![\"\"](\"https:\/\/kodmalopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/SCT.jpeg\")
<\/a><\/p>\n\u201eMamy to!\u201d \u2013 zakrzykn\u0105\u0142by prezydent (Miszalski), a mo\u017ce nawet i zakrzykn\u0105\u0142. Mamy Stref\u0119 Czystego Transportu. Co prawda, jeszcze nieprawomocn\u0105, ale szanse, \u017ce NSA uchyli j\u0105 w ca\u0142o\u015bci, s\u0105 minimalne. Mamy wi\u0119c to, mamy stref\u0119, b\u0119dziemy mie\u0107 czyste powietrze i pieni\u0105dze, kt\u00f3rymi Krak\u00f3w podzieli si\u0119 z s\u0105siednimi gminami, wspieraj\u0105c inwestycje proekologiczne.<\/p>\n
Ale zacznijmy od pocz\u0105tku. Najpierw by\u0142a dyrektywa unijna, kt\u00f3ra zobowi\u0105zywa\u0142a samorz\u0105dy miast powy\u017cej 100 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w do wprowadzenia takich stref, je\u015bli dochodzi\u0142o tam do przekroczenia norm zanieczyszczenia powietrza. Dyrektywa zosta\u0142a implementowana do prawa polskiego. Polskie miasta od dawna l\u0105duj\u0105 na czo\u0142owych pozycjach ranking\u00f3w miejscowo\u015bci o najwi\u0119kszym zanieczyszczeniu powietrza.<\/p>\n
W 2020 roku Sejmik Wojew\u00f3dztwa Ma\u0142opolskiego podj\u0105\u0142 uchwa\u0142\u0119 o wprowadzeniu w Krakowie Strefy Czystego Transportu (SCT). Sejmik Ma\u0142opolski by\u0142 wtedy i jest nadal zdominowany przez PiS, a zatem to PiS g\u0142osami radnych na\u0142o\u017cy\u0142 na Krak\u00f3w to zobowi\u0105zanie. Rada Miasta Krakowa 23 listopada 2022 zadecydowa\u0142a o wprowadzeniu SCT. Uchwa\u0142a Rady by\u0142a dosy\u0107 restrykcyjna, bo mia\u0142a spowodowa\u0107 znaczne obni\u017cenie poziomu zanieczyszcze\u0144. Po bardzo udanej akcji likwidowania palenisk w\u0119glowych \u2013 r\u00f3wnie\u017c wynikaj\u0105cej z uchwa\u0142y Sejmiku i jak dot\u0105d bezprecedensowej w skali Polski \u2013 g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 z\u0142ego stanu powietrza w Krakowie zosta\u0142y zanieczyszczenia komunikacyjne. Mimo pocz\u0105tkowych problem\u00f3w prawnych i uniewa\u017cnie\u0144 w s\u0105dach SCT wesz\u0142a w \u017cycie 1 stycznia 2026, obejmuj\u0105c wi\u0119kszo\u015b\u0107 miasta zasadami wjazdu opartymi na normach emisji spalin. Ograniczenia w u\u017cytkowaniu samochod\u00f3w przekraczaj\u0105cych wyznaczone normy mia\u0142y pierwotnie dotyczy\u0107 wszystkich u\u017cytkownik\u00f3w, z tym \u017ce mieszka\u0144c\u00f3w Krakowa \u2013 z op\u00f3\u017anieniem. Chocia\u017c dotkliwe, by\u0142y wi\u0119c poniek\u0105d sprawiedliwe. Nieograniczony wjazd do strefy przyznawano samochodom spe\u0142niaj\u0105cym normy Euro 4 (silniki benzynowe) i Euro 6 (silniki diesla).<\/p>\n
Strefa niestety w 2024 roku sta\u0142a si\u0119 ofiar\u0105 walki wyborczej. Trzecia Droga (wtedy jeszcze razem PSL i Polska 2050) zadeklarowa\u0142a, \u017ce jest \u201eprzeciwna narzucaniu zakaz\u00f3w i nakaz\u00f3w mieszka\u0144com Krakowa, a ewentualne strefy powinny by\u0107 \u015bci\u015ble konsultowane z okolicznymi mieszka\u0144cami i nie mog\u0105 prowadzi\u0107 do nier\u00f3wnego traktowania\u201d. Tym postulatom wydaje si\u0119 wierny a\u017c do dzi\u015b wojewoda ma\u0142opolski Krzysztof Kl\u0119czar (PSL). Prawo i Sprawiedliwo\u015b\u0107 uwa\u017ca\u0142o, \u017ce strefa musi by\u0107 wprowadzana naturalnie w miar\u0119 wymiany samochod\u00f3w przez mieszka\u0144c\u00f3w. \u0141ukasz Giba\u0142a by\u0142 podobnego zdania. Koalicja Obywatelska sugerowa\u0142a, \u017ce strefa w pierwszej kolejno\u015bci powinna dotyczy\u0107 pojazd\u00f3w przyje\u017cd\u017caj\u0105cych spoza Krakowa.<\/p>\n
