Krak\u00f3w to stan umys\u0142u. A raczej umys\u0142\u00f3w. Sto\u0142eczne Kr\u00f3lewskie Miasto, kt\u00f3re od dawna nie jest ani sto\u0142eczne, ani kr\u00f3lewskie. Nie wnosi wielu my\u015bli do og\u00f3lnopolskiego my\u015blenia, nie liczy si\u0119 te\u017c w polityce centralnej. Wiadomo to ju\u017c od dawna: pochodz\u0105cy z Krakowa poprzedni prezydent Andrzej Duda nie wni\u00f3s\u0142 do og\u00f3lnopolskiej polityki niczego, mo\u017ce poza jednym instruktorem narciarstwa. Ostatnim wa\u017cnym politykiem st\u0105d by\u0142 niedosz\u0142y \u201epremier z Krakowa\u201d, Jan Rokita, zupe\u0142nie nies\u0142usznie nazywany Mari\u0105.<\/p>\n
Gwoli sprawiedliwo\u015bci, trzeba doceni\u0107 rol\u0119 Andrzeja Adamczyka, by\u0142ego ministra infrastruktury w rz\u0105dzie PiS. O jego zas\u0142ugach dla kraju mo\u017cna wprawdzie dyskutowa\u0107, zas\u0142ugi dla Krakowa s\u0105 jednak nie do przecenienia. Dzi\u0119ki niemu uda\u0142o si\u0119 przez ostatnie lata zrealizowa\u0107 w Krakowie tyle inwestycji infrastrukturalnych, ile obiecywano przez prawie trzydzie\u015bci lat. Niekt\u00f3rych wci\u0105\u017c jeszcze nie uko\u0144czono, cho\u0107by p\u00f3\u0142nocnej obwodnicy, ale mo\u017cna w\u0105tpi\u0107, czy za innego ministra zosta\u0142yby w og\u00f3le rozpocz\u0119te. Oczywi\u015bcie, odby\u0142o si\u0119 to r\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy prezydenta Jacka Majchrowskiego, kt\u00f3ry by\u0142 got\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z ka\u017cdym, co prowadzi\u0142o czasem do problem\u00f3w i sta\u0142o si\u0119 te\u017c jego s\u0142abo\u015bci\u0105. Jak ka\u017cde wielkie miasto, Krak\u00f3w jest w du\u017cym stopniu zale\u017cny od w\u0142adzy centralnej i z perspektywy lat mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce najbardziej po macoszemu by\u0142 traktowany w czasach rz\u0105d\u00f3w PO. Robi\u0142 wtedy za Kopciuszka, tylko nie mia\u0142 dobrej wr\u00f3\u017cki. Ewidentnie dobr\u0105 wr\u00f3\u017ck\u0105 sta\u0142 si\u0119 dla miasta minister Adamczyk.<\/p>\n
Czasy i w\u0142adza si\u0119 zmieni\u0142y diametralnie. W Warszawie (i w Polsce) rz\u0105dzi PO\/KO i premier Tusk. W Krakowie te\u017c rz\u0105dzi PO i prezydent Miszalski. Mo\u017cna by przypuszcza\u0107, \u017ce sytuacja jest niemal idealna \u2013 tyle \u017ce Tusk nigdy Krakowa nie lubi\u0142, na nartach nie je\u017adzi\u0142, wola\u0142 zawsze pi\u0142k\u0119 no\u017cn\u0105 i Lechi\u0119 Gda\u0144sk. T\u0119 ostatni\u0105 chyba bez wzajemno\u015bci, mimo \u017ce Gda\u0144sk dosta\u0142 od niego wszystko, co chcia\u0142, \u0142\u0105cznie z Aren\u0105 Gda\u0144sk i mistrzostwami Europy w pi\u0142ce no\u017cnej. Na meczach ligowych jednak Tusk nie bywa. A najdro\u017cszej zaraz po warszawskim \u201eKoszyku Narodowym\u201d Areny Gda\u0144sk (prawie 900 milion\u00f3w z\u0142) widzowie nie zape\u0142niaj\u0105 nawet w po\u0142owie.<\/p>\n
