\u015awi\u0119to Unii Europejskiej nie bez powodu ustanowiono w dniu nast\u0119puj\u0105cym po symbolicznej rocznicy zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej w Europie. Projekt Unii powsta\u0142 niejako w odpowiedzi na fiasko koncepcji pa\u0144stw narodowych. Mia\u0142 wymusi\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 przede wszystkim w celu wprowadzenia sta\u0142ego pokoju, a dopiero w dalszym planie zapewnienia rozwoju regionowi.<\/p>\n
Pozornie wygl\u0105da\u0142o to odwrotnie: zacz\u0119to od \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy gospodarczej we Wsp\u00f3lnocie W\u0119gla i Stali poprzez Euratom, a wreszcie EWG. Do Euratomu mam szczeg\u00f3ln\u0105 sympati\u0119, cho\u0107 nie sta\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Unii Europejskiej i funkcjonuje jako osobny traktat wsp\u00f3lnotowy.<\/p>\n
Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce Unia rozwija\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w efekcie rywalizacji pomi\u0119dzy blokami wschodnim i zachodnim. Mi\u0119dzy innymi dlatego powoli post\u0119powa\u0142a integracja zachodniej Europy, doprowadzaj\u0105c ostatecznie do powstania realnej Unii w 1993 roku na mocy podpisanego rok wcze\u015bniej traktatu z Maastricht. Tak powsta\u0142y tw\u00f3r przypomina\u0142 ju\u017c konfederacj\u0119, ale daleko by\u0142o mu do Stan\u00f3w Zjednoczonych Europy.<\/p>\n
Jednak ju\u017c wtedy Unia by\u0142a pod kilkoma wzgl\u0119dami bardziej zintegrowanym quasi-pa\u0144stwem ni\u017c Stany Zjednoczone. Nie wszyscy wiedz\u0105, \u017ce prawdziwa integracja USA rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w zasadzie dopiero po II wojnie. Je\u015bli dojd\u0105 do skutku zmiany w pozyskiwaniu dochod\u00f3w w\u0142asnych UE, to od zwyk\u0142ej federacji b\u0119dzie Europ\u0119 dzieli\u0142 jedynie brak wsp\u00f3lnej armii. UE ma ju\u017c wsp\u00f3ln\u0105 walut\u0119, u\u017cywan\u0105 nawet przez te kraje, kt\u00f3re jeszcze jej nie przyj\u0119\u0142y. Mo\u017ce niekt\u00f3rym to umkn\u0119\u0142o, ale euro jest r\u00f3wnoprawnym \u015brodkiem p\u0142atniczym w Polsce obok z\u0142ot\u00f3wki.<\/p>\n
Polska do\u0142\u0105czy\u0142a do Unii w wielkim otwarciu razem z dziewi\u0119cioma pa\u0144stwami w 2003 roku, a formalnie w 2004 roku. Teraz obchodzimy 20. rocznic\u0119 akcesji. Politycy w Polsce wcale jednak nie byli zgodni w tej sprawie. Najbardziej proakcesyjnymi partiami by\u0142y SdRP\/SLD i Unia Demokratyczna\/Wolno\u015bci. Obu partii ju\u017c nie ma. Taki omen?<\/p>\n
Polsk\u0119 do Unii wprowadza\u0142o SLD, z tym \u017ce rolnik\u00f3w bardziej PSL. Batalia sz\u0142a o polskie mleko i Nice\u0119. Jak og\u0142osi\u0142 Leszek Miller po negocjacjach, \u201eMamy to mleko\u201d (a w zasadzie kwoty mleczne). Protok\u00f3\u0142 nicejski (system g\u0142osowania, kt\u00f3ry mia\u0142 si\u0119 zmieni\u0107 w wyniku akcesji nowych pa\u0144stw) ur\u00f3s\u0142 do rangi polskiej racji stanu, przynajmniej zdaniem Jana Rokity, typowanego na premiera wsp\u00f3lnego rz\u0105du PO \u2013 PiS. Nicea albo \u015bmier\u0107.<\/p>\n
Referendum akcesyjne by\u0142o najbardziej udane ze wszystkich. Poparcie dla akcesji okaza\u0142o si\u0119 znacz\u0105co wi\u0119ksze ni\u017c dla Konstytucji. Prawie \u00be g\u0142osuj\u0105cych by\u0142o za wej\u015bciem do Unii, a w niekt\u00f3rych wojew\u00f3dztwach (\u015bl\u0105skie, opolskie, lubuskie, zachodniopomorskie, warmi\u0144sko-mazurskie i pomorskie) poparcie przekroczy\u0142o 80%.<\/p>\n
Do wsp\u00f3lnego rz\u0105du PO-PiS nie dosz\u0142o, system nicejski trafi\u0142 do lamusa historii, a pod traktatem lizbo\u0144skim podpis z\u0142o\u017cy\u0142 Lech Kaczy\u0144ski. To dzi\u0119ki niemu Polska nadal jest w Europie, a Europa zrobi\u0142a wtedy kolejny krok w kierunku federacji.<\/p>\n
