Felieton, kt\u00f3ry napisa\u0142em z pocz\u0105tkiem listopada 2023, ju\u017c po og\u0142oszeniu oficjalnych wynik\u00f3w wybor\u00f3w, ko\u0144czy\u0142 si\u0119 takim akapitem:<\/p>\n
\u201eNa pewno za to ucierpi\u0105 nadzieje. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich nie b\u0119dzie mo\u017cliwa do spe\u0142nienia z powodu dzia\u0142a\u0144 PAD i innych min-pu\u0142apek pozostawionych przez PiS w instytucjach publicznych. Przeszkod\u0105 w realizacji cz\u0119\u015bci z nich mo\u017ce by\u0107 niecierpliwo\u015b\u0107, a cz\u0119\u015bci \u2013 jak zwykle b\u0142\u0119dna ocena polityk\u00f3w, na kt\u00f3rych oddano g\u0142osy. Niestety, wyborcom cz\u0119sto si\u0119 wydaje, \u017ce politycy realizuj\u0105 ich oczekiwania. Politykom natomiast wydaje si\u0119 jeszcze cz\u0119\u015bciej, \u017ce ich wybrano, bo tacy s\u0105 fantastyczni. A rzeczywisto\u015b\u0107 nie jest fantastyczna. Czeka nas wi\u0119c okres rozczarowa\u0144 i goryczy\u201d.<\/p>\n
W rocznic\u0119 wybor\u00f3w pojawiaj\u0105 si\u0119 w mediach oceny pierwszego roku, a w zasadzie pierwszych dziesi\u0119ciu miesi\u0119cy rz\u0105d\u00f3w koalicji. Punkty widzenia s\u0105 r\u00f3\u017cne. Niekt\u00f3rzy publicy\u015bci bardzo powa\u017cnie potraktowali obietnice przedwyborcze, w szczeg\u00f3lno\u015bci 100 konkret\u00f3w PO, nie zawsze bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce zmiany ustawowe wymagaj\u0105 co najmniej braku sprzeciwu nadal panuj\u0105cego nam mniej lub bardziej \u0142askawie prezydenta.<\/p>\n
Tak naprawd\u0119 realne zmiany mog\u0142y by\u0107 dokonane bardziej w sferze bie\u017c\u0105cego zarz\u0105dzania ni\u017c w sferze zmian strukturalnych czy polityk strategicznych. Te ostatnie w szczeg\u00f3lno\u015bci musz\u0105 by\u0107 od\u0142o\u017cone na p\u00f3\u017aniej, ale te\u017c dzi\u0119ki temu zyskuje si\u0119 czas na ich dobre przygotowanie i konsultacje.<\/p>\n
Mo\u017cna tak\u017ce por\u00f3wnywa\u0107 sposoby sprawowania w\u0142adzy: ten z czas\u00f3w Kaczy\u0144skiego, czyli rz\u0105d\u00f3w prezesa z tylnego fotela, i rz\u0105d\u00f3w bezpo\u015brednich Donalda Tuska. Por\u00f3wnania takiego dokona\u0142 z zaskakuj\u0105cym efektem Jakub Wencel w \u201eGazecie Wyborczej\u201d:<\/p>\n
\u201eZarz\u0105dzanie polityk\u0105 prosto komunikowalnymi emocjami, ponad trudne kwestie niezrealizowanych obietnic i skomplikowania rozbie\u017cnych interes\u00f3w r\u00f3\u017cnych wp\u0142ywowych \u015brodowisk (od nauki, przez ruchy LGBT, a\u017c po biznes), ma jeden cel: zbudowanie \u00abdu\u017cego namiotu\u00bb (\u00abbig tent\u00bb) wyborc\u00f3w, kt\u00f3ry pozwoli na zdominowanie polskiej sceny politycznej i zbudowanie samodzielnej wi\u0119kszo\u015bci. W\u0142a\u015bciwie to… dok\u0142adnie taka sama strategia, kt\u00f3r\u0105 przez osiem lat stosowa\u0142 PiS: \u00abwarszawskie elity swoje, a Polacy maj\u0105 coraz wi\u0119cej w portfelu\u00bb. W ko\u0144cu, jaki procent spo\u0142ecze\u0144stwa tak naprawd\u0119 interesuj\u0105 badania nad sztuczn\u0105 inteligencj\u0105?\u201d<\/p>\n
