ca\u0142kowicie zmarginalizowany, w&nbsp;og\u00f3le nie bierze udzia\u0142u w&nbsp;wyborze s\u0119dzi\u00f3w TK. Druga izba parlamentu, kt\u00f3ra z&nbsp;za\u0142o\u017cenia mia\u0142a by\u0107 miejscem zadumy, refleksji i&nbsp;stabilizacji prawa, przy kluczowych nominacjach ustrojowych zostaje sprowadzona do&nbsp;roli niemego widza.<\/li>\n<li>Prezydent RP zyska\u0142 niedopuszczalny wp\u0142yw na&nbsp;wyb\u00f3r s\u0119dzi\u00f3w TK. Cho\u0107 rola prezydenta teoretycznie ogranicza si\u0119 tu do&nbsp;odebrania \u015blubowania, historia pokaza\u0142a, \u017ce&nbsp;poprzez odmow\u0119 lub op\u00f3\u017anianie tej procedury g\u0142owa pa\u0144stwa mo\u017ce parali\u017cowa\u0107 dzia\u0142anie organu konstytucyjnego, lub bra\u0107 udzia\u0142 w&nbsp;jego politycznym przejmowaniu. W&nbsp;suwerennej demokracji rola jednego cz\u0142owieka w&nbsp;procedurze powo\u0142ywania s\u0119dzi\u00f3w konstytucyjnych powinna by\u0107 ca\u0142kowicie wyeliminowana lub sprowadzona do&nbsp;czystego, automatycznego aktu notarialnego.<\/li>\n<\/ul>\n<p>W&nbsp;nowej architekturze ustrojowej Polski wyb\u00f3r zwyk\u0142\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 oraz uznaniowy wp\u0142yw prezydenta musz\u0105 sta\u0107 si\u0119 absolutnie niedopuszczalne. Ratunkiem jest radykalna zmiana Konstytucji i&nbsp;wprowadzenie trzystopniowego mechanizmu wyboru s\u0119dzi\u00f3w TK. Nowy system opiera\u0142by si\u0119 na&nbsp;potr\u00f3jnym sicie nominacyjnym, w&nbsp;kt\u00f3re w\u0142\u0105czone by\u0142yby trzy niezale\u017cne od siebie instancje: Sejm, Senat (kt\u00f3ry musi wreszcie odzyska\u0107 nale\u017cn\u0105 mu rol\u0119 w&nbsp;kreowaniu organ\u00f3w pa\u0144stwa) oraz Rada Samorz\u0105d\u00f3w (nowo powo\u0142any konstytucyjny organ zrzeszaj\u0105cy przedstawicieli polskich region\u00f3w i&nbsp;miast, dzia\u0142aj\u0105cy na&nbsp;wz\u00f3r niemieckiego Bundesratu). Kandydat na&nbsp;s\u0119dziego musia\u0142by uzyska\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 dw\u00f3ch trzecich g\u0142os\u00f3w w&nbsp;ka\u017cdej z&nbsp;tych trzech instancji osobno.<\/p>\n<p>Dopiero takie rozwi\u0105zanie trwale odpolityczni wymiar sprawiedliwo\u015bci. Zamiast plastikowego zatrzasku, kt\u00f3ry ka\u017cda kolejna ekipa u&nbsp;w\u0142adzy mo\u017ce wy\u0142ama\u0107 wed\u0142ug w\u0142asnego widzimisi\u0119, zbudujemy betonowy schron dla praworz\u0105dno\u015bci. Bez zgody opozycji, bez zgody drugiej izby i&nbsp;bez akceptacji ze strony region\u00f3w nikt nie dostanie prawa do&nbsp;orzekania o&nbsp;kszta\u0142cie polskich ustaw. Czas przesta\u0107 pudrowa\u0107 stary system \u2013 czas wdro\u017cy\u0107 sprawdzony, twardy mechanizm wi\u0119kszo\u015bci dw\u00f3ch trzecich.<\/p>\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\" \/>\n<p><em>Felieton jest wyrazem opinii autora. Nie prezentuje stanowiska ZR Ma\u0142opolskie.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Niemiecki Trybuna\u0142 Konstytucyjny to wz\u00f3r stabilno\u015bci w UE dzi\u0119ki jednej zasadzie: s\u0119dzi\u00f3w wybiera si\u0119 tu wi\u0119kszo\u015bci\u0105 dw\u00f3ch trzecich g\u0142os\u00f3w. W Polsce decyduje zwyk\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 Sejmu, co zamienia s\u0105dy w polityczny \u0142up. Czas na radykaln\u0105 zmian\u0119 Konstytucji i wprowadzenie trzystopniowego sita wyborczego.<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":39371,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-39495","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39495","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=39495"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39495\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39498,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39495\/revisions\/39498"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/39371"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=39495"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=39495"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=39495"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}