Po wyborach \u2013 jak po ka\u017cdym wa\u017ckim czy cho\u0107by intryguj\u0105cym wydarzeniu \u2013 mamy wielu ekspert\u00f3w wyja\u015bniaj\u0105cych, czemu sko\u0144czy\u0142o si\u0119 tak, jak si\u0119 sko\u0144czy\u0142o. Komentatorzy komentator\u00f3w s\u0105 lepiej lub gorzej traktowani w zale\u017cno\u015bci od tego, jakiej narracji (lub p\u0142ota) trzymaj\u0105 si\u0119 odurzeni sukcesem b\u0105d\u017a zamroczeni pora\u017ck\u0105. To sta\u0142y teatrzyk, raczej farsa ni\u017c dramat. Nawet powa\u017cni eksperci m\u00f3wi\u0105 czasem niepowa\u017cne rzeczy, cho\u0107 pewnie powa\u017cniejsze ni\u017c przed wyborami. Potrafi\u0105 \u2013 jak sarkastycznie opowiada si\u0119 o analitykach gie\u0142dowych \u2013 dok\u0142adnie i na wykresach wyt\u0142umaczy\u0107, czemu ich poprzednia prognoza posz\u0142a si\u0119\u2026 wyborczy\u0107. Przepraszam za neologizm, ale jest \u0142adny, a wszyscy doro\u015bli i prawie wszystkie dzieci przecie\u017c wiedz\u0105, co posz\u0142a robi\u0107. Ta prognoza.<\/p>\n
Kr\u00f3tko po wyborach to mo\u017ce dobry czas, by przypomnie\u0107, jak si\u0119 wybory wygrywa, a przynajmniej pr\u00f3buje wygra\u0107. Truizmem jest (i pewnie dlatego nikt o tym pami\u0119ta), \u017ce przygotowania do kolejnych wybor\u00f3w nale\u017cy rozpoczyna\u0107 nast\u0119pnego dnia po og\u0142oszeniu oficjalnych wynik\u00f3w poprzedniego g\u0142osowania. Bior\u0105c pod uwag\u0119 zamieszanie z rz\u0105dami po wyborach parlamentarnych w 2023 roku, partie koalicji rz\u0105dz\u0105cej powinny by\u0142y zacz\u0105\u0107 si\u0119 szykowa\u0107 do wybor\u00f3w samorz\u0105dowych, ale te\u017c i prezydenckich nazajutrz po zaprzysi\u0119\u017ceniu rz\u0105du Donalda Tuska. W dodatku dwie partie mia\u0142y wtedy o tyle \u0142atwiej, \u017ce posiada\u0142y ju\u017c swoich murowanych kandydat\u00f3w z do\u015bwiadczeniem, aparycj\u0105 i spo\u0142eczn\u0105 rozpoznawalno\u015bci\u0105. I znaj\u0105cych gorycz pora\u017cki.<\/p>\n
W opublikowanym w listopadzie 2024 rankingu rozpoznawalno\u015bci polityk\u00f3w Rafa\u0142 Trzaskowski i Szymon Ho\u0142ownia ust\u0119powali popularno\u015bci\u0105 tylko premierom Tuskowi i (by\u0142emu) Morawieckiemu. Ostatnie trzy miejsca w rankingu przypad\u0142y w\u00f3wczas Tobiaszowi Boche\u0144skiemu (51%), rozwa\u017canemu jako kandydat na prezydenta przez PiS, Magdalenie Biejat (43%), wtedy jeszcze tylko wicemarsza\u0142kini Senatu, i\u2026 Karolowi Nawrockiemu (39%), kt\u00f3ry nied\u0142ugo potem zosta\u0142 oficjalnie nominowany na kandydata przez Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego. Bardziej ni\u017c Biejat rozpoznawalny by\u0142 nie tylko Adrian Zandberg (66%), Grzegorz Braun (86%), Krzysztof Bosak (92%) , S\u0142awomir Mentzen (81%) i W\u0142odzimierz Czarzasty (84%), ale te\u017c Agnieszka Dziemianowicz-B\u0105k (54%). Jak si\u0119 du\u017co p\u00f3\u017aniej zorientowano, sama rozpoznawalno\u015b\u0107 nie wystarcza do dobrego wyniku wyborczego. Najwi\u0119ksze sukcesy kandydaci osi\u0105gn\u0119li w zbieraniu podpis\u00f3w, co okaza\u0142o si\u0119 \u0142atwiejsze ni\u017c niekt\u00f3rym, chocia\u017cby mnie, si\u0119 wydawa\u0142o.<\/p>\n
