{"id":39419,"date":"2026-09-20T20:50:40","date_gmt":"2026-09-20T18:50:40","guid":{"rendered":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=39419"},"modified":"2026-09-20T20:51:41","modified_gmt":"2026-09-20T18:51:41","slug":"make-europe-great-again-felieton-adama-jaskowa-270","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=39419","title":{"rendered":"Make Europe Great. Again? Felieton Adama Ja\u015bkowa (270)"},"content":{"rendered":"

Europa potrzebuje wielu reform i coraz \u015bci\u015blejszej integracji. Unia potrzebuje nie tylko wsp\u00f3lnego d\u0142ugu, ale i wsp\u00f3lnych unijnych podatk\u00f3w \u2013 np. wsp\u00f3lnego europejskiego CIT-u. Pytanie, kto mia\u0142by te zmiany wprowadza\u0107, skoro krajowe rz\u0105dy pilnuj\u0105 w\u0142asnych nos\u00f3w i w\u0142asnych podw\u00f3rek. S\u0105 jak Czepiec z Wesela Wyspia\u0144skiego.<\/h4>\n

\"IlustracjaKanada chce do Europy, ale to raczej nie pr\u00f3ba powrotu, a inwestycja w przysz\u0142o\u015b\u0107. \u017byj\u0105c w Europejskiej Unii tracimy z oczu jej zalety \u2013 przede wszystkim takie, jakie widz\u0105 w Unii inne, cz\u0119sto dalekie kraje. Zreszt\u0105 podstawowa r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy USA a Kanad\u0105 polega na tym, \u017ce kanadyjskie polityki by\u0142y zawsze o wiele bli\u017cej europejskim rozwi\u0105zaniom ni\u017c politykom wi\u0119kszego s\u0105siada z Ameryki. Mimo \u017ce oba kraje pocz\u0105tkowo rozwija\u0142y brytyjskie rozwi\u0105zania, to sz\u0142y one w r\u00f3\u017cnych kierunkach. Amerykanie realizowali projekt \u201ema\u0142ego\u201d pa\u0144stwa i wielkiej w\u0142asno\u015bci prywatnej oraz kolejnych ekspansji na kontynencie, a potem ju\u017c wykraczaj\u0105cych poza kontynent. Ameryka\u0144ski rozw\u00f3j by\u0142 nakr\u0119cany kolejnymi imperialnymi inwazjami oraz nap\u0142ywem taniej si\u0142y roboczej g\u0142\u00f3wnie z Europy, a potem z Azji. A\u017c wreszcie z ca\u0142ej Ameryki \u0141aci\u0144skiej.<\/p>\n

Tak by\u0142o a\u017c do wielkiego kryzysu, kt\u00f3ry przeora\u0142 ca\u0142y zachodni \u015bwiat, przyspieszy\u0142 zapewne nadej\u015bcie wojny \u015bwiatowej, tej drugiej. Jednak\u017ce, dzi\u0119ki dzia\u0142aniom administracji Franklina D.\u00a0Roosevelta, wielki kryzys sta\u0142 si\u0119 dla USA okazj\u0105 do wielkiej przebudowy \u2013 kontynuowanej a\u017c do czas\u00f3w Johnsona. Budowanie pot\u0119gi USA u\u0142atwi\u0142a te\u017c poniek\u0105d w\u0142a\u015bnie wojna, cho\u0107 Amerykanie jej nie chcieli, a\u00a0do udzia\u0142u w\u00a0niej zostali zmuszeni nie tylko przez Japoni\u0119.<\/p>\n

Od czasu Reagana USA sta\u0142y si\u0119 liderem neoliberalizmu i\u00a0imperialnej polityki niestroni\u0105cej od konflikt\u00f3w zbrojnych. Nie znaczy to, \u017ce wcze\u015bniej stroni\u0142y. Od drugiej wojny pozostawa\u0142y \u015bwiatowym \u017candarmem i\u00a0do czasu wojny w\u00a0Iraku zawsze przegrywa\u0142y. W\u00a0sumie to od Korei. W\u0142a\u015bnie Irak tylko nie by\u0142 pora\u017ck\u0105, cho\u0107 w\u00a0d\u0142u\u017cszej perspektywie trudno powiedzie\u0107, jak to si\u0119 sko\u0144czy, bo dzisiejszy Irak to bardziej terytorium okupowane ni\u017c samodzielne pa\u0144stwo, mimo \u017ce liczba \u017co\u0142nierzy ameryka\u0144skich jest tam ju\u017c niewielka.<\/p>\n

Polityka ameryka\u0144ska, zw\u0142aszcza zagraniczna, od dawna ma\u0142o przewidywalna, a w okresie rz\u0105d\u00f3w Trumpa nie daje si\u0119 przewidywa\u0107 w og\u00f3le. Mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce tak naprawd\u0119 jedynym celem Trumpa jest zwi\u0119kszanie swojego rodzinnego maj\u0105tku, wszelkimi sposobami. To akurat mu si\u0119 udaje.<\/p>\n

