R\u00f3wnolegle og\u0142oszono dwa raporty o sytuacji na naszym globie. Jeden to raport pi\u0119ciu agend ONZ o \u015bwiatowym g\u0142odzie. Krzywa ro\u015bnie. ONZ mia\u0142 plan zniesienia g\u0142odu na \u015bwiecie do 2030. Ju\u017c wiadomo, \u017ce plan si\u0119 nie uda a liczba g\u0142oduj\u0105cych ludzi na \u015bwiecie zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 od 2019 roku o 130 milion\u00f3w.<\/p>\n
Drugi raport przygotowa\u0142a organizacja Oxfam. Wed\u0142ug jej danych w ostatnim czasie na \u015bwiecie przyby\u0142o ponad 500 nowych miliarder\u00f3w. Dolarowych . Ich maj\u0105tek przyrasta \u015brednio w tempie prawie p\u00f3\u0142 miliarda co 10 lat. Na osob\u0119.<\/p>\n
Sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na niego w du\u017cym stopniu nie zap\u0142acone podatki, bo ich ksi\u0119gowi specjalizuj\u0105 si\u0119 w unikaniu ich p\u0142acenia. To poniek\u0105d kwestia honoru. Nie mo\u017cna by\u0107 prawdziwym miliarderem i p\u0142aci\u0107 podatki. Noblesse oblige.<\/p>\n
Jednak niekt\u00f3rzy milionerzy a nawet miliarderzy deklaruj\u0105, \u017ce chcieliby p\u0142aci\u0107 podatki. Ci nieliczni kt\u00f3rzy p\u0142ac\u0105, no jest takie hobby, cho\u0107 nie powszechne, twierdz\u0105, \u017ce chcieliby p\u0142aci\u0107 wi\u0119cej. Inni szukaj\u0105 raju na ziemi. Podatkowego.<\/p>\n
Raport ONZ dyskretnie nie wskazuje w\u015br\u00f3d przyczyn zwi\u0119kszenia si\u0119 strefy g\u0142odu na \u015bwiecie, globalnego rozwarstwienia ekonomicznego. Za g\u0142\u00f3wne przyczyny podaje: inflacj\u0119, konflikty wojenne, zmiany klimatyczne. To g\u0142\u00f3wne przyczyny r\u00f3wnie\u017c nieo\u017cywienia dzieci, kt\u00f3re dotyka 1 na 4 dzieci na \u015bwiecie. Dodatkowo ro\u015bnie liczba dzieci i doros\u0142ych, kt\u00f3rych nie sta\u0107 na zdrowe od\u017cywianie. Wed\u0142ug ostro\u017cnych szacunk\u00f3w w krajach bogatych (np. OECD) to ju\u017c ponad 6% populacji a w krach o niskich dochodach ponad 70%. A poniewa\u017c, jak pokazuje raport Oxfam rozwarstwienie ekonomiczne ro\u015bnie, nie tylko globalnie ale i lokalnie, wewn\u0105trz poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w, to grupa kt\u00f3rej nie sta\u0107 na zdrowa \u017cywno\u015b\u0107 b\u0119dzie si\u0119 powi\u0119ksza\u0107.<\/p>\n
A jak na naszym lokalnym podw\u00f3rku ?<\/p>\n
Po kr\u00f3tkim okresie, kiedy rozwarstwienie ekonomiczne mala\u0142o, g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 transfer\u00f3w finansowych, od 2022 zacz\u0119\u0142o znowu rosn\u0105\u0107. Przede wszystkim z powodu rosn\u0105cej inflacji. Od tego tym roku ma szans\u0119 wzrosn\u0105\u0107 bardziej dzi\u0119ki powolnemu uwolnieniu cen no\u015bnik\u00f3w energii i przywr\u00f3ceniu stawki VAT na \u017cywno\u015b\u0107.<\/p>\n
