Czemu o tym przypominam? Business Insider poda\u0142 wynagrodzenia prezes\u00f3w bank\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych w Polsce i por\u00f3wna\u0142 je z wynagrodzeniami w tych\u017ce bankach. To ciekawe zestawienie, bo opr\u00f3cz kwot wynagrodze\u0144 mamy przy okazji odniesienie do zarobk\u00f3w reszty pracownik\u00f3w. Liderem w\u015br\u00f3d prezes\u00f3w okazuje si\u0119 Micha\u0142 Gajewski, prezes hiszpa\u0144skiego Santandera, niedawno sprzedanego austriackiej grupie Erste. Gajewski otrzyma\u0142 7,7 miliona z\u0142otych (brutto), daleko mu wi\u0119c do rekordu prezesa Filipiaka, a i W\u0142ocha nie dogoni\u0142. Jego wynagrodzenie jest r\u00f3wne czterdziestokrotno\u015bci przeci\u0119tnej pensji pracownik\u00f3w jego banku, a jednocze\u015bnie 71 przeci\u0119tnym wynagrodzeniom w roku 2025 oraz 137 pensjom minimalnym. Je\u015bli natomiast bra\u0107 pod uwag\u0119 wyniki banku, Santander by\u0142 dopiero trzeci po PKO BP i PEKAO SA. Te dwa pa\u0144stwowe banki zaj\u0119\u0142y miejsca w ko\u0144c\u00f3wce rankingu hojno\u015bci dla prezes\u00f3w; tu wynagrodzenia regulowane s\u0105 ustaw\u0105. Ostatni w rankingu by\u0142 w zasadzie pa\u0144stwowy BO\u015a Bank z najs\u0142abszym bilansem, najni\u017cszym wynagrodzeniem prezesa i \u2013 co ciekawe \u2013 r\u00f3wnie\u017c z najmniejsz\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 w zarobkach pomi\u0119dzy prezesem i pracownikami, bo prezes mia\u0142 jedynie niewiele ponad pi\u0119ciokrotn\u0105 przebitk\u0119. Dla mnie szok.<\/p>\n
Przep\u0142acanie zarz\u0105d\u00f3w sp\u00f3\u0142ek to ju\u017c niemal zasada. Mamy do czynienia nie tyle z wynagrodzeniem, ile z rent\u0105 kapitalistyczn\u0105 z tytu\u0142u zajmowanej pozycji, i to nawet nie ze wzgl\u0119du na posiadane zasoby (ziemi\u0119, maszyny, kapita\u0142), lecz posiadan\u0105 w\u0142adz\u0119 i przynale\u017cno\u015b\u0107 do elitarnej grupy \u2013 do grupy tych, kt\u00f3rzy naprawd\u0119 mog\u0105. Bo czym\u017ce jest czterdziestokrotna r\u00f3\u017cnica wynagrodze\u0144? Czy prezes pracuje czterdzie\u015bci razy wydajniej? Czy ponosi czterdziestokrotnie wi\u0119ksz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107? W \u017cadnym wypadku. To mu si\u0119 po prostu nale\u017cy. Wdrapa\u0142 si\u0119, czy raczej zosta\u0142 wci\u0105gni\u0119ty, na szczyt i zas\u0142u\u017cy\u0142 sobie w ten spos\u00f3b na swoje rentierstwo.<\/p>\n