Po wyborach zwyci\u0119\u017cy\u0142 wariant PO-PiS-u. Ograniczenia praktycznie nie dotycz\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w Krakowa poza tym, \u017ce od 1 czerwca 2025 Krakowianie nie mog\u0105 kupowa\u0107 pojazd\u00f3w niespe\u0142niaj\u0105cych norm wyznaczonych dla strefy. Ci, kt\u00f3rzy ju\u017c wcze\u015bniej kupili takie pojazdy, mog\u0105 je u\u017cytkowa\u0107 a\u017c do ich \u015bmierci technicznej lub uznania je za pojazdy zabytkowe.<\/p>\n
Tak naprawd\u0119 SCT jest stref\u0105 zakazu wjazdu, a w okresie przej\u015bciowym \u2013 stref\u0105 wjazdu za op\u0142at\u0105 dla mieszka\u0144c\u00f3w wszystkich miejscowo\u015bci spoza Krakowa. Czy wi\u0119c wprowadzenie SCT da oczekiwany efekt? W bliskiej perspektywie raczej nie. Mieszka\u0144cy Krakowa b\u0119d\u0105 dalej je\u017adzi\u0107 tym, czym je\u017cd\u017c\u0105, a osoby z zewn\u0105trz, je\u015bli nie b\u0119d\u0105 mie\u0107 innego wyj\u015bcia, to zap\u0142ac\u0105 i te\u017c wjad\u0105.<\/p>\n
Krak\u00f3w od dawna surowo traktuje obywateli spoza miasta. Bilety okresowe komunikacji publicznej s\u0105 dla nich \u015brednio o po\u0142ow\u0119 dro\u017csze. Ale ci, kt\u00f3rzy maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 korzysta\u0107 z tego transportu, s\u0105 i tak w lepszej sytuacji od tych, kt\u00f3rzy tego szcz\u0119\u015bcia nie maj\u0105. Najgorzej wiedzie si\u0119 tym, kt\u00f3rzy autobusy komunikacji ogl\u0105daj\u0105 tylko z daleka. Nikt nie bra\u0142 pod uwag\u0119 ich interes\u00f3w, nie wy\u0142\u0105czono ze strefy nawet korytarzy dojazdowych do parking\u00f3w P&R ani do miejskich targowisk na Rybitwach czy Placu Imbramowskim.<\/p>\n
Przy likwidacji piec\u00f3w w\u0119glowych pokrywano z funduszy publicznych 100% koszt\u00f3w, a osobom o niskich dochodach gwarantowano dop\u0142aty do cen za ogrzewanie w okresie przej\u015bciowym. Osi\u0105gni\u0119to wi\u0119c efekt ekologiczny bez dodatkowych obci\u0105\u017ce\u0144 dla mieszka\u0144c\u00f3w. Tym razem to obywatele, zw\u0142aszcza mieszkaj\u0105cy poza miastem, maj\u0105 w ca\u0142o\u015bci sfinansowa\u0107 popraw\u0119 stanu powietrza. Pa\u0144stwo zachowuje pod tym wzgl\u0119dem s\u0142ynne angielskie \u201esplendid isolation\u201d.<\/p>\n
Mo\u017cna by odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce jedna z istotnych r\u00f3\u017cnic pomi\u0119dzy aktualnym i poprzednim rz\u0105dem polega na relacjach z Uni\u0105 Europejsk\u0105. Poprzednie w\u0142adze jednak, mimo dosy\u0107 powszechnej eurosceptycznej retoryki, w zasadzie akceptowa\u0142y unijne decyzje z wyj\u0105tkiem tych dotycz\u0105cych s\u0105downictwa. Obecne w\u0142adze, deklaratywnie proeuropejskie, maj\u0105 problemy z tak\u0105 akceptacj\u0105 \u2013 szczeg\u00f3lnie kiedy chodzi o decyzje zwi\u0105zane z ekologi\u0105 i prawem pracy.<\/p>\n