Ale wracajmy znad morza na dalekie polskie po\u0142udnie (bez widok\u00f3w na morze). Trwa zbieranie podpis\u00f3w pod wnioskiem o referendum w sprawie odwo\u0142ania prezydenta i Rady Miasta Krakowa. Wnioskodawcy wybrali nieco niefortunny termin, zapewne nie \u015bledzili prognoz pogodowych lub bez reszty zaufali globalnemu ociepleniu. A przecie\u017c i przed epok\u0105 globalnego ocieplenia pogoda bywa\u0142a kapry\u015bna. Chocia\u017c mr\u00f3z w lutym ostatnio nie wyst\u0119powa\u0142, to przecie\u017c ongi\u015b by\u0142 raczej norm\u0105 ni\u017c ewenementem. Gdyby mnie kto\u015b zapyta\u0142 o zdanie, sugerowa\u0142bym rozpocz\u0119cie akcji zbierania podpis\u00f3w nie wcze\u015bniej ni\u017c 21 marca albo jeszcze lepiej 2 kwietnia.<\/p>\n
Organizatorzy referendum jako g\u0142\u00f3wny pow\u00f3d swojej inicjatywy najwyra\u017aniej wskazuj\u0105 powo\u0142anie Strefy Czystego Transportu. Tyle \u017ce strefa zosta\u0142a wprowadzona przez poprzedni\u0105 rad\u0119 i prezydenta na podstawie ustawy przyj\u0119tej przez Sejm zdominowany przez PiS oraz uchwa\u0142y Sejmiku Ma\u0142opolskiego rz\u0105dzonego przez PiS. W dodatku aktualna rada na wniosek prezydenta Miszalskiego tak zmieni\u0142a przepisy, \u017ce w zasadzie nie dotykaj\u0105 one w \u017caden spos\u00f3b mieszka\u0144c\u00f3w Krakowa. Krakowianie mog\u0105 nadal je\u017adzi\u0107, czym chc\u0105, do \u015bmierci w\u0142asnej lub technicznej pojazdu. O ile wi\u0119c mo\u017cna zrozumie\u0107 protesty mieszka\u0144c\u00f3w s\u0105siednich gmin, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 musieli p\u0142aci\u0107 za wjazd do SCT w okresie przej\u015bciowym samochodami niespe\u0142niaj\u0105cymi ustalonych norm, a potem nie wjad\u0105 w og\u00f3le, o tyle pretensje mieszka\u0144c\u00f3w Krakowa wygl\u0105daj\u0105 na bezzasadne \u2013 chyba \u017ce do referendum nawo\u0142uj\u0105 ci z nich, kt\u00f3rzy s\u0105 za zaostrzeniem przepis\u00f3w r\u00f3wnie\u017c w stosunku do siebie.<\/p>\n
Drugim powodem inicjatywy referendalnej ma by\u0107 zad\u0142u\u017cenie Krakowa. Tu te\u017c nasuwaj\u0105 si\u0119 w\u0105tpliwo\u015bci. Po pierwsze, zad\u0142u\u017cenie nie jest efektem dzia\u0142alno\u015bci prezydenta Miszalskiego, ale skumulowanym d\u0142ugiem odziedziczonym po poprzedniku. D\u0142ug powsta\u0142 z wielu przyczyn. Jedn\u0105 z nich, owszem, by\u0142a kumulacja inwestycji, ale drug\u0105, nie mniej wa\u017cn\u0105, skutki zmian w finansowaniu samorz\u0105d\u00f3w wprowadzone przez PiS. Na zmianach tych straci\u0142y du\u017ce miasta, a Krak\u00f3w niemal najwi\u0119cej. Prezydent Majchrowski szacowa\u0142, \u017ce tylko w jednym roku miastu przepad\u0142o 500 milion\u00f3w przychodu, z czego zrekompensowana mia\u0142a by\u0107 zaledwie po\u0142owa. Trzecim \u017ar\u00f3d\u0142em zad\u0142u\u017cenia jest zakup nieruchomo\u015bci obszaru Weso\u0142ej od Szpitala Uniwersyteckiego. Miasto wy\u0142o\u017cy\u0142o pond 280 milion\u00f3w z\u0142 w dziesi\u0119ciu ratach za co\u015b, na