Money.pl powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na dane Eurostatu przekazuje z\u0142e i dobre informacje. Z jednej strony \u201ePrzeci\u0119tny doch\u00f3d netto na osob\u0119 w Polsce wyni\u00f3s\u0142 w 2023 r. 52,4 tys. z\u0142, czyli 4366,3 z\u0142 miesi\u0119cznie. To o 15,7 proc. wi\u0119cej ni\u017c rok wcze\u015bniej i ponad dwukrotnie wi\u0119cej ni\u017c dekad\u0119 temu\u201d. Po raz pierwszy od 1989 roku przegonili\u015bmy Czechy (oraz Litw\u0119 i Estoni\u0119).<\/p>\n
Te przychody nie s\u0105 jednak r\u00f3wno roz\u0142o\u017cone. Mediana przychod\u00f3w osobistych ro\u015bnie wolniej od \u015bredniej arytmetycznej. Pokazuje to te\u017c wska\u017anik Giniego a trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce w Polsce szacuje si\u0119 go na podstawie bada\u0144 ankietowych. Wiemy, \u017ce wyniki niedoszacowuj\u0105 dochody najbogatszych i mog\u0105 przeszacowywa\u0107 dochody najubo\u017cszych. Rzeczywisty poziom nier\u00f3wno\u015bci ekonomicznych jest wi\u0119c wi\u0119kszy, cho\u0107 nie wiadomo dok\u0142adnie o ile.<\/p>\n
Przewidywane i te ju\u017c zadeklarowane dzia\u0142ania rz\u0105du raczej nie wskazuj\u0105, by co\u015b si\u0119 mog\u0142o zmieni\u0107. Raczej poziom nier\u00f3wno\u015bci mo\u017ce si\u0119 powi\u0119kszy\u0107. Malej\u0105ce tempo wzrostu p\u0142ac i lekko przyspieszaj\u0105ca inflacja to jeden z czynnik\u00f3w. Wdro\u017cona wobec Polski (i nie tylko) unijna procedura nadmiernego deficytu mo\u017ce sk\u0142oni\u0107 rz\u0105d, a na pewno premiera i ministra finans\u00f3w, do ograniczania transfer\u00f3w socjalnych. Owszem, rz\u0105d podejmuje pr\u00f3by ograniczania ulg podatkowych ale efekty tych dzia\u0142a\u0144 nie musz\u0105 by\u0107 spektakularne. A ca\u0142y czas zg\u0142aszane s\u0105, g\u0142\u00f3wnie przez Trzeci\u0105 Drog\u0119, pomys\u0142y dodatkowych ulg nie tylko w sk\u0142adce zdrowotnej.<\/p>\n
To co si\u0119 nie zmieni\u0142o wraz ze zmian\u0105 rz\u0105du, to stosunek do opodatkowania wielkich firm. Obecny rz\u0105d, tak jak poprzedni twardo broni interes\u00f3w globalnych koncern\u00f3w, sprzeciwiaj\u0105c si\u0119 unijnym i nie tylko inicjatywom ustalenia minimalnego podatku CIT.<\/p>\n
Tak samo jak propozycjom specjalnego podatku obejmuj\u0105cego najwi\u0119ksze fortuny, cho\u0107 by\u0107 mo\u017ce nie obj\u0105\u0142 by on \u017cadnych z naszych lokalnych milioner\u00f3w.<\/p>\n
Raport Oxfamu potwierdza te\u017c, \u017ce w ci\u0105gu ostatnich 40 lat wi\u0119kszo\u015b\u0107 krajowych system\u00f3w podatkowych nabra\u0142a regresywnego charakteru. Klasycznym przyk\u0142adem s\u0105 Stany Zjednoczone a podobne procesy obj\u0119\u0142y r\u00f3wnie\u017c kraje UE. Dzi\u0119ki pierwszemu rz\u0105dowi PiS (w 2006 roku uchwalono ustaw\u0119 zmieniaj\u0105 stawiki podatkowe, kt\u00f3ra wesz\u0142a w \u017cycie od 1 stycznia 2009 roku) mamy system trwale regresywny a obci\u0105\u017cenia podatkowe malej\u0105 ze wzrostem dochod\u00f3w. Dyskusj\u0105 o zmianie systemu nie zajmuje si\u0119 nikt. By\u0107 mo\u017ce temat pojawi si\u0119 po ujawnieniu propozycji nowego systemu finansowania samorz\u0105d\u00f3w. Bo rozwarstwienie ekonomiczne w\u015br\u00f3d gmin i powiat\u00f3w dor\u00f3wnuje rozwarstwieniu w\u015br\u00f3d obywateli.<\/p>\n