Zwyci\u0119stwo w drugiej turze odni\u00f3s\u0142 wi\u0119c kandydat, kt\u00f3ry mia\u0142 jedn\u0105 z najkr\u00f3tszych \u2013 zaraz po Biejat \u2013 kampanii wyborczych i startowa\u0142 z pu\u0142apu najni\u017cszej, niewiele wi\u0119kszej ni\u017c Biejat, rozpoznawalno\u015bci. Warto na tym si\u0119 zatrzyma\u0107. Nie potrafi\u0119 tego udowodni\u0107, ale mam wra\u017cenie, \u017ce Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski specjalnie wybra\u0142 kandydata z szar\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105 i u\u0142omno\u015bciami, kt\u00f3re by\u0142y zupe\u0142nie nieistotne dla \u017celaznego elektoratu PiS i niespecjalnie wa\u017cne dla wyborc\u00f3w prawicy. Media prywatne i publiczne bez wzgl\u0119du na swoje linie programowe szybko sprawi\u0142y, \u017ce \u00f3w kandydat zyska\u0142 powszechn\u0105 rozpoznawalno\u015b\u0107. W dodatku skupiono si\u0119 na nim, na jego \u017cyciorysie. Ma\u0142o m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o jego pogl\u0105dach i relacjach z PiS. Dzi\u0119ki temu sta\u0142 si\u0119 nieomal \u201eniezale\u017cnym kandydatem obywatelskim\u201d , jakim chcia\u0142 go przedstawi\u0107 Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski.<\/p>\n
Media wykona\u0142y wi\u0119c nieodp\u0142atnie kawa\u0142 roboty wyborczej dla PiS. Trzeba jednak doda\u0107, \u017ce kandydat obywatelski si\u0119 postara\u0142 i odwiedzi\u0142 wi\u0119cej miejscowo\u015bci ni\u017c jego g\u0142\u00f3wny konkurent. By\u0142y to te\u017c bardziej dopracowane wizyty ni\u017c np. te Mentzena. By\u0107 mo\u017ce kandydat obywatelski lub jego sztab przeczyta\u0142 biografi\u0119 polityczn\u0105 Aleksandra Kwa\u015bniewskiego, a mo\u017ce nawet \u201ezapiski sztabowe\u201d Danuty Waniek. Nawrocki co prawda nie pobi\u0142 rekordu Kwacha w liczbie odwiedzonych miejscowo\u015bci, ale przebi\u0142 na pewno Trzaskowskiego. Inna sprawa, czy Trzaskowski w tych miastach, miasteczkach i wsiach mia\u0142by co\u015b do obiecania.<\/p>\n
Opr\u00f3cz sztabu wyborczego chyba najwi\u0119kszym problemem Trzaskowskiego by\u0142 rz\u0105d i jego premier. Oczywi\u015bcie w odr\u00f3\u017cnieniu od Nawrockiego Trzaskowski nie m\u00f3g\u0142 obieca\u0107 prawie wszystkiego prawie wszystkim, ale te\u017c w sumie by\u0142 w stanie obieca\u0107 niewiele. To nie tak, \u017ce po przej\u0119ciu w\u0142adzy przez nowy rz\u0105d nic si\u0119 nie zmieni\u0142o, niewiele jednak zmieni\u0142o si\u0119 na lepsze. A ju\u017c na pewno ma\u0142o kto wi\u0105za\u0142 te zmiany z dzia\u0142aniami rz\u0105du. Realne zmiany (na lepsze) obj\u0119\u0142y nielicznych, a niezadowolonych jest o wiele wi\u0119cej ni\u017c zadowolonych. Maj przyni\u00f3s\u0142 spadek pozytywnego nastawienia do rz\u0105du z 34% do 32% respondent\u00f3w, a negatywne opinie wyra\u017ca\u0142o 44%, co oznacza wzrost o 4 punkty procentowe w ci\u0105gu miesi\u0105ca. Ewidentnie rz\u0105d nie tylko nie dzia\u0142a\u0142 w trybie wyborczym, ale w og\u00f3le jakby dzia\u0142a\u0142 s\u0142abo.<\/p>\n