co nie ma pomys\u0142u ani pieni\u0119dzy na rewitalizacj\u0119. Transakcj\u0119 zrealizowano w 2019 roku i do dzi\u015b w zasadzie niewiele si\u0119 zmieni\u0142o. Na Weso\u0142ej obecne s\u0105 tylko instytucje publiczne, na og\u00f3\u0142 miejskie, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 obiekt\u00f3w i teren\u00f3w stoi pusta. Zakup popiera\u0142y wszystkie opcje polityczne obecne wtedy w radzie miasta i niejako przymusi\u0142y Jacka Majchrowskiego do finalizacji zakupu. Owszem, Aleksander Miszalski jako \u00f3wczesny radny te\u017c opowiedzia\u0142 si\u0119 za tym pomys\u0142em. Ale to tyle jego zas\u0142ug dla powstania krakowskiego zad\u0142u\u017cenia.<\/p>\n
Akcja referendalna oparta jest wi\u0119c na intencjonalnie fa\u0142szywych za\u0142o\u017ceniach. Zebranie wymaganych niespe\u0142na 60 tysi\u0119cy podpis\u00f3w mo\u017ce si\u0119 jednak uda\u0107, nawet zim\u0105. Pytanie, co b\u0119dzie dalej.<\/p>\n
Rz\u0105dz\u0105ca koalicja, kt\u00f3rej Miszalski jest przedstawicielem, nie wysy\u0142a sygna\u0142\u00f3w, \u017ce b\u0119dzie twardo trwa\u0107 przy prezydencie. Podobno nawet macierzysta KO nie kwapi si\u0119 z obron\u0105, a zamiast tego snuje scenariusze na wypadek sukcesu referendum, czyli odwo\u0142ania prezydenta i rady. Sieroty po Trzeciej Drodze, czyli (nowa) Polska 2050 i PSL, maj\u0105 jeszcze mniej powod\u00f3w do obrony Miszalskiego. PSL w zasadzie przesta\u0142o istnie\u0107 w samym mie\u015bcie, dostaje te\u017c sygna\u0142y niezadowolenia z gmin o\u015bciennych, faktycznie poszkodowanych zapisami SCT. Polska 2050 nie ma wp\u0142ywu na polityk\u0119 miejsk\u0105, a na stanie ma ambitne jednostki. Je\u015bli chodzi o najgorzej chyba potraktowan\u0105 przez ekip\u0119 Miszalskiego Now\u0105 Lewic\u0119, jej wspieranie prezydenta zapewne zako\u0144czy\u0142o na publicznej deklaracji pot\u0119piaj\u0105cej referendum. W zaciszu gabinet\u00f3w Lewica przygotowuje si\u0119 na r\u00f3\u017cne scenariusze zak\u0142adaj\u0105ce skuteczne odwo\u0142anie prezydenta i rady miasta. Rozwa\u017cana jest nawet podobno wsp\u00f3lna lista samorz\u0105dowa z Razem.<\/p>\n
Najbardziej winny jest tu chyba Aleksander Miszalski. Sam zg\u0142osi\u0142 swoj\u0105 kandydatur\u0119 na prezydenta miasta, sam j\u0105 przeforsowa\u0142, sam ustali\u0142 sw\u00f3j gabinet z dyrektorami (ca\u0142kiem nowymi) departament\u00f3w. Sam te\u017c prowadzi swoj\u0105 polityk\u0119. Nie b\u0119dzie wi\u0119c zaskoczeniem, je\u015bli w obliczu referendum na placu boju zostanie sam. W dodatku nie zaprezentowa\u0142 \u017cadnego pomys\u0142u na funkcjonowanie miasta, kt\u00f3re musi si\u0119 zmierzy\u0107 z presj\u0105 zmian na rynku pracy, a w dalszej perspektywie, cho\u0107 ju\u017c coraz bli\u017cszej, z powolnym spadkiem liczby mieszka\u0144c\u00f3w. Co gorsza, inne si\u0142y polityczne r\u00f3wnie\u017c takich koncepcji nie przedstawi\u0142y i nic nie wskazuje, \u017ce nad nimi pracuj\u0105.<\/p>\n