Nic dziwnego, \u017ce Kanada, a by\u0107 mo\u017ce i Australia, spogl\u0105daj\u0105 w kierunku Europy, t\u0119skni\u0105c za stabilizacj\u0105. Co wi\u0119cej, cz\u0119\u015bci Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa \u2013 Walia, Szkocja i Irlandia P\u00f3\u0142nocna \u2013 og\u0142osi\u0142y, \u017ce wola\u0142yby znale\u017a\u0107 si\u0119 w Unii Europejskiej, ni\u017c pozosta\u0107 w Zjednoczonym (coraz s\u0142abiej) Kr\u00f3lestwie. Zreszt\u0105 r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy politykami spo\u0142ecznymi i lokalnymi Szkocji i \u00a0Anglii narastaj\u0105, pomimo wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o zbli\u017conych program\u00f3w Szkockiej Partii Narodowej i angielskiej (brytyjskiej) Partii Pracy.<\/p>\n

Ale nowe sojusze nie zbawi\u0105 Unii Europejskiej, bo gros jej problem\u00f3w le\u017cy w niej samej. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich co prawda spowodowana by\u0142a bezkrytycznym na\u015bladowaniem reaganomiki, z kt\u00f3rej korzy\u015bci zyskiwali wszyscy poza Europejczykami. Wa\u017cniejsze problemy to polityczna bezradno\u015b\u0107 krajowych rz\u0105d\u00f3w i pomijanie tego, \u017ce tylko wi\u0119ksza integracja polityczna i prawna, ale uwzgl\u0119dniaj\u0105ca interesy mniejszych pa\u0144stw, mo\u017ce wzmocni\u0107 Europ\u0119.<\/p>\n

Mamy te\u017c wiele lokalnych ruch\u00f3w, b\u0119d\u0105cych lokalnymi na\u015bladowcami Trumpa. Tyle \u017ce Trump nawo\u0142ywa\u0142 do przywr\u00f3cenia \u201eWielkiej Ameryki\u201d, cho\u0107 tak naprawd\u0119 Ameryka nigdy nie by\u0142a wi\u0119ksza ni\u017c za czas\u00f3w Clintona i\u00a0jego nast\u0119pc\u00f3w. Owszem, mo\u017ce nie by\u0142a lepsza ni\u017c za czas\u00f3w \u201enew dealu\u201d, ale przecie\u017c Trump \u017cadnego \u201enew dealu\u201d nie mia\u0142 zamiaru wprowadza\u0107. Wykorzysta\u0142 t\u0119sknot\u0119 za minionym czasami, \u017cal za niezrealizowanymi marzeniami, frustracj\u0119 z\u00a0powodu pogarszaj\u0105cych si\u0119 warunk\u00f3w \u017cycia. Jednakowo\u017c nie mia\u0142 najmniejszego zamiaru niczego poprawia\u0107.<\/p>\n

Podobnie jest z\u00a0jego europejskimi na\u015bladowcami. Im te\u017c chodzi tylko o\u00a0w\u0142adz\u0119 i\u00a0pewnie te\u017c o\u00a0pieni\u0105dze. Niestety niewiele ich r\u00f3\u017cni od wi\u0119kszo\u015bci rz\u0105dz\u0105cych w\u00a0Europie polityk\u00f3w, bo oni tym w\u0142a\u015bnie si\u0119 ostatnio zadowalaj\u0105. Ale i\u00a0tak w\u00a0oczach reszty \u015bwiata wypadaj\u0105 lepiej ni\u017c ekipa Trumpa.<\/p>\n

Europa potrzebuje wielu reform i\u00a0coraz \u015bci\u015blejszej integracji. Unia potrzebuje nie tylko wsp\u00f3lnego d\u0142ugu, ale i\u00a0wsp\u00f3lnych unijnych podatk\u00f3w \u2013 np. wsp\u00f3lnego europejskiego CIT\u2011u. Pytanie, kto mia\u0142by te zmiany wprowadza\u0107, skoro krajowe rz\u0105dy pilnuj\u0105 w\u0142asnych nos\u00f3w i\u00a0w\u0142asnych podw\u00f3rek. S\u0105 jak Czepiec z\u00a0Wesela Wyspia\u0144skiego.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c na\u00a0<\/em>aristoskr.wordpress.com<\/em><\/a><\/p>\n

\n

Felieton jest wyrazem opinii autora. Nie prezentuje stanowiska ZR Ma\u0142opolskie.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Europa potrzebuje wielu reform i\u00a0coraz \u015bci\u015blejszej integracji. Unia potrzebuje nie tylko wsp\u00f3lnego d\u0142ugu, ale i\u00a0wsp\u00f3lnych unijnych podatk\u00f3w \u2013 np. wsp\u00f3lnego europejskiego CIT\u2011u. Pytanie, kto mia\u0142by te zmiany wprowadza\u0107, skoro krajowe rz\u0105dy pilnuj\u0105 w\u0142asnych nos\u00f3w i\u00a0w\u0142asnych podw\u00f3rek. S\u0105 jak Czepiec z\u00a0Wesela Wyspia\u0144skiego.<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":20415,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-39419","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39419","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=39419"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39419\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39423,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39419\/revisions\/39423"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20415"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=39419"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=39419"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=39419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}