Podstawowym problemem polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa jest kwestia zaufania. Elita polityczna, kt\u00f3ra wy\u0142oni\u0142a si\u0119 po roku 1989, nigdy do ko\u0144ca nie ufa\u0142a spo\u0142ecze\u0144stwu \u2013 poniek\u0105d s\u0142usznie, skoro nowy system powsta\u0142 w wyniku politycznego oszustwa. Spo\u0142ecze\u0144stwo chcia\u0142o lepszego \u017cycia, takiego, jak w kolorowych filmach, na przyk\u0142ad w \u201ePogodzie dla bogaczy\u201d. Ludzie czekali na odrobin\u0119 wolno\u015bci i towary z Peweksu. Dostali na pocz\u0105tek kryzys, o jakim opowiadali im dziadkowie, \u017cyj\u0105cy w mi\u0119dzywojniu, kiedy jeszcze nie wiedziano, \u017ce to tylko mi\u0119dzywojnie.<\/p>\n
Nieufno\u015b\u0107 ta ujawni\u0142a si\u0119 w ju\u017c trakcie wybor\u00f3w w 1991 roku, czyli pierwszych w pe\u0142ni demokratycznych. Zaufanie do demokracji wyrazi\u0142o wtedy zaledwie 43% uprawnionych do g\u0142osowania, z czego cz\u0119\u015b\u0107 zag\u0142osowa\u0142a na SLD, wtedy ugrupowanie w ca\u0142o\u015bci postpeerelowskie. A przecie\u017c w czerwcowych wyborach w 1989 roku wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 a\u017c 62% uprawnionych. Ten wynik uda\u0142o si\u0119 pobi\u0107 dopiero w wyborach parlamentarnych z 2023 roku. W roku 1991 SLD uzyska\u0142o drugi wynik w rozdrobnionym parlamencie, nieznacznie tylko ust\u0119puj\u0105c g\u0142\u00f3wnej sile odpowiedzialnej za transformacj\u0119, czyli Unii Demokratycznej. To by\u0142 zreszt\u0105 najwi\u0119kszy sukces tej partii, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do utworzenia mniejszo\u015bciowego gabinetu Hanny Suchockiej, chyba jednego z najgorszych rz\u0105d\u00f3w, przynajmniej do czasu rz\u0105du Marcinkiewicza.<\/p>\n
W rankingu najbardziej powa\u017canych zawod\u00f3w (ostatni za rok 2024) politycy wygrywaj\u0105 jedynie z influencerami, a przecie\u017c to badanie przeprowadzono po zwyci\u0119stwie Koalicji 15 Pa\u017adziernika. Zaufanie \u2013 czy raczej jego brak \u2013 do polityk\u00f3w utrzymuje si\u0119 na stabilnie niskim poziomie bez wzgl\u0119du na to, kto rz\u0105dzi. Trzeba jednak przyzna\u0107, \u017ce minister w por\u00f3wnaniu z rokiem 2023 awansowa\u0142 o kilka pozycji, wyprzedzi\u0142 nawet ksi\u0119dza i zaj\u0105\u0142 ostatecznie dziesi\u0105t\u0105 pozycj\u0119. Od ko\u0144ca. Czy utrzyma j\u0105 w tegorocznym badaniu? Lekko nie b\u0119dzie, cho\u0107 za sob\u0105 nie ma kandydat\u00f3w, kt\u00f3rzy mogliby go \u0142atwo wyprzedzi\u0107. Co ciekawe, jeden z wi\u0119kszych awans\u00f3w na li\u015bcie: z miejsca dwunastego na dziewi\u0105te, zaliczy\u0142 robotnik wykwalifikowany.<\/p>\n
