W swoim pierwszym felietonie wyliczy\u0142em najwa\u017cniejsze plagi, kt\u00f3re poch\u0142aniaj\u0105 i dewastuj\u0105 \u015brodowisko wiejskie oraz spo\u0142eczno\u015b\u0107 rolnicz\u0105. S\u0105 to: porzucanie ziemi, wyludnianie si\u0119 wsi, ograniczenie r\u00f3\u017cnorodno\u015bci produkt\u00f3w i us\u0142ug, pog\u0142\u0119biaj\u0105ca si\u0119 r\u00f3\u017cnica w poziomie kszta\u0142cenia i ochrony zdrowia mi\u0119dzy miastem a wsi\u0105, mizeria infrastruktury oraz przestrzegania prawa i estetyki budowlanej we wsiach, obumieranie tradycji, obyczaj\u00f3w, kultury, j\u0119zyka. Coraz ostrzejsze s\u0105 konflikty interes\u00f3w pomi\u0119dzy rolnikami, my\u015bliwymi a zwierz\u0119tami. Wszystko to stanowi r\u00f3wni\u0119 pochy\u0142\u0105 prowadz\u0105c\u0105 niechybnie do wielorakiej katastrofy.<\/p>\n
S\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce to zjawiska korzystne. \u017be przybywa teren\u00f3w zielonych, \u017ce pazerna cywilizacja si\u0119 cofa i robi miejsce dla zwierz\u0105tek, kt\u00f3rym przecie\u017c zabrali\u015bmy ich dom, \u017ce \u017cywno\u015b\u0107 mo\u017cemy kupowa\u0107 od innych, a nie od swoich rozwydrzonych przez Uni\u0119 rolnik\u00f3w, \u017ce na terenach wiejskich ka\u017cdy, kto ma w\u0142adz\u0119 i pieni\u0105dze, mo\u017ce budowa\u0107, co chce i jak chce.<\/p>\n
Takie zjawiska i pogl\u0105dy to rezultat ustawicznego psucia systemu zarz\u0105dzania spo\u0142ecze\u0144stwem, poniewierania wiedz\u0105, prawem, autorytetami. To rezultat poniechania ustawicznej pracy nad solidno\u015bci\u0105 i solidarno\u015bci\u0105 oraz umiej\u0119tno\u015bci\u0105 dzia\u0142ania zespo\u0142owego we wsiach. To rezultat konfliktowania, hodowania nieufno\u015bci i szczucia na siebie ludzi \u2013 detalicznie i hurtem.<\/p>\n
Musimy i mo\u017cemy to zatrzyma\u0107. Ka\u017cdy ekonomista i ka\u017cdy socjolog wska\u017ce podstawowe warunki szcz\u0119\u015bliwego, dostatniego i spe\u0142nionego \u017cycia na wsi.<\/p>\n
1. Op\u0142acalno\u015b\u0107. Trzeba zrobi\u0107 uczciwy i realny rachunek ekonomiczny: oszacowa\u0107 surowce do produkcji, sprz\u0119t i jego eksploatacj\u0119, energi\u0119, podatki, robocizn\u0119, inne op\u0142aty, a po drugiej stronie \u2013 doch\u00f3d. Je\u015bli jest spo\u0142eczne zapotrzebowanie na jaki\u015b produkt, a on nie wytrzymuje rachunku, musi by\u0107 dotowany. Nie wolno decydentom stawia\u0107 rolnik\u00f3w pod \u015bcian\u0105 ekonomicznego przymusu i fakt\u00f3w dokonanych. Tak jak obecnie.<\/p>\n
2. Stabilno\u015b\u0107 warunk\u00f3w ekonomicznych. Produkcja rolnicza to d\u0142ugie cykle. Niekt\u00f3re, takie jak produkcja zwierz\u0119ca (byd\u0142o, trzoda, owce, kozy, konie), produkcja sadownicza i ogrodnicza, trwaj\u0105 dziesi\u0105tki lat i wymagaj\u0105 znacznych nak\u0142ad\u00f3w (cz\u0119sto fundusz\u00f3w po\u017cyczonych), sp\u0142acanych potem przez kolejne dziesi\u0105tki lat. Je\u015bli pa\u0144stwo i organizacje wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ce ze wsi\u0105 i z niej \u017cyj\u0105ce zapomn\u0105 o swych obowi\u0105zkach, b\u0119d\u0105 katastrofy, a czasem samob\u00f3jstwa bankrut\u00f3w.<\/p>\n
