Kultowa fraza, cz\u0119\u015b\u0107 komunikatu pomi\u0119dzy za\u0142og\u0105 Apollo 13 a Centrum Lot\u00f3w Kosmicznych w Houston. To by\u0142a konstatacja, stwierdzenie, \u017ce misja nie zako\u0144czy si\u0119 sukcesem, nie b\u0119dzie kolejnego l\u0105dowania na Ksi\u0119\u017cycu. W sumie kosmonauci mieli inny problem, jak wr\u00f3ci\u0107 na Ziemi\u0119.<\/p>\n
Byli wytrenowali, dysponowali wiedz\u0105 o statku, technice i urz\u0105dzeniach. Wr\u00f3cili.<\/p>\n
Byli nauczeni rozwi\u0105zywania problem\u00f3w.<\/p>\n
W ostatnich dniach przemkn\u0119\u0142y przez Internet wst\u0119pne wyniki badania Mi\u0119dzynarodowego Badania Kompetencji Os\u00f3b Doros\u0142ych PIAAC. To druga tura tego badania, kt\u00f3re zrealizowano w 2022 roku. Pierwsza tura odby\u0142a si\u0119 w latach 2011-12. Pe\u0142ny raport z pierwszej tury jest dost\u0119pny w sieci.<\/p>\n
Co nowego znajdzie si\u0119 w najnowszym raporcie? Na razie dowiadujemy si\u0119, \u017ce w\u015br\u00f3d badanych pa\u0144stw polscy obywatele wykazali si\u0119 nieomal najmniejszymi umiej\u0119tno\u015bciami rozwi\u0105zywania problem\u00f3w.<\/p>\n
Wyniki badania wskazuj\u0105, \u017ce niewiele ponad 40% badanych wykazuje wiedz\u0119 i umiej\u0119tno\u015bci rozwi\u0105zywania problem\u00f3w. Ponad po\u0142owa za\u015b ich nie wykazuje. Co ciekawe grupa \u201eprzeci\u0119tna\u201d osi\u0105gaj\u0105ca poziom drugi stanowi ok. 30% grupy badanej i w tym zakresie nasze spo\u0142ecze\u0144stwo nie odbiega znacz\u0105co od pozosta\u0142ych. R\u00f3\u017cni nas to, \u017ce mamy niemal \u015bladow\u0105 liczb\u0119 badanych w grupie dobrej (wska\u017anik na poziomie 4) i znacz\u0105co mniejsz\u0105 grup\u0119 na poziomie \u201etrzecim\u201d.<\/p>\n
Niejako zamiast nich mamy bardzo du\u017c\u0105 grup\u0119 na poziomie \u201ezerowym\u201d i \u201edopuszczaj\u0105cym\u201d (wska\u017anik na poziomie 1). Ponad po\u0142owa badanych (55%) nie jest w stanie samodzielnie rozwi\u0105za\u0107 \u017cadnego problemu. Elitarna grupa \u201eczw\u00f3rek i pi\u0105tek\u201d to mniej ni\u017c 1%, a w najlepszych spo\u0142eczno\u015bciach (Finlandia, Norwegia, Szwecja, Japonia) to 5% i wi\u0119cej.<\/p>\n
Wnioski, jakie mog\u0105 si\u0119 nasun\u0105\u0107, nie wygl\u0105daj\u0105 dobrze. Elita jest u nas cieniutka jak bibu\u0142a, ale prosz\u0119 si\u0119 nie martwi\u0107: i tak jej prawie nikt nie s\u0142ucha. Zreszt\u0105 spora jej cze\u015b\u0107 skupia si\u0119 na rozwi\u0105zywaniu wy\u0142\u0105cznie w\u0142asnych problem\u00f3w i chyba robi to skutecznie.<\/p>\n
Ci, kt\u00f3rzy cokolwiek potrafi\u0105, te\u017c skupiaj\u0105 si\u0119 na swoich indywidualnych problemach. Ma\u0142o kto ma czas, ochot\u0119 i mo\u017cliwo\u015bci, by proponowa\u0107 rozwi\u0105zania problem\u00f3w spo\u0142ecznych i gospodarczych.<\/p>\n
Problemem nieuj\u0119tym w badaniach jest podstawowa przecie\u017c kwestia, jak\u0105 jest zdolno\u015b\u0107 do dostrzegania realnie istniej\u0105cych problem\u00f3w. To oczywi\u015bcie wymaga wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci krytycznego my\u015blenia. Ten niezbadany parametr te\u017c wyst\u0119puje u nielicznych jednostek. Zapewne te\u017c u coraz mniejszej ilo\u015bci, bo nasza szko\u0142a nie uczy krytycznego my\u015blenia, a i w\u015br\u00f3d tych wy\u017cszych (powiedzmy) uczelni coraz trudniej trafi\u0107 na takie, na kt\u00f3rych uda si\u0119 tego nauczy\u0107.<\/p>\n
Polsk\u0105 specyfik\u0105, a mo\u017ce nawet regu\u0142\u0105 jest te\u017c to, \u017ce w wypadku realnego b\u0105d\u017a cho\u0107by tylko pozornego konfliktu pomi\u0119dzy interesem prywatnym a publicznym, u rz\u0105dz\u0105cych niemal zawsze wygrywa prywatny.<\/p>\n
Tak jak po transformacji nie uda\u0142o nam si\u0119 w ca\u0142o\u015bci sprywatyzowa\u0107 us\u0142ug publicznych, tak uda\u0142o si\u0119 niemal ca\u0142kowicie sprywatyzowa\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za \u017cycie jednostek. Sprywatyzowano problemy i brak problem\u00f3w. Tylko odpowiedzialno\u015b\u0107 polityki zosta\u0142a publiczna. Ca\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwo ma odpowiada\u0107 za b\u0142\u0119dne lub egoistyczne decyzje rz\u0105dz\u0105cych. W ko\u0144cu to spo\u0142ecze\u0144stwo ich wybiera. O ile nie wybieraj\u0105 si\u0119\u00a0ju\u017c\u00a0sami.<\/p>\n
\u017bycz\u0119 wszystkim \u015awi\u0105t bez problem\u00f3w.<\/p>\n