Adam Daniel Rotfeld \u2013 naj\u015bwie\u017cszy laureat Nagrody Kowad\u0142a (product placement<\/em>!) przyznawanej przez Stowarzyszenie Ku\u017anica \u2013 wyrazi\u0142 pogl\u0105d, \u017ce w polityce, podobnie jak w \u017cyciu prywatnym, powinni\u015bmy si\u0119 kierowa\u0107 elementarn\u0105 przyzwoito\u015bci\u0105. To postulat sformu\u0142owany przez Antoniego S\u0142onimskiego jeszcze przed Wielk\u0105 Wojn\u0105 (nie podam \u017ar\u00f3d\u0142a, nad czym bardzo ubolewam) \u2013 \u201eGdy nie wiem, co robi\u0107, to na wszelki wypadek wol\u0119 zachowa\u0107 si\u0119 przyzwoicie\u201d. Ten minimalizm etyczny jest obecnie omijany skrupulatnie w polityce krajowej, a tym bardziej zagranicznej.<\/p>\n Przepraszam za wtr\u0119t osobisty, ale w\u0142a\u015bnie run\u0119\u0142y moje marzenia o wycieczce do USA. A tak chcia\u0142em zobaczy\u0107 Statu\u0119 Wolno\u015bci i Szalonego Konia! Nie, run\u0119\u0142y nie z tego powodu, \u017ce moje posty na Facebooku maj\u0105 charakter prywatny, czyli mog\u0105 je zobaczy\u0107 moi (Facebookowi) znajomi, ich znajomi i oczywi\u015bcie pracownicy Zuckerberga. Nie zamierzam tego zmienia\u0107 mimo usilnych apeli ambasady ameryka\u0144skiej w Warszawie oraz innych ameryka\u0144skich ambasad. Marzenia run\u0119\u0142y, bo twierdz\u0119 publicznie, \u017ce w por\u00f3wnaniu do Donalda Trumpa nasz ma\u0142y Andriej Duda nie wygl\u0105da tak \u017ale i nawet Nawrocki wydaje si\u0119 ujawnia\u0107 niejakie zalety \u2013 przede wszystkim ze wzgl\u0119du na ni\u017csz\u0105 \u015bwiatow\u0105 szkodliwo\u015b\u0107.<\/p>\n No, ale mia\u0142o by\u0107 o przyzwoito\u015bci. Wymaga ona niestety osobistego kontaktu z rzetelno\u015bci\u0105 oraz d\u0105\u017cenia do poznania prawdy, dlatego tak o ni\u0105 dzi\u015b trudno, szczeg\u00f3lnie w polityce. Przyzwoito\u015b\u0107 wymaga, by jednak trzyma\u0107 si\u0119 prawdy i fakt\u00f3w. Raczej milcze\u0107, ni\u017c k\u0142ama\u0107. Raczej szuka\u0107 porozumienia i kompromisu, ni\u017c okazji do agresji.<\/p>\n Adam Rotfeld doskonale to wie, bo niemal ca\u0142e swoje doros\u0142e \u017cycie po\u015bwi\u0119ci\u0142 poszukiwaniu pokoju. Mo\u017ce by\u0142o tak dlatego \u2013 cho\u0107 nie tylko \u2013 \u017ce jego dzieci\u0144stwo przypad\u0142o na czasy pe\u0142noskalowej, a potem \u201ezimnej\u201d wojny.<\/p>\n W wywiadzie \u201eTrzech na jednego\u201d udzielonym redakcji \u201eZdania\u201d (czerwiec 2011)* Rotfeld poruszy\u0142 kwesti\u0119 \u201enie tyle tabloidyzacji, co infantylizacji prasy i politycznych komentator\u00f3w. Jest to zjawisko bardziej niepokoj\u0105ce ni\u017c tabloidyzacja. Infantylizacja wyra\u017ca si\u0119 w po\u0142\u0105czeniu niskiego poziomu profesjonalizmu z brakiem odpowiedzialno\u015bci\u201d. Dzi\u015b pewnie doda\u0142by, \u017ce infantylizacja dotkn\u0119\u0142a ca\u0142\u0105 sfer\u0119 polityki, nie tylko t\u0119 z TikToka.<\/p>\n Zdecydowanie najwi\u0119kszym i najja\u015bniejszym przyk\u0142adem infantylizacji jest Donald T. Uprzedzam zaintrygowanych, \u017ce tym razem \u201eT.\u201d znaczy Trump, Donald Trump. Tak, wiem, wyja\u015bnienie to zamyka mi w zasadzie wjazd do Stan\u00f3w Zjednoczonych, ale moje aktualne marzenia o wyjazdach si\u0119gaj\u0105 co najwy\u017cej Portugalii.<\/p>\n Ostatnia izraelsko-ameryka\u0144sko awantura wojenna potwierdza opinie politolog\u00f3w, kt\u00f3rzy zaliczaj\u0105 te kraje do grupy pa\u0144stw stosuj\u0105cych terroryzm pa\u0144stwowy, to znaczy stosuj\u0105cych w relacjach zewn\u0119trznych metody w\u0142a\u015bciwe organizacjom terrorystycznym: skrytob\u00f3jstwa, porwania, morderstwa, zamachy polityczne. Od afery Iran-Contras zmieni\u0142o si\u0119 tylko tyle (o ile wiadomo publicznie), \u017ce wszystko to jest \u2013 przynajmniej w USA \u2013 finansowane z funduszy pa\u0144stwowych. Na usprawiedliwienie swoich dzia\u0142a\u0144, je\u015bli w og\u00f3le jakie\u015b jest mo\u017cliwe, re\u017cimy podaj\u0105 walk\u0119 ze \u015bwiatowym i lokalnym terroryzmem. Czy to jest skuteczne? Bardzo w\u0105tpliwe. Czy przyzwoite?