Na plus nale\u017cy zapisa\u0107 Donaldowi Tuskowi, \u017ce ratyfikacji nie zablokowa\u0142, cho\u0107 przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do protoko\u0142u brytyjskiego, blokuj\u0105c bezpo\u015brednie stosowanie Karty praw podstawowych. Karta ta nadal nie obowi\u0105zuje w pe\u0142ni, mimo \u017ce PO ju\u017c trzy razy w kolejnych kampaniach obiecywa\u0142a jej ratyfikacj\u0119. PiS przynajmniej nie obiecywa\u0142o, wi\u0119c poniek\u0105d dotrzyma\u0142o s\u0142owa. Przeciw Karcie ostro protestowali cz\u0142onkowie polskiego episkopatu. Teraz, po opuszczeniu UE przez Wielk\u0105 Brytani\u0119, zostali\u015bmy jedynym krajem bez ratyfikowanej Karty praw podstawowych. Nie nale\u017cy te\u017c si\u0119 spodziewa\u0107 jej ratyfikacji w najbli\u017cszym czasie, a przynajmniej dop\u00f3ki lokatorem wielkiego pa\u0142acu z \u017cyrandolem pozostaje PAD. Tak wi\u0119c na wyra\u017ane \u017cyczenie naszych rz\u0105dz\u0105cych jeste\u015bmy Europejczykami drugiej kategorii.<\/p>\n
Rzeczywisto\u015b\u0107 ma jednak swoiste poczucie humoru. Najbardziej eurosceptyczny rz\u0105d po roku 1989 przeprowadzi\u0142 ratyfikacj\u0119 traktatu, kt\u00f3ry proponowa\u0142 jeszcze \u015bci\u015blejsze zwi\u0105zki pa\u0144stw Unii, a tak\u017ce zwi\u0119ksza\u0142 kompetencje i realn\u0105 w\u0142adz\u0119 Komisji Europejskiej, dzi\u0119ki czemu Unia zrobi\u0142a kolejny krok w kierunku federalizacji. W roli Rejtana tym razem obsadzi\u0142 si\u0119 Zbigniew Ziobro, kt\u00f3ry o ma\u0142y w\u0142os nie uzyska\u0142 taktycznego wsparcia od PO, cho\u0107 tak naprawd\u0119 g\u0142osowanie wstrzymuj\u0105ce si\u0119 by\u0142o w takim wypadku to\u017csame z g\u0142osowaniem przeciw. Ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie, \u017ce pos\u0142owie Lewicy od\u017cywiali si\u0119 lepiej ni\u017c pose\u0142 Dyka, kt\u00f3rego rozstr\u00f3j \u017co\u0142\u0105dka obali\u0142 rz\u0105d Suchockiej.<\/p>\n
Popieraj\u0105c ratyfikacj\u0119 traktatu, rz\u0105d Morawieckiego ukr\u0119ci\u0142 bat na siebie. Korzy\u015bci z KPO zapisuje na swoje na konto rz\u0105d Tuska. Przelewy ju\u017c przysz\u0142y, ale trzeba jeszcze doprowadzi\u0107 do porozumienia z Komisj\u0105 Europejsk\u0105 w sprawie zmian w polskim KPO. Wycofanie si\u0119 z niekt\u00f3rych obietnic mo\u017ce by\u0107 trudne, a z innych kontrowersyjne. Od dyrektywy budynkowej nie ma ju\u017c odwrotu pomimo sprzeciwu Trzeciej Drogi. Negocjacje w sprawie rezygnacji z podatku od samochod\u00f3w te\u017c nie musz\u0105 si\u0119 uda\u0107, cho\u0107 w tej kwestii rz\u0105d m\u00f3g\u0142by uzyska\u0107 nawet poparcie PiS. Ciekawe, jak w tym klinczu zachowa si\u0119 Lewica czy raczej obie lewice.
\nWsp\u00f3lna Europa jest ju\u017c wi\u0119cej ni\u017c tylko marzeniem, jest faktem. A przynajmniej jeszcze nim jest, bo czerwcowe wybory nie daj\u0105 gwarancji, \u017ce nadal tak b\u0119dzie. Wsp\u00f3lna Europa to jedyna szansa na przetrwanie tego kontynentu i jego mieszka\u0144c\u00f3w. To marzenie tych, kt\u00f3rzy prze\u017cyli koszmar wojny, nazizmu i Holokaustu \u2013 marzenie wymy\u015blone po to, by tamto nigdy si\u0119 nie powt\u00f3rzy\u0142o, by ludzie nauczyli si\u0119 \u017cy\u0107 razem. W tym celu Europa musi by\u0107 bardziej sprawiedliwa, bardziej solidarna i bardziej zaufa\u0107 nauce. Szybkie przygotowanie szczepionek przeciw COVID-19 to efekt wielu lat bada\u0144 naukowych oraz miliarda euro, jakie Biotech otrzyma\u0142 z funduszy publicznych.<\/p>\n
Europejski Fundusz Odbudowy i Rozwoju ma pom\u00f3c Europie nie tylko przetrwa\u0107, ale i unikn\u0105\u0107 przysz\u0142ych zagro\u017ce\u0144. Problem w tym, \u017ce przetrwanie wymaga wi\u0119kszej federalizacji oraz wi\u0119kszych kompetencji i mo\u017cliwo\u015bci egzekucji przekazanych unijnej administracji. A liczba zwolennik\u00f3w federalizacji znacz\u0105co spad\u0142a. W Polsce jej zwolennicy s\u0105 niemal wy\u0142\u0105cznie na lewicy. Europa musi si\u0119 zmieni\u0107, \u017ceby Europejczycy przetrwali. By mogli marzy\u0107.<\/p>\n