Taki mamy klimat, jaki mamy. Mamy w Krakowie klimat kulturalny, poczucie wy\u017cszo\u015bci, bo nasi przodkowie mieszkali w stolicy Polski. A nawet jak nie nasi przodkowie, to na pewno ludzie, kt\u00f3rzy mieli nasze poczucie wy\u017cszo\u015bci. A kto wie, mo\u017ce mieli i nasze kompleksy? Oczywi\u015bcie nie wiedzieli, \u017ce je maj\u0105 (dawno temu), bo nie nazywa\u0142y si\u0119 kompleksami.<\/p>\n
Teraz mamy nieco lepszy mikroklimat. Tu mo\u017cemy mie\u0107 poczucie dumy i ograniczonego zadowolenia z dzia\u0142a\u0144 w\u0142adz (aktualnie ju\u017c by\u0142ych), kt\u00f3re upora\u0142y si\u0119 niemal ca\u0142kowicie z problem palenisk na w\u0119giel. W ramach Programu Ograniczenia Niskiej Emisji zak\u0142adano, \u017ce z funduszy publicznych zostan\u0105 pokryte wszystkie koszty likwidacji paleniska i monta\u017cu nowego systemu grzewczego. Dodatkowo osoby o niskich dochodach mog\u0142y liczy\u0107 na wyr\u00f3wnanie r\u00f3\u017cnicy pomi\u0119dzy kosztami ogrzewania w\u0119glowego a kosztami ogrzewania w nowym, ekologicznym systemie. Krak\u00f3w jest jedynym miastem w Polsce, a chyba nawet jedyn\u0105 miejscowo\u015bci\u0105, kt\u00f3rej uda\u0142o si\u0119 rozwi\u0105za\u0107 ten problem. Recepta jest prosta: obowi\u0105zek po\u0142\u0105czony z pe\u0142nym zwrotem koszt\u00f3w.<\/p>\n
Dlaczego to przypominam? Bo trwaj\u0105 konsultacje w sprawie Strefy Czystego Transportu. Projekt zak\u0142ada, \u017ce nowa strefa obejmie niemal ca\u0142e miasto poza terenami na wsch\u00f3d od drogi ekspresowej S7, czyli rejonu kombinatu nowohuckiego. Wy\u0142\u0105czone b\u0119d\u0105 kluczowe \u0142\u0105czniki do obwodnicy autostradowej. W nowym projekcie zaproponowano r\u00f3wnie\u017c op\u0142aty emisyjne, po kt\u00f3rych wykupieniu b\u0119dzie mo\u017cna wjecha\u0107 do strefy nawet pojazdem niespe\u0142niaj\u0105cym jej wymog\u00f3w. Proponowane stawki to dwa i p\u00f3\u0142 z\u0142otego za godzin\u0119 lub abonamentowe: 20 z\u0142otych za dzie\u0144 i 500 z\u0142otych za miesi\u0105c.<\/p>\n
Projekt wzbudza mn\u00f3stwo emocji i jest drugim podej\u015bciem do ustalenia strefy. Wyznaczenie takich obszar\u00f3w ekologicznego transportu, a w zasadzie transportu spe\u0142niaj\u0105cego podwy\u017cszone normy dotycz\u0105ce emisji CO2, sta\u0142o si\u0119 obowi\u0105zkiem wynikaj\u0105cym z KPO.<\/p>\n
Problemy s\u0105 dwa, a przynajmniej dwa wydaj\u0105 si\u0119 najwa\u017cniejsze. Jeden to niech\u0119\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w do wymiany samochod\u00f3w na nieco m\u0142odsze i spe\u0142niaj\u0105ce ustalone normy, czyli co najmniej Euro3 w przypadku aut benzynowych i LPG, a w przypadku diesli normy co najmniej Euro5. Wyra\u017anie rzuca si\u0119 w oczy nier\u00f3wne traktowanie w\u0142a\u015bcicieli aut benzynowych i diesli. Jedni b\u0119d\u0105 mogli je\u017adzi\u0107 autami ponad 20-letnim, drudzy zaledwie 10-letnimi. Obowi\u0105zek taki dla mieszka\u0144c\u00f3w miasta wszed\u0142by dopiero od 2030 roku, co umo\u017cliwia\u0142oby w\u0142a\u015bcicielom \u201ebenzyniak\u00f3w\u201d ubieganie si\u0119 dla swoich maszyn o status pojazdu zabytkowego. Mo\u017ce kompromisem by\u0142oby przyj\u0119cie dla wszystkich pojazd\u00f3w granicznej normy EURO 4? Co prawda, mog\u0142oby to uspokoi\u0107 nieco w\u0142a\u015bcicieli niespe\u0142na 15-letnich diesli, ale oburzy\u0142oby u\u017cytkownik\u00f3w \u201epe\u0142noletnich\u201d benzyniak\u00f3w.<\/p>\n
