Nieoczekiwanie by\u0107 mo\u017ce i\u00a0bez fanfar wkraczamy w\u00a0ostatni rok pierwszego \u0107wier\u0107wiecza XXI wieku, rok niepewno\u015bci, w\u00a0kt\u00f3rym jedyn\u0105 pewn\u0105 rzecz\u0105 b\u0119dzie zmiana. Czekaj\u0105 nas nie tylko zmiany na szczytach w\u0142adzy, w\u00a0USA i\u00a0Niemczech. Czekaj\u0105 te\u017c inne, kt\u00f3rych jeszcze nie dostrzegamy lub dostrzec nie chcemy.<\/span><\/p>\n Nie chcemy dostrzec \u2013 i\u00a0nie chodzi tu wy\u0142\u0105cznie o\u00a0klas\u0119 polityczn\u0105 \u2013 \u017ce to, co w\u00a0Europie nazywamy polityk\u0105 klimatyczn\u0105, nie ma \u017cadnego wp\u0142ywu na zmiany klimatyczne na \u015bwiecie. Jest tak nie tylko dlatego, \u017ce Europa \u201eodpowiada\u201d w\u00a0ma\u0142ym stopniu za przyspieszanie tych zmian, ale przede wszystkim dlatego, \u017ce efekty tej polityki niczego realnie nie zmieniaj\u0105. To znaczy owszem, zmieniaj\u0105: pogarszaj\u0105 warunki funkcjonowania firm i\u00a0(co wa\u017cniejsze) pogarszaj\u0105 warunki \u017cycia obywateli pa\u0144stw Unii Europejskiej. Jedynymi beneficjantami takiej polityki, jak si\u0119 okazuje, s\u0105 firmy chi\u0144skie oraz koncerny dostarczaj\u0105ce gaz do Europy ze Stan\u00f3w Zjednoczonych i\u00a0kraj\u00f3w Zatoki Perskiej (Arabskiej?). A\u00a0krzywa wzrostu temperatury? Stabilnie ro\u015bnie \u2013 jak zyski bank\u00f3w, deweloper\u00f3w i\u00a0\u015bwiatowych koncern\u00f3w. <\/span><\/p>\n Wed\u0142ug ostatnich prognoz ONZ nie ma \u017cadnej szansy na unikni\u0119cie trwa\u0142ego ocieplenia globu o\u00a01,5 stopnia. Co wi\u0119cej, wszystko wskazuje na to, \u017ce jeszcze w\u00a0tym wieku temperatura wzro\u015bnie o\u00a0ponad 3\u00a0stopnie.<\/span><\/p>\n Powiedzia\u0142bym, \u017ce to nie m\u00f3j problem ani nawet mojego syna. Czyli powiedzia\u0142bym to, co my\u015bl\u0105 elity finansowe i\u00a0polityczne naszego \u015bwiata. Odpowiedzialno\u015b\u0107 za zmiany klimatyczne zosta\u0142a przerzucona na konsument\u00f3w \u2013 zwyk\u0142ych zjadaczy chleba z\u00a0mas\u0142em lub margaryn\u0105. Na obywateli. Dokona\u0142o si\u0119 to przy u\u017cyciu takich poj\u0119\u0107 jak \u015blad w\u0119glowy lub \u015blad wodny. Ale globalnego ocieplania si\u0119 klimatu nie unikniemy poprzez zmian\u0119 zachowa\u0144 konsumenckich. To nie one generuj\u0105 ocieplenie ani te\u017c ich zmiana nie sch\u0142odzi klimatu. Zreszt\u0105 prawdopodobnie nie sch\u0142odzi go nic, a\u00a0przynajmniej nic, co le\u017ca\u0142oby w\u00a0ludzkich mo\u017cliwo\u015bciach.<\/span><\/p>\n Co wi\u0119c robi\u0107, je\u015bli zale\u017cy nam na prze\u017cyciu naszych wnuk\u00f3w i\u00a0prawnuk\u00f3w? W\u00a0sytuacjach kryzysowych zaleca si\u0119 przej\u015bcie w\u00a0tryb zarz\u0105dzani kryzysowego. Organy w\u0142adzy po zasi\u0119gni\u0119ciu opinii ekspert\u00f3w i\u00a0po akcji informacyjnej wdra\u017caj\u0105 przedsi\u0119wzi\u0119cia nadzwyczajne, dla kt\u00f3rych jedynym \u201ezyskiem\u201d jest przetrwanie spo\u0142ecze\u0144stwa. To poniek\u0105d analogiczne do gospodarki wojennej, tyle \u017ce nie prowadzi si\u0119 wojny. Przynajmniej oficjalnie.