Zainteresowanych odsy\u0142am do oryginalnego tekstu, a chcia\u0142em tylko przypomnie\u0107, \u017ce dok\u0142adnie tak samo funkcjonowa\u0142 drugi rz\u0105d Donalda Tuska przed jego emigracj\u0105 do Brukseli.<\/p>\n
W dzia\u0142aniach rz\u0105du wyra\u017anie uderza dot\u0105d brak sygna\u0142\u00f3w o przygotowywaniu nowych polityk strategicznych. Rz\u0105d albo kontynuuje pomys\u0142y PiS, albo je zawiesza, a najcz\u0119\u015bciej kluczy. Brak jasno zdefiniowanych cel\u00f3w i strategii to jedna z najwi\u0119kszych s\u0142abo\u015bci rz\u0105du.<\/p>\n
Kolejna rzecz to fatalna polityka informacyjna \u2013 pocz\u0105wszy od wybor\u00f3w samorz\u0105dowych, gdy wa\u017cny i potencjalnie mog\u0105cy wp\u0142yn\u0105\u0107 wyniki wyborcze program socjalny Aktywny Rodzic (czyli \u201ebabciowe\u201d) og\u0142oszono dzie\u0144 po wyborach zamiast na tydzie\u0144 przed. Cytuj\u0105c Talleyranda (o ile on sam te\u017c kogo\u015b nie cytowa\u0142), to wi\u0119cej ni\u017c zbrodnia, to b\u0142\u0105d.<\/p>\n
Sw\u00f3j ranking ministr\u00f3w Tuska opublikowa\u0142a \u201eGazeta Wyborcza\u201d, wystawiaj\u0105c im cenzurki w skali (chyba) od 2\u20136. Oceny by\u0142y dosy\u0107 \u0142askawe, ale i tak niekt\u00f3rzy zostali ocenieni na dw\u00f3je.<\/p>\n
O ile najgorsze oceny dla ministry zdrowia i ministry klimatu raczej nie zaskakuj\u0105, o tyle najwy\u017csze oceny (pi\u0105tki) dla ministry polityki regionalnej oraz ministra spraw zagranicznych dla niekt\u00f3rych (np. dla mnie) mog\u0105 by\u0107 niezbyt zrozumia\u0142e. Rados\u0142aw Sikorski, zostaj\u0105c ministrem, nie przesta\u0142 niestety by\u0107 publicyst\u0105, a w dodatku jeszcze marzy o bu\u0142awie prezydenckiej, kt\u00f3r\u0105 do plecaka w\u0142o\u017cy\u0142a mu podobno ma\u0142\u017conka. Przypisanie ministrze Pe\u0142czy\u0144skiej-Na\u0142\u0119cz sukcesu w postaci odblokowania KPO jest co najmniej nieporozumieniem, bo to sukces wyborc\u00f3w i ca\u0142ej koalicji.<\/p>\n
Na drugim kra\u0144cu mamy zdrowie, a raczej jego brak, i nieustaj\u0105c\u0105 kl\u0119sk\u0119 z polityk\u0105 klimatyczn\u0105 r\u00f3wnie\u017c w resorcie klimatu. Dwa niezwykle wa\u017cne resorty powierzono zupe\u0142nie nie tym osobom, kt\u00f3rym mo\u017cna by je powierzy\u0107.<\/p>\n