Okazuje si\u0119, \u017ce ustawa kominowa ograniczaj\u0105ca pensje w sp\u00f3\u0142kach skarbu pa\u0144stwa jest w zasadzie antykapitalistyczna, wbrew praktykom i warto\u015bciom, za to demokratyzuje pensje i prac\u0119. O ile jednak w BO\u015a Banku wydaje si\u0119 to dzia\u0142a\u0107 niemal wzorcowo, o tyle wynagrodzenie prezesa PKO BP przekroczy\u0142o magiczn\u0105 barier\u0119 dziesi\u0119ciokrotno\u015bci przeci\u0119tnej pensji pracownik\u00f3w tego banku. Z podanych przez Business Insider danych wynika, \u017ce przeci\u0119tna pensja pracownika PKO BP wynios\u0142a w 2025 roku oko\u0142o 13 700 z\u0142 brutto. To sporo wi\u0119cej ni\u017c przeci\u0119tne wynagrodzenie w gospodarce, ale inne dane wskazuj\u0105, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 pracownik\u00f3w banku zarabia\u0142a w 2025 roku poni\u017cej tej kwoty. Lepiej p\u0142aci\u0142 swoim pracownikom pa\u0144stwowy PEKAO SA, kt\u00f3rego prezes zarobi\u0142 nieco mniej, bo tylko 1,7 miliona (138 tysi\u0119cy miesi\u0119cznie), osi\u0105gaj\u0105c \u201ezaledwie\u201d niewiele ponad 7,6 przeci\u0119tnych pensji pracownik\u00f3w banku. Najbardziej sprawiedliwy i zarazem najbardziej hojny dla pracownik\u00f3w by\u0142 BO\u015a Bank, w kt\u00f3rym przeci\u0119tne wynagrodzenie pracownika wynios\u0142o prawie 17 tysi\u0119cy (miesi\u0119cznie brutto).<\/p>\n
Rozpi\u0119to\u015b\u0107 p\u0142ac w Polsce blednie oczywi\u015bcie przy ameryka\u0144skich standardach. Tam w por\u00f3wnywalnym okresie prezesi najwi\u0119kszych firm notowanych na gie\u0142dzie w USA zarabiali w 2024 roku \u015brednio 285 razy wi\u0119cej ni\u017c ich przeci\u0119tny pracownik. To absurdalne r\u00f3\u017cnice i absurdalne przyk\u0142ady rent kapita\u0142owych. Wszystkich jednak przebi\u0142 Brian Niccol, prezes Starbucksa, kt\u00f3ry w 2024 roku zarobi\u0142 6666 wi\u0119cej ni\u017c przeci\u0119tny pracownik firmy. Zaiste szata\u0144ska pensja. Raport Executive Paywatch, kt\u00f3ry ujawni\u0142 rozrzut pensji w Starbucksie, podaje, \u017ce pracownik musia\u0142by pracowa\u0107 niemal trzysta lat, by zarobi\u0107 tyle, ile w jednym roku zarabia przeci\u0119tny prezes firmy. Szczerze m\u00f3wi\u0105c, z tak\u0105 wiedz\u0105 ud\u0142awi\u0142bym si\u0119 kaw\u0105 w Starbucksie, gdybym oczywi\u015bcie kiedykolwiek tam trafi\u0142.<\/p>\n
Raport ujawni\u0142 te\u017c rekordzist\u0119 z indeksu sp\u00f3\u0142ek S&P 500. Najwy\u017cszym wynagrodzeniem m\u00f3g\u0142 si\u0119 poszczyci\u0107 Patrick Smith z Axon Enterprise \u2013 producenta paralizator\u00f3w i innej broni dla s\u0142u\u017cb porz\u0105dkowych i wojska \u2013 kt\u00f3ry otrzyma\u0142 wynagrodzenie 65 milion\u00f3w dolar\u00f3w, czyli jakich\u015b 660 milion\u00f3w z\u0142otych. Nie od dzi\u015b wiemy, \u017ce parali\u017cowanie ludzi (i opinii publicznej) bardzo si\u0119 op\u0142aca.<\/p>\n
W takim kontek\u015bcie mo\u017cna jasno powiedzie\u0107, \u017ce \u017cycie pracownika w Polsce to prawie raj. A prezesa to prawie czy\u015bciec. Z tym \u017ce \u2013 jak wiadomo \u2013 \u201eprawie\u201d czyni r\u00f3\u017cnic\u0119.<\/p>\n