And Now for Something Completely Different<\/em>\u2026 \u2013 jak powiedzieliby cz\u0142onkowie grupy Monty Python\u2019s Flying Circus, gdyby ich zaproszono na inauguracj\u0119 naszego ca\u0142kiem nowego prezydenta. Cho\u0107by si\u0119 wydawa\u0142o, \u017ce \u0142atwo wygra\u0142 \u2013 tym bardziej \u017ce zwyci\u0119stwo zawdzi\u0119cza g\u0142\u00f3wnie przeciwnikom \u2013 teraz zaczynaj\u0105 si\u0119 schody, jak powiedzia\u0142 Wieniawa D\u0142ugoszewski, chc\u0105c wjecha\u0107 konno do Adrii.<\/p>\n Cz\u0119\u015b\u0107 winy ponosi tu Aleksander Kwa\u015bniewski, cho\u0107 ca\u0142y czas jest oceniany jako najlepszy ze wszystkich prezydent\u00f3w. W sonda\u017cu dla Onetu na pytanie, kto by\u0142 najlepszym prezydentem, 39% odpowiedzia\u0142o \u201eAleksander Kwa\u015bniewski\u201d, 19% \u2013 \u201enie mam zdania\/nie wiem\u201d, 15,4% \u2013 \u201eLech Kaczy\u0144ski\u201d, 15% \u2013 \u201eAndrzej Duda\u201d, 6,9% \u2013 \u201eLech Wa\u0142\u0119sa\u201d, a 4,3% \u2013 \u201eBronis\u0142aw Komorowski\u201d. Wygl\u0105da na to, \u017ce Bronis\u0142aw Komorowski zapisa\u0142 si\u0119 w pami\u0119ci wyborc\u00f3w najs\u0142abiej albo te\u017c najsilniej zapisa\u0142a si\u0119 w ich pami\u0119ci jego spektakularna pora\u017cka, kt\u00f3rej nie przebi\u0142y nawet obie pora\u017cki Trzaskowskiego.<\/p>\n Ale wr\u00f3\u0107my do (prze)win Kwa\u015bniewskiego. Zakres kompetencji Prezydenta, kszta\u0142t jego prerogatyw, formowa\u0142 si\u0119 w komisji konstytucyjnej Sejmu. Gdy przewodzi\u0142 jej sam Kwa\u015bniewski, przewa\u017ca\u0142a tendencja do ograniczania kompetencji i uprawnie\u0144 tego urz\u0119du. Mieli\u015bmy wtedy wszyscy w pami\u0119ci falandyzacj\u0119 prawa uprawian\u0105 przez Wa\u0142\u0119s\u0119 i jego nadwornego prawnika. Punkt widzenia komisji zmieni\u0142 si\u0119 po wyborze Kwa\u015bniewskiego na prezydenta. Jego uprawnienia zacz\u0119\u0142y w komisji ponownie rosn\u0105\u0107, a\u017c uros\u0142y do kszta\u0142tu, kt\u00f3ry ostatecznie mamy w Konstytucji z 1995 roku. Prezydent nominuje, powo\u0142uje i podpisuje (lub nie) ustawy. Wszystkie wady naszego systemu prezydenckiego objawi\u0142y si\u0119 w ca\u0142ej okaza\u0142o\u015bci w pa\u0142acu Andrzeja Dudy. Starsi zat\u0119sknili za finezj\u0105 prof. Falandysza.<\/p>\n Skoro czeka nas pi\u0119\u0107 lub nawet dziesi\u0119\u0107 lat prezydentury dr. Nawrockiego, a po nim przecie\u017c mo\u017ce by\u0107 jeszcze ciekawiej, mo\u017ce warto powr\u00f3ci\u0107 do pierwotnych koncepcji i pozostawi\u0107 temu urz\u0119dowi tylko niezb\u0119dne kompetencje i w\u0142a\u015bciwy wymiar. Zgadzam si\u0119 z obecnym prezydentem po\u0142owicznie: tak dla nowej konstytucji, tak dla euro. Co do kszta\u0142tu nowej konstytucji mo\u017cemy si\u0119, co prawda, diametralnie r\u00f3\u017cni\u0107.