3. Wykszta\u0142cenie, wiedza, kompetencje. Ludzie, kt\u00f3rzy w imi\u0119 zami\u0142owania do \u017cycia rolnika, w imi\u0119 patriotyzmu, odpowiedzialno\u015bci przed Bogiem i histori\u0105 oraz z przywi\u0105zania do miejsca urodzenia decyduj\u0105 si\u0119 pozosta\u0107 na ojcowi\u017anie, powinni dla dobra wszystkich mie\u0107 dost\u0119p do rzetelnej edukacji. A jest to wiedza bardzo obszerna. Gospodarz w swym gospodarstwie jest planist\u0105, ekonomist\u0105, mechanikiem, hodowc\u0105, weterynarzem, uczestnikiem wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania z innymi rolnikami. Z przykro\u015bci\u0105 stwierdzam bardzo niski i coraz gorszy poziom nauczania w szko\u0142ach rolniczych. Ma ta nauka s\u0142aby zwi\u0105zek z rzeczywisto\u015bci\u0105. A przecie\u017c rolnik powinien z takiego \u017ar\u00f3d\u0142a wiedzy czerpa\u0107 przez ca\u0142e \u017cycie.<\/p>\n
4. Wsparcie organizacyjne. S\u0105 ludzie szczeg\u00f3lnie utalentowani, jak pewien rolnik spod Krakowa, kt\u00f3ry przyjmowa\u0142 na swoim polu delegacj\u0119 z Warszawy, a wkr\u00f3tce jecha\u0142 z nimi do stolicy, aby jako premier rz\u0105du kierowa\u0107 z wielkim powodzeniem ojczyzn\u0105. Nie ka\u017cdy jest jednak Wincentym Witosem. Organizatorzy \u017cycia wsi i pomy\u015blno\u015bci jej mieszka\u0144c\u00f3w \u2013 je\u015bli ich brak w\u015br\u00f3d swoich \u2013 powinni przyj\u015b\u0107 z zewn\u0105trz.<\/p>\n
5. Piel\u0119gnowanie opinii i wiedzy o wsi u pozawiejskiej cz\u0119\u015bci spo\u0142eczno\u015bci nale\u017cy powierza\u0107 ludziom uczciwym, dobrym i w dostatecznym stopniu kompetentnym. Obecnie wypowiedzi na ten temat s\u0105 cz\u0119sto przyczyn\u0105 irytacji, \u017calu, gniewu, weso\u0142o\u015bci,\u00a0 kpiny.<\/p>\n
6. I na koniec: \u017cniwo obfite, lecz \u017cniwiarzy ma\u0142o. Jak by to by\u0142o wspaniale, gdyby dobre duszki z miast posz\u0142y na wie\u015b i spisa\u0142y wszystkie opuszczone ziemie, okre\u015bli\u0142y ich dok\u0142adne geodezyjne lokalizacje i od w\u0142a\u015bcicieli uzyska\u0142y zgod\u0119 na u\u017cytkowanie \u2013 za dobr\u0105 odp\u0142atno\u015bci\u0105. Znajd\u0105 si\u0119 ludzie, kt\u00f3rym si\u0119 jeszcze chce. Jak by to by\u0142o wspaniale, zrekrutowa\u0107 po wsiach znacz\u0105c\u0105 liczb\u0119 ch\u0119tnych do nauki r\u00f3\u017cnorodnego u\u017cytkowania ziemi oraz przetwarzania \u017cywno\u015bci. Jak by to by\u0142o wspaniale, znale\u017a\u0107 dru\u017cyn\u0119 komandos\u00f3w, kt\u00f3ra by nie pomin\u0119\u0142a \u017cadnej okazji do napisania wniosku, cho\u0107by do samego diab\u0142a, o pomoc finansow\u0105 dla rolnik\u00f3w i przetw\u00f3rc\u00f3w.<\/p>\n