<\/p>\n Skoro nie da si\u0119 zastosowa\u0107 kryterium przyzwoito\u015bci, to spr\u00f3bujmy rozwa\u017cy\u0107, czy metody s\u0105 skuteczne. USA chwal\u0105 si\u0119 \u201ewyeliminowaniem\u201d kolejnych szef\u00f3w Al-Kaidy. To prawda, Al-Kaida jednak, jak hydra, stale si\u0119 odradza. Tak przy okazji, Bin Ladena szuka\u0142o USA w Afganistanie, wci\u0105gaj\u0105c w t\u0119 awantur\u0119 ca\u0142e NATO, w tym Polsk\u0119, po to, by p\u00f3\u017aniej zrejterowa\u0107 i odda\u0107 kraj talibom, przy kt\u00f3rych ira\u0144ski re\u017cim mo\u017ce uchodzi\u0107 za liberaln\u0105 demokracj\u0119. A dopadli go w ko\u0144cu w Pakistanie. Izrael chwali si\u0119 likwidowaniem przyw\u00f3dc\u00f3w Hamasu i Hezbollahu. Efekty ma jak USA z Al-Kaid\u0105. Najnowsze sukcesy Izraela to \u201ewyeliminowanie\u201d kilkunastu ira\u0144skich naukowc\u00f3w wraz z ich rodzinami i s\u0105siadami.<\/p>\n Jakie s\u0105 skutki ostatniej (chyba raczej nie \u201eostatniej\u201d) wojny dwunastodniowej? Takie, \u017ce ameryka\u0144skiej interwencji nie musz\u0105 si\u0119 obawia\u0107 tylko kraje realnie posiadaj\u0105ce bro\u0144 atomow\u0105, jak Korea P\u00f3\u0142nocna, Pakistan, Indie czy Rosja i Chiny. Iran (i pewnie nie tylko on) podejmie wi\u0119c wszelkie mo\u017cliwe kroki, by tak\u0105 bro\u0144 posi\u0105\u015b\u0107. Brakuje mu jedynie g\u0142owic bojowych, a te mo\u017ce przecie\u017c kupi\u0107 czy to od Pakistanu, czy od Korei P\u0142n. A mo\u017ce jednak wyprodukuje je sam? Przecieki z ameryka\u0144skiego wywiadu sugerowa\u0142y, \u017ce op\u00f3\u017anienia w realizacji programu j\u0105drowego szacuje si\u0119 na miesi\u0105ce, a nie lata. Najwi\u0119ksz\u0105 strat\u0105 dla programu by\u0142y chyba zab\u00f3jstwa uczonych.<\/p>\n Niewielki wp\u0142yw ameryka\u0144skich nalot\u00f3w na realizacj\u0119 programu po\u015brednio potwierdza hojna oferta Trumpa dla Iranu, kt\u00f3ra ma zak\u0142ada\u0107 m.in. zwolnienia z sankcji i odblokowanie dost\u0119pu do 6 miliard\u00f3w dolar\u00f3w w zamro\u017conych \u015brodkach. Donald Trump nie wyklucza te\u017c inwestycji w ira\u0144ski pokojowy program energii atomowej. Zdaniem medi\u00f3w jest got\u00f3w przekaza\u0107 na ten cel 20\u201330 miliardy dolar\u00f3w. Iran mia\u0142by tylko obieca\u0107 rezygnacj\u0119 z budowy broni j\u0105drowej, co pewnie zrobi. Czy dotrzyma s\u0142owa? Nie s\u0105dz\u0119. Zreszt\u0105 Trump te\u017c nie dotrzymuje. Czasem to nawet lepiej: podobno zrezygnowa\u0142 z \u201eplan\u00f3w\u201d przy\u0142\u0105czenia Kanady. Nie, nie ze wzgl\u0119du na przyzwoito\u015b\u0107. Mo\u017ce ze wzgl\u0119du na klimat.<\/p>\n A jak u nas z przyzwoito\u015bci\u0105? Propozycja wzrostu p\u0142acy minimalnej o mniej ni\u017c 5 z\u0142otych by\u0142a po prostu nieprzyzwoita i trudno sobie wyobrazi\u0107, jak Ministerstwo Finans\u00f3w mog\u0142o wpa\u015b\u0107 na taki pomys\u0142. Czy by\u0142 to wysi\u0142ek zbiorowy rz\u0105du czy przeb\u0142ysk intelektu samego ministra?<\/p>\n Jak zaznaczy\u0142em, przyzwoito\u015b\u0107 wymaga wiedzy o rzeczywisto\u015bci. O t\u0119 coraz trudniej, wi\u0119c trudniej o przyzwoito\u015b\u0107. Oczywi\u015bcie gdyby kto\u015b mia\u0142 na ni\u0105 ochot\u0119.<\/p>\n *) \u201dTrzech na jednego\u201d, rozmowy \u201eZdania\u201d, cz\u0119\u015b\u0107 3 pod redakcj\u0105 Edwarda Chudzi\u0144skiego. Wyd. Imago, Krak\u00f3w 2021<\/p>\n