Ciekawe, jaki skutek wyborczy wywo\u0142a\u0142 \u201eefekt Brzoski\u201d. Z danych exit poll wynika, \u017ce efekt ten raczej wyborc\u00f3w Mentzena nie zach\u0119ci\u0142, a trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce by\u0142y to dane sugeruj\u0105ce zwyci\u0119stwo Trzaskowskiego. Brutalna rzeczywisto\u015b\u0107 wyborcza okaza\u0142a si\u0119 znacz\u0105co gorsza. Zaskakiwa\u0107 mo\u017ce por\u00f3wnanie sonda\u017cowych wynik\u00f3w popularno\u015bci partyjnej z wynikami pierwszej tury. Majowe sonda\u017ce wskazywa\u0142y na pierwszym miejscu PiS (33,6%) przed PO (32%), na trzecim Konfederacj\u0119 (16,4%), dalej Trzeci\u0105 Drog\u0119 (6,68%), Now\u0105 Lewic\u0119 (6,01%) i Razem (4,43%) (Polster dla SE). Wyniki pierwszej tury mog\u0105 sugerowa\u0107, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 wyborc\u00f3w PiS wybra\u0142a Brauna, by potem wr\u00f3ci\u0107 do kandydata PiS. Za to wyborcy PO bez strat poparli Trzaskowskiego. Ho\u0142ownia prawdopodobnie straci\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 wyborc\u00f3w TD, kt\u00f3rzy wybrali Nawrockiego. Lewica podzieli\u0142a g\u0142osy pomi\u0119dzy Biejat, Senyszyn i odrobin\u0119 Trzaskowskiego. Razem stan\u0119\u0142o murem za Zandbergiem.<\/p>\n
Por\u00f3wnanie wynik\u00f3w sonda\u017cu popularno\u015bci partyjnej oraz g\u0142osowania w pierwszej turze sugerowa\u0142oby zwyci\u0119stwo Nawrockiego w drugiej turze z niewielk\u0105 przewag\u0105 g\u0142os\u00f3w. Czy Trzaskowskiemu uda\u0142o si\u0119 przekona\u0107 dodatkowych wyborc\u00f3w przed drug\u0105 tur\u0105? Nic na to nie wskazuje. Przep\u0142ywy w exit poll z TD, Lewicy i Szenyszn do Nawrockiego sugeruj\u0105, \u017ce by\u0142o wr\u0119cz odwrotnie.<\/p>\n
Badania OGB pokazuj\u0105 ciekaw\u0105 prawid\u0142owo\u015b\u0107. Pytano respondent\u00f3w, czy g\u0142osowali za swoim kandydatem czy przeciwko drugiemu. Wyniki by\u0142y nast\u0119puj\u0105ce: Nawrocki \u2013 60,6% za, 39,4% przeciw; Trzaskowski 71,3% za, 28,7% przeciw. Czyli 34% og\u00f3\u0142u wyborc\u00f3w g\u0142osowa\u0142o przeciwko kontrkandydatowi, a prawie 40% wyborc\u00f3w Nawrockiego g\u0142osowa\u0142o przeciwko Trzaskowskiemu, jego uznaj\u0105c za wi\u0119ksze zagro\u017cenie.<\/p>\n
Nie pomog\u0142y czerwone korale; nie przekona\u0142y nawet wszystkich wyborc\u00f3w Senyszyn. Zosta\u0142y jako sympatyczna pami\u0105tka, kt\u00f3ra nie os\u0142odzi pora\u017cki. Trzeba jednak przyzna\u0107 z gorycz\u0105, \u017ce sztab Trzaskowskiego nie wymy\u015bli\u0142 \u017cadnego symbolu, za to z workiem ziemniak\u00f3w przyby\u0142a pos\u0142anka Gajewska. Czy by\u0142 to ziemniak do trumny, by\u0107 mo\u017ce ostatni? Podzi\u0119kowanie Rafa\u0142a Trzaskowskiego dla sztabu wyborczego w noc po drugim g\u0142osowaniu nabra\u0142o sarkastycznego wyd\u017awi\u0119ku. Mamy wi\u0119c teraz, po koralach z polnej jarz\u0119biny, i \u0142zy dziewczyny. I kobiet.<\/p>\n
Prawdziwy m\u0119\u017cczyzna jednak nie p\u0142acze. Prawdziwy m\u0119\u017cczyzna domaga si\u0119 wotum zaufania. Tak po prostu. Koalicjanci robi\u0105 dobr\u0105 min\u0119 do kl\u0119ski, og\u0142aszaj\u0105 nowe otwarcie i nowy etap. Je\u015bli \u00f3w etap b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142 jak stary, a nowy rz\u0105d b\u0119dzie rz\u0105dzi\u0142 jak stary, to po wyborach \u2013 kiedykolwiek by by\u0142y \u2013 w najlepszym wypadku wr\u00f3ci Morawiecki, w najgorszym Czarnek albo Kurski. A minister Doma\u0144ski z propozycj\u0105 p\u0142acy minimalnej na przysz\u0142y rok (wzrost o 3,70 z\u0142otego brutto) wyst\u0119puje w roli indyka, kt\u00f3ry domaga si\u0119 przyspieszenia niedzieli. A farszem b\u0119dzie rz\u0105d.<\/p>\n