<\/p>\n Uwa\u017cam, \u017ce w naszym systemie politycznym nie jest potrzebny Prezydent z tak du\u017cymi kompetencjami, w dodatku wybierany w wyborach powszechnych. Przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 trwania III RP mamy do czynienia z kohabitacj\u0105, ostatnio coraz trudniejsz\u0105. A je\u015bli si\u0119 zdarza, \u017ce rz\u0105d i prezydent nale\u017c\u0105 do tej samej formacji politycznej, to dzia\u0142alno\u015b\u0107 tego drugiego sprowadza si\u0119 do symbolicznej roli notariusza. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce zawahania Andrzeja Dudy, cho\u0107 nieliczne, by\u0142y jednak w sumie korzystne dla systemu politycznego. Jednak bilans tej dziesi\u0119cioletniej prezydentury jest g\u0142\u0119boko ujemny.<\/p>\n Prezydent powinien by\u0107 wybierany przez Zgromadzenie Narodowe na jedn\u0105 i niepowtarzaln\u0105 kadencj\u0119. A w zasadzie powinien by\u0107 wybierany przez Sejm, bo Senat jako izba braku refleksji jest zupe\u0142nie zb\u0119dny. To gwarantowa\u0142oby Prezydentowi niezale\u017cno\u015b\u0107 polityczn\u0105. Powinien pe\u0142ni\u0107 funkcje symboliczne i reprezentacyjne. Powinien podpisywa\u0107 ustawy i ewentualnie odsy\u0142a\u0107 je do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego. To rz\u0105d i parlament powinny w ca\u0142o\u015bci ponosi\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za kszta\u0142towanie systemu prawnego. Prezydent powinien by\u0107 r\u00f3wnie\u017c pozbawiony inicjatywy ustawodawczej. Wszystkie jego decyzje zwi\u0105zane z powo\u0142ywaniem os\u00f3b na istotne stanowiska pa\u0144stwowe powinny wymaga\u0107 kontrasygnaty. Jednym s\u0142owem, nasz system polityczny powinien by\u0107 demokracj\u0105 parlamentarn\u0105 (parlamentarno-gabinetow\u0105), a nie systemem mieszanym z istotn\u0105, zwykle przeszkadzaj\u0105co-hamuj\u0105c\u0105 rol\u0105 Prezydenta.<\/p>\n Takim prezydentem m\u00f3g\u0142by by\u0107 niemal ka\u017cdy, cho\u0107 zapewne nie ka\u017cdy powinien nim zosta\u0107. Warto te\u017c rozwa\u017cy\u0107 rol\u0119 Trybuna\u0142u Konstytucyjnego. Od dawna jest to instytucja stricte polityczna, a nie prawna. S\u0119dziowie stoj\u0105 na stra\u017cy w\u0142asnych, cz\u0119sto ju\u017c archaicznych pogl\u0105d\u00f3w, a nie prawa, zw\u0142aszcza we wsp\u00f3\u0142czesnym jego rozumieniu. Trybuna\u0142 sta\u0142 si\u0119 trzeci\u0105 i najwa\u017cniejsz\u0105 izb\u0105 parlamentu, cho\u0107 wcale nie najm\u0105drzejsz\u0105 czy najbardziej rozs\u0105dn\u0105. Nale\u017ca\u0142oby przed powo\u0142aniem jego s\u0119dzi\u00f3w urz\u0105dza\u0107 publiczne przes\u0142uchania z udzia\u0142em organizacji spo\u0142ecznych, a przede wszystkim przywr\u00f3ci\u0107 Sejmowi prawo ostatecznej akceptacji rozstrzygni\u0119\u0107 Trybuna\u0142u kwalifikowan\u0105, a mo\u017ce nawet konstytucyjn\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w.<\/p>\n Czy te zmiany s\u0105 mo\u017cliwe? Obecnie raczej nie. W przysz\u0142o\u015bci te\u017c raczej nie s\u0105dz\u0119. Problem w tym, \u017ce s\u0105 niezb\u0119dne.<\/p>\n