<\/span><\/p>\n Na naszym podw\u00f3rku takim organem w\u0142adzy mog\u0142aby by\u0107 Komisja Europejska. Jednak czy mo\u017cna si\u0119 po niej tego spodziewa\u0107? Czy zainspiruje j\u0105 polska prezydencja, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie si\u0119 rozpocz\u0119\u0142a? Nie s\u0105dz\u0119. Nawet je\u015bli premier Tusk powoli zdaje sobie spraw\u0119 z\u00a0nieskuteczno\u015bci lub nawet przeciwskuteczno\u015bci europejskich polityk, to nie zaproponowa\u0142 \u017cadnych alternatyw ani te\u017c nie wspiera realizowania polityk bardziej skutecznych. Ma pretensj\u0119 do protestuj\u0105cych rolnik\u00f3w, \u017ce sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 np. podpisaniu umowy z\u00a0krajami Mercosur, a\u00a0sam u\u00a0rz\u0105d\u00f3w unijnych szuka wi\u0119kszo\u015bci mog\u0105cej zablokowa\u0107 t\u0119 umow\u0119. Protesty rolnik\u00f3w poniek\u0105d powinien uzna\u0107 za wsparcie. Rolnicy boj\u0105 si\u0119 te\u017c potwora \u201egmo\u201d, bo z\u00a0GMO uczyniono potwora. A przecie\u017c ro\u015bliny GMO mog\u0105 da\u0107 szans\u0119 rolnikom i\u00a0zapewni\u0107 nam \u017cywno\u015b\u0107 w\u00a0coraz bardziej ekstremalnych warunkach pogodowych.<\/span><\/p>\n Rolnicy niekoniecznie znaj\u0105 szczeg\u00f3\u0142y umowy, jednak premier powinien je zna\u0107. Ta umowa, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 traktat\u00f3w handlowych, mo\u017ce by\u0107 korzystna dla wielkich koncern\u00f3w, a\u00a0niekoniecznie dla reszty producent\u00f3w oraz konsument\u00f3w. Konsument\u00f3w, czyli obywateli. Eksperci sugeruj\u0105, \u017ce mo\u017ce na niej skorzysta\u0107 przemys\u0142 samochodowy, ale na to \u2013 zdaje si\u0119 \u2013 jest ju\u017c du\u017co za p\u00f3\u017ano. W\u00a0marcu ma ruszy\u0107 w\u00a0Brazylii pierwsza fabryka chi\u0144skiego koncernu BYD, najwi\u0119kszego w\u00a0Chinach i\u00a0dziewi\u0105tego na \u015bwiecie producenta samochod\u00f3w (dane za rok 2023). I\u00a0pierwszego, je\u015bli chodzi o\u00a0auta elektryczne. To tylko przyk\u0142ad.<\/span><\/p>\n Nikogo nie uratuje wolny rynek. Nie uratuj\u0105 nas (chi\u0144skie) samochody elektryczne ani (chi\u0144skie) pompy ciep\u0142a. Obywateli mog\u0105 uratowa\u0107 wielkie inwestycje w\u00a0energetyk\u0119, g\u0142\u00f3wnie j\u0105drow\u0105, oraz opodatkowanie koncern\u00f3w, by zebra\u0107 fundusze na te inwestycje.<\/span><\/p>\n Jakub Majmurek (w\u00a0\u201eKrytyce Politycznej\u201d) przybli\u017ca ksi\u0105\u017ck\u0119 Wolfganga M\u00fcnchaua \u201eKaput. Koniec niemieckiego cudu gospodarczego\u201d. Autor przekonuje, \u017ce niemiecki model prze\u017cywa strukturalny kryzys. Nazywa go neomerkantylistycznym. \u201eJest to doktryna, kt\u00f3ra w\u00a0XXI wieku pr\u00f3buje realizowa\u0107 polityk\u0119 handlow\u0105 rodem z\u00a0XVIII wieku przy pomocy firm za\u0142o\u017conych w\u00a0XIX wieku, pos\u0142uguj\u0105cych si\u0119 technologiami z\u00a0wieku XX\u201d. Doktryna g\u0142upia, ale przynajmniej Niemcy jak\u0105\u015b mieli. A\u00a0my? Tak na marginesie, tak\u0105 sam\u0105 doktryn\u0119 wcielaj\u0105 w\u00a0\u017cycie Chi\u0144czycy, tyle \u017ce do jej realizacji maj\u0105 znacznie wi\u0119cej kapita\u0142u i\u00a0o\u00a0wiele mniej skrupu\u0142\u00f3w.<\/span><\/p>\n Czas na now\u0105 doktryn\u0119 dla Niemiec, dla Polski i\u00a0dla Europy. Dla Niemiec by\u0107 mo\u017ce jest ju\u017c za p\u00f3\u017ano. Dla Europy by\u0107 mo\u017ce jeszcze nie. Ale je\u015bli mamy \u017cywi\u0107 jakie\u015b nadzieje, to raczej zwi\u0105zane z\u00a0przypadaj\u0105c\u0105 na drugie p\u00f3\u0142rocze prezydencj\u0105 du\u0144sk\u0105.<\/span><\/p>\n