W\u00a0styczniu, a\u00a0wi\u0119c nie tak dawno i\u00a0jednocze\u015bnie dawno temu, Gazeta Prawna<\/em> opublikowa\u0142a sonda\u017c na temat naszych l\u0119k\u00f3w u\u00a0progu 25 roku XXI wieku. Oczywi\u015bcie, z\u00a0sonda\u017cami jest tak, \u017ce jakie pytania, takie odpowiedzi. Je\u015bli autor ankiety o\u00a0co\u015b nie zapyta, nikt mu nie odpowie. Sonda\u017c Gazety Prawnej<\/em> m\u00f3wi wi\u0119c tyle o\u00a0ankietowanych, ile r\u00f3wnie\u017c o\u00a0autorach ankiety.<\/p>\n Czego wi\u0119c boi si\u0119 Gazeta Prawna<\/em> na progu tego roku, ostatniego z\u00a0pierwszego \u0107wier\u0107wiecza? Boi si\u0119 wojny, jej eskalacji za nasz\u0105 wschodni\u0105 granic\u0105 i\u00a0wci\u0105gni\u0119cia do niej Polski. Co ciekawe, Trump obiecywa\u0142 zako\u0144czy\u0107 wojn\u0119 pierwszego dnia swojej prezydentury \u2013 no, powiedzmy, w\u00a0pierwszych stu dniach. Akurat 9\u00a0lutego min\u0119\u0142y niespe\u0142na dwadzie\u015bcia dni jego rz\u0105d\u00f3w, czyli zosta\u0142o mu jeszcze osiemdziesi\u0105t. Najpierw jednak postanowi\u0142 pokona\u0107 s\u0142omki i\u00a0przywr\u00f3ci\u0107 w\u00a0tej kwestii ameryka\u0144sk\u0105 normalno\u015b\u0107. W\u00a0USA s\u0142omki zn\u00f3w b\u0119d\u0105 kolorowe i\u00a0plastikowe. Po prostu American dreams<\/em>\u2026<\/p>\n Rosj\u0105 Trump zajmie si\u0119 p\u00f3\u017aniej. Mo\u017ce jednak powinien odrobin\u0119 si\u0119 pospieszy\u0107, bo obietnica Ze\u0142enskiego gwarantuj\u0105ca dost\u0119p do ukrai\u0144skich z\u0142\u00f3\u017c metali rzadkich stanie si\u0119 nieaktualna, je\u015bli z\u0142o\u017ca zostan\u0105 zaj\u0119te przez Rosjan. Chyba \u017ce Trumpowi chodzi w\u0142a\u015bnie o\u00a0to, by dost\u0119p negocjowa\u0107 z\u00a0Rosjanami. O\u00a0ile o\u00a0co\u015b mu w\u00a0og\u00f3le chodzi\u2026<\/p>\n Strach przed eskalacj\u0105 wojny jest nieomal strachem pierwotnym. Nic dziwnego, \u017ce jest silny, mimo \u017ce taka eskalacja, jak mniemam, chwilowo nam nie grozi. Ale skoro zewsz\u0105d s\u0142yszymy o\u00a0potrzebie zbroje\u0144, to naturalne, \u017ce pojawia si\u0119 strach. Kosiniak-Kamysz zachowuje si\u0119 jak dziewi\u0119tnastowieczny minister wojny. Domaga si\u0119, by\u015bmy wi\u0119cej broni kupowali w\u00a0USA \u2013 jeszcze wi\u0119cej. Tak jakby status najlepszego klienta ameryka\u0144skich koncern\u00f3w co\u015b zmienia\u0142 w\u00a0naszej pozycji politycznej. Szczeg\u00f3lnie w\u00a0Europie.<\/p>\n Ankietowani boj\u0105 si\u0119 pogorszenia swojej sytuacji finansowej. Stosunkowo najmniej boj\u0105 si\u0119 tego zwolennicy rz\u0105dz\u0105cych. C\u00f3\u017c, wed\u0142ug innych bada\u0144 grupa ta jest nieco lepiej sytuowana i\u00a0posiada jakie\u015b oszcz\u0119dno\u015bci. L\u0119k taki zg\u0142asza nieco ponad 20% zwolennik\u00f3w koalicji; pozostali ufaj\u0105 premierowi\u2026 zapewne. O\u00a0swoj\u0105 sytuacj\u0119 finansow\u0105 obawia si\u0119 znacznie wi\u0119cej, bo ponad 30% zwolennik\u00f3w dzisiejszej opozycji. Za to w\u015br\u00f3d os\u00f3b niezaanga\u017cowanych politycznie (deklaruj\u0105cych niech\u0119\u0107 do g\u0142osowania) takie obawy \u017cywi prawie po\u0142owa (46%). Mo\u017ce to reali\u015bci?