Drugi problem dotyczy dost\u0119pno\u015bci miasta. Strefa ma obj\u0105\u0107 niemal ca\u0142y jego obszar z wy\u0142\u0105czeniem fragmentu ul. Wielickiej z dojazdem do zespo\u0142u szpitali w Prokocimiu, ul. Zakopia\u0144skiej do obwodnicy autostradowej oraz al. 29 listopada do parkingu G\u00f3rka Narodowa. Poza stref\u0105 zosta\u0142yby te\u017c tereny Nowej Huty na zewn\u0105trz drogi S7. W ten spos\u00f3b uniemo\u017cliwiono by przyje\u017cd\u017caj\u0105cym do Krakowa korzystanie z parking\u00f3w P&R, przynajmniej tych na po\u0142udniu miasta (na p\u00f3\u0142nocy zreszt\u0105 opr\u00f3cz G\u00f3rki Narodowej jest tylko jeden, Krowodrza G\u00f3rka). Nie mo\u017cna by dojecha\u0107 ani do Czerwonych Mak\u00f3w, ani do Kurdwanowa, ani do Bie\u017canowa, a tym bardziej do Ma\u0142ego P\u0142aszowa. Krak\u00f3w sta\u0142by miastem zamkni\u0119tym, szykanuj\u0105cym mieszka\u0144c\u00f3w reszty wojew\u00f3dztwa i pobieraj\u0105cym od nich haracz w postaci op\u0142at za wjazd do strefy. Sprawiedliwe by\u0142oby przesuni\u0119cie granic strefy do parking\u00f3w P&R lub przynajmniej umo\u017cliwienie dojazdu do nich, czyli wy\u0142\u0105czenie ze strefy ulic dojazdowych do parking\u00f3w.<\/p>\n
Data wej\u015bcia w \u017cycie przepis\u00f3w o strefie, 1 lipca 2025, wydaje si\u0119 nierealna. Najwcze\u015bniejsza z mo\u017cliwych to prawdopodobnie dopiero 1 stycznia 2026. Do tego czasu nale\u017ca\u0142oby przygotowa\u0107 plan rozwoju transportu publicznego dla aglomeracji, tak by przynajmniej w tym samym terminie uruchomi\u0107 dodatkowe po\u0142\u0105czenia autobusowe i kolejowe. To oczywi\u015bcie wymaga\u0142oby wsp\u00f3\u0142pracy z gminami i powiatami o\u015bciennymi oraz samorz\u0105dem wojew\u00f3dzkim \u2013 a tak\u017ce odrobiny perspektywicznego my\u015blenia u zarz\u0105dzaj\u0105cych jednostkami samorz\u0105du. Mo\u017ce te\u017c warto rozwa\u017cy\u0107 drobne zach\u0119ty dla tych, kt\u00f3rzy wyrejestruj\u0105 samochody niespe\u0142niaj\u0105ce norm strefy, na przyk\u0142ad bezp\u0142atne przejazdy komunikacj\u0105 publiczn\u0105 przez trzy lata, a mo\u017ce i pi\u0119\u0107.<\/p>\n
I na koniec drobna z\u0142o\u015bliwo\u015b\u0107. O ile jestem w stanie zrozumie\u0107, dlaczego z wymog\u00f3w strefy mia\u0142yby przez trzy lata by\u0107 zwolnione organizacje non-profit (co jednak wymaga u\u015bci\u015blenia, bo nie ma takiej kategorii prawnej, o czym urz\u0119dnicy powinni wiedzie\u0107), to ze zdziwieniem zauwa\u017cy\u0142em podobne ulgi dla ko\u015bcielnych os\u00f3b prawnych. Co prawda, nies\u0142usznie si\u0119 martwi\u0119, bo nawet najstarsze krakowskie smoki nie pami\u0119taj\u0105 ksi\u0119dza w starym samochodzie, ale nawet martwy przywilej pozostaje przywilejem i wiele m\u00f3wi o stanie umys\u0142u autor\u00f3w przepis\u00f3w. Zdaje si\u0119, nie wyro\u015bli z wieku ministrant\u00f3w.<\/p>\n