Ciekawe jest te\u017c zderzenie elektorat\u00f3w, a raczej opinii elektorat\u00f3w o najwa\u017cniejszych zadaniach rz\u0105du. Dane na ten temat opublikowa\u0142a \u201eGazeta Prawna\u201d. Badanym zadano pytanie o to, kt\u00f3ra z rz\u0105dowych obietnic powinna zosta\u0107 zrealizowana najszybciej. Wed\u0142ug og\u00f3\u0142u respondent\u00f3w na szczycie listy znalaz\u0142y si\u0119: poprawa ochrony zdrowia (55,6% wskaza\u0144), obni\u017cka podatk\u00f3w (40,5%), reforma wymiaru sprawiedliwo\u015bci (37,8%) i modernizacja armii (25,6%). Jednak rozbicie odpowiedzi na wyborc\u00f3w koalicji rz\u0105dz\u0105cej i obecnej opozycji oraz niezdecydowanych i nieg\u0142osuj\u0105cych daje zupe\u0142nie inne wyniki. Wszystkie grupy \u0142\u0105czy jedynie oczekiwanie na popraw\u0119 ochrony zdrowia (koalicja 60%, opozycja 57%, NN 42%). Dla wyborc\u00f3w koalicji na drugim miejscu oczekiwa\u0144 jest reforma wymiaru sprawiedliwo\u015bci (56%), dalej u\u0142atwienie dost\u0119pu do aborcji (34%), a dopiero potem obni\u017cka podatk\u00f3w (29,6%), tu\u017c przed likwidacj\u0105 Funduszu Ko\u015bcielnego (29,5%). Wyborcy opozycji maj\u0105 inne priorytety: obni\u017cka podatk\u00f3w (49,6%) wygrywa u nich minimalnie z modernizacj\u0105 armii, a sporo ni\u017cej w rankingu jest transformacja energetyczna (24,6%).<\/p>\n
Najmniej istotne dla wspieraj\u0105cych rz\u0105d s\u0105 obietnice zniesienia handlu w niedziel\u0119 (4,3%), modernizacja armii (10,7%) i, co ciekawe, transformacja energetyczna (12,6%) oraz odpolitycznienie sp\u00f3\u0142ek skarbu pa\u0144stwa (14,4%). Dla opozycji najmniej wa\u017cne s\u0105 za to u\u0142atwienie dost\u0119pu do aborcji (0,7%), likwidacja Funduszu Ko\u015bcielnego (1,9%) i wprowadzenie zwi\u0105zk\u00f3w partnerskich (3,9%). Wed\u0142ug tego badania najbardziej polaryzuj\u0105ce dla elektorat\u00f3w s\u0105 wi\u0119c kwestie reformy wymiaru sprawiedliwo\u015bci (56% do 13,7%), modernizacja armii (10,7% do 49,2%), dost\u0119p do aborcji (34,1% do 0,7%) oraz likwidacja Funduszu Ko\u015bcielnego (29,5% do 1,9%).<\/p>\n
Akurat w tych kwestiach sukcesy rz\u0105du s\u0105 trudne do zauwa\u017cenia. To mo\u017ce t\u0142umaczy\u0107 zniech\u0119cenie cz\u0119\u015bci elektoratu, dla kt\u00f3rego te w\u0142a\u015bnie obietnice by\u0142y istotne. Reali\u015bci powinni doceni\u0107 zmian\u0119 wytycznych prokuratora generalnego w sprawach o aborcj\u0119 oraz wymuszenie przez NFZ stosowania si\u0119 szpitali do obowi\u0105zku realizacji pe\u0142nego zakresu us\u0142ug medycznych, w tym dopuszczanej przez prawo aborcji, a tak\u017ce zwi\u0119kszenie dost\u0119pno\u015bci tabletki \u201edzie\u0144 po\u201d. To w zasadzie wszystko, co mo\u017cna by\u0142o realnie uzyska\u0107, jednak rozbudzono nadzieje na du\u017co wi\u0119cej.<\/p>\n
Te zawiedzione nadzieje mog\u0105 wp\u0142yn\u0105\u0107 na wyborcz\u0105 frekwencj\u0119 w przysz\u0142ym roku. A odbudowanie zaufania i nadziei to bardzo delikatny i trudny proces. Rozpoczynaj\u0105c swoj\u0105 kampani\u0119 prezydenck\u0105, Donald Tusk raczej otworzy\u0142 drugi front walki z nadziej\u0105, ni\u017c rozpocz\u0105\u0142 odzyskiwanie zaufania.<\/p>\n