Niskiemu poziomowi zaufania do klasy politycznej towarzyszy oboj\u0119tno\u015b\u0107 wobec eksces\u00f3w, wyst\u0119pk\u00f3w czy nawet przest\u0119pstw pope\u0142nianych przez polityk\u00f3w.. Spo\u0142ecze\u0144stwo wie, \u017ce nie powinno tu oczekiwa\u0107 zbyt wiele. W tym aspekcie Polacy bardzo przypominaj\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwo ameryka\u0144skie. St\u0105d mi\u0119dzy innymi wzi\u0105\u0142 si\u0119 sukces Trumpa, kt\u00f3ry pozowa\u0142 na kandydata antysystemowego, cho\u0107 przecie\u017c cieszy\u0142 si\u0119 poparciem niemal ca\u0142ej Partii Republika\u0144skiej. Zanim zosta\u0142 po raz pierwszy prezydentem, ubiega\u0142 si\u0119 o elekcj\u0119 w roku 2000, ale finalnie nie wystartowa\u0142. W 2015 przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do Republikan\u00f3w, by w 2016 pokona\u0107 Hilary Clinton, kt\u00f3r\u0105 skutecznie uda\u0142o si\u0119 przedstawi\u0107 jako kandydatk\u0119 ameryka\u0144skich elit. Co przysz\u0142o \u0142atwo, bo Clinton tylko cudem mog\u0142aby uchodzi\u0107 za reprezentantk\u0119 ju\u017c nawet nie ameryka\u0144skiego interioru, ale przeci\u0119tnych Amerykan\u00f3w z obu oceanicznych wybrze\u017cy.<\/p>\n
Rafa\u0142 Trzaskowski przypomina Hilary Clinton, cho\u0107 mo\u017ce mie\u0107 wi\u0119cej szcz\u0119\u015bcia. Niemniej nasz ma\u0142y nadwi\u015bla\u0144ski \u201eTrump\u201d ju\u017c teraz narzuca swoj\u0105 narracj\u0119. A w zasadzie nawet nie tyle sam narzuca, ile niemal wszyscy kandydaci m\u00f3wi\u0105 Trumpem\/ Mentzenem, nawet ku lekkiemu zadziwieniu mainstreamowych medi\u00f3w. Cho\u0107 akurat te media nie powinny by\u0107 zadziwione, bo r\u00f3wnie\u017c one przygotowa\u0142y grunt, czy raczej naw\u00f3z, na kt\u00f3rym szybko wzrasta Konfederacja.<\/p>\n
Jedno jest ju\u017c pewne: oboj\u0119tne, z kim przyjdzie si\u0119 zmierzy\u0107 w drugiej turze Rafa\u0142owi Trzaskowskiemu, narracja Konfederacji i tak zdominuje pojedynek. Bo to dzisiejsi wyborcy Konfederacji zdecyduj\u0105 o wyniku: albo popieraj\u0105c jednego z dw\u00f3ch kandydat\u00f3w, albo wybieraj\u0105c pomi\u0119dzy dw\u00f3jk\u0105 kandydat\u00f3w \u201eobcych\u201d, albo zostaj\u0105c w domu, gdy ostatecznie do pojedynku stanie obywatel Nawrocki. Ciekawym eksperymentem by\u0142oby wybieranie pomi\u0119dzy Trzaskowskim i Mentzenem. Dla sporej grupy wyborc\u00f3w, nie tylko tych popieraj\u0105cych PiS, takie do\u015bwiadczenie by\u0142oby \u2013 obawiam si\u0119 \u2013 nieco traumatyczne, ale przebieg kampanii m\u00f3g\u0142by by\u0107 interesuj\u0105cy, gdyby obaj kandydaci stan\u0119li przed wyzwaniem, by przekona\u0107 do siebie prosocjalnych wyborc\u00f3w PiS. Kto wie, czy takie rozwi\u0105zanie nie by\u0142oby najlepsze. A przynajmniej bardziej zajmuj\u0105ce ni\u017c bie\u017c\u0105ca kampania.<\/p>\n
Nie spodziewam si\u0119 wzrostu zaufania do polityk\u00f3w ani w tym roku, ani w latach nast\u0119pnych. Nie wygl\u0105da na to, by politykom jako\u015b na tym zale\u017ca\u0142o, a przynajmniej nie wida\u0107 \u017cadnych dzia\u0142a\u0144 podejmowanych w tym zakresie. By\u0107 mo\u017ce na zaufaniu zale\u017cy politykom Lewicy, ale akurat ich wyborcy deklaruj\u0105 z g\u00f3ry poparcie dla innego kandydata, kt\u00f3remu zreszt\u0105 te\u017c nie ufaj\u0105. B\u0142\u0119dne ko\u0142o. Bez szans na prze\u0142amanie. Przynajmniej w bliskiej perspektywie.<\/p>\n