<\/p>\n Kolejn\u0105 obaw\u0105 dr\u0119cz\u0105c\u0105 ankietowanych (i\u00a0ankieter\u00f3w) jest strach przed pogorszeniem si\u0119 opieki zdrowotnej. To, \u017ce wskazuje na ni\u0105 zaledwie 23% og\u00f3\u0142u badanych (21% zwolennik\u00f3w koalicji, 22% opozycji, ale ponad 30% nieg\u0142osuj\u0105cych), mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o\u00a0braku aktualnej wiedzy o\u00a0stanie s\u0142u\u017cby zdrowia \u2013 albo o\u00a0ograniczeniach wyobra\u017ani, w\u00a0kt\u00f3rej dalsze pogorszenie po prostu si\u0119 nie mie\u015bci. A\u00a0chcia\u0142em tylko przypomnie\u0107, \u017ce NFZ nadal nie ma zatwierdzonego planu finansowego na rok 2025 (od lipca 2024) i\u00a0jego wp\u0142ywy pomniejszono o\u00a0oko\u0142o 2\u00a0miliardy z\u0142otych z\u00a0tytu\u0142u wprowadzonych zmian ustawowych, a\u00a0skutki proponowanych dodatkowych ulg mog\u0105 zmniejszy\u0107 jego przychody w\u00a02026 roku o\u00a0kolejne 6\u00a0miliard\u00f3w. Generalnie, planowany (cho\u0107 nie zatwierdzony) bud\u017cet NFZ na rok bie\u017c\u0105cy jest wi\u0119kszy o\u00a026 miliard\u00f3w w\u00a0stosunku do roku poprzedniego, ale i\u00a0tak brakuje w\u00a0nim 7\u00a0miliard\u00f3w na przewidziane ustaw\u0105 podwy\u017cki wynagrodze\u0144. Obawy wobec dzia\u0142ania s\u0142u\u017cby zdrowia wydaj\u0105 si\u0119 nie tylko bardzo uzasadnione, ale nawet nieco niedoceniane.<\/p>\n Ankieterzy, chyba nawet bardziej ni\u017c ankietowani, l\u0119kaj\u0105 si\u0119 wzrostu dezinformacji w\u00a0sferze publicznej. To istotna obawa dla ponad 30% zwolennik\u00f3w kolacji, ale dla zaledwie 13% zwolennik\u00f3w opozycji i\u00a012% niezdecydowanych\/nieg\u0142osuj\u0105cych. Mnie te\u017c nie przera\u017ca wzrost dezinformacji \u2013 mo\u017ce dlatego, \u017ce nie bardzo wyobra\u017cam sobie, jak ten wzrost m\u00f3g\u0142by wygl\u0105da\u0107. Od dawna obieg informacji jest niemal kompletnie zape\u0142niony dezinformacj\u0105. \u0141api\u0119 si\u0119 na tym, \u017ce ogl\u0105daj\u0105c prognoz\u0119 pogody, odruchowo patrz\u0119 za okno i\u00a0na osobist\u0105 stacj\u0119 pogodow\u0105. Niestety z\u00a0weryfikacj\u0105 ca\u0142ej reszty informacji nie jest tak \u0142atwo. A\u00a0wiarygodno\u015b\u0107 jest tu znacznie poni\u017cej prognozy pogody. Pami\u0119tam, \u017ce kiedy\u015b by\u0142o zupe\u0142nie odwrotnie.<\/p>\n Niejako odpowiedzi\u0105 na te l\u0119ki by\u0142 sonda\u017c na temat spraw, na kt\u00f3rych powinien si\u0119 skupi\u0107 przysz\u0142y prezydent (badanie UCE Research dla Onetu). W\u00a0kolejno\u015bci od najcz\u0119\u015bciej wskazywanych: ochrona przed dro\u017cyzn\u0105 w\u00a0sklepach (inflacja?), ochrona przed wzrostem cen (te\u017c inflacja?), obni\u017cenie cen lek\u00f3w (bud\u017cet NFZ), budowa tanich mieszka\u0144 pod sprzeda\u017c\/wynajem, obni\u017cenie podatk\u00f3w dochodowych. Ostatnie oczekiwanie jest nieco sprzeczne z\u00a0poprzednimi, no ale to takie polskie wishful thinking<\/em>. W\u00a0pierwszej dziesi\u0105tce najwa\u017cniejszych kwestii znalaz\u0142y si\u0119 tak\u017ce: poprawa dost\u0119pu do lekarzy specjalist\u00f3w, zmniejszenie og\u00f3lnej inflacji oraz skr\u00f3cenie kolejek do lekarzy.<\/p>\n O\u00a0ile dobrze pami\u0119tam Konstytucj\u0119, \u017cadna z\u00a0tych spraw nie le\u017cy w\u00a0kompetencjach prezydenta. Co najwy\u017cej prezydent mo\u017ce podpisa\u0107 stosown\u0105 ustaw\u0119, o\u00a0ile wcze\u015bniej rz\u0105d j\u0105 napisze a\u00a0parlament uchwali. Czy\u017cby obywatele, przynajmniej ci ankietowani, oczekiwali, \u017ce prezydent zast\u0105pi rz\u0105d? No c\u00f3\u017c, szanse s\u0105 na to ma\u0142e. W\u00a0naszym systemie w\u0142adzy prezydent ma spore kompetencje, by szkodzi\u0107, za to niewielkie \u2013 poza inicjatyw\u0105 ustawodawcz\u0105 \u2013 by pomaga\u0107. Mo\u017ce wi\u0119c nale\u017cy przy wyborze prezydenta stosowa\u0107 kryterium szkodliwo\u015bci spo\u0142ecznej? Im mniej szkodzi, tym lepiej? W\u00a0sumie to u\u017cyteczne kryterium, tym bardziej \u017ce w\u00a0wielu wypadkach szkodliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczna czyn\u00f3w i\u00a0sprawc\u00f3w jest znaczna. Z\u00a0tej okazji ankieterom \u017cycz\u0119 \u017cyczliwych ankietowanych, a\u00a0ankietowanym m\u0105drych ankieter\u00f3w.<\/p>\n