O wyborach, oczywi\u015bcie. Oczywi\u015bcie, samorz\u0105dowych. Bo za miesi\u0105c z haczykiem wybory europejskie. Co ciekawe, w kraju nad Wis\u0142\u0105 (i Wis\u0142okiem) poparcie dla Unii Europejskiej jest ca\u0142y czas jednym z najwi\u0119kszych w Europie, a frekwencja \u2013 ta rzeczywista \u2013 najni\u017csza ze wszystkich wybor\u00f3w w Polsce i jedna z najni\u017cszych w UE.<\/p>\n
Ale wracajmy do naszych burak\u00f3w i w og\u00f3le warzyw, cho\u0107 w zasadzie og\u00f3rki to owoce. Dlaczego og\u00f3rki? Bo do poni\u017cszych rozwa\u017ca\u0144 sk\u0142oni\u0142 mnie tekst z krakowskiej, coraz mniej lokalnej \u201eWyborczej\u201d. \u201eMizeria kandydat\u00f3w by\u0142a pora\u017caj\u0105ca\u201d \u2013 napisa\u0142 Tomasz Ulanowski, dziennikarz naukowy, z wykszta\u0142cenia anglista, \u015bwiatopogl\u0105dowy naturalista.<\/p>\n
Pan Tomasz ubolewa na nisk\u0105 frekwencj\u0105, cho\u0107 bior\u0105c pod uwag\u0119 wybory samorz\u0105dowe, tegoroczne 51,9% by\u0142o tylko odrobin\u0119 ni\u017csze od wyniku z 2018 roku: 54,9%, a przecie\u017c i tak wy\u017csze ni\u017c w roku 2014: 47%. Wi\u0119c, panie Tomaszu, powod\u00f3w do marudzenia nie widz\u0119.<\/p>\n
Potem pan Tomasz narzeka na kandydat\u00f3w, pisz\u0105c, \u017ce mo\u017ce z perspektywy metropolii tego nie wida\u0107, ale w Polsce powiatowej (a pewnie i gminnej) \u201emizeria kandydat\u00f3w w wyborach samorz\u0105dowych by\u0142a pora\u017caj\u0105ca\u201d. Tu patrz\u0105c z prowincjonalnej, ale jednak metropolii, powiem, \u017ce Krak\u00f3w to te\u017c powiat. Ale i gmina. A wi\u0119c niestety mizeria. Oczywi\u015bcie, kandydat\u00f3w wi\u0119cej, przez co w\u015br\u00f3d og\u00f3lnej mizerii \u0142atwiej o rodzynka. Lub rodzynk\u0119. Generalnie, winne grona.<\/p>\n
Bo \u2013 jak pisa\u0142 stary Litwin o grzeczno\u015bci \u2013 demokracja nie jest nauk\u0105 \u0142atw\u0105 ani ma\u0142\u0105. Nie\u0142atw\u0105, bo nie na tym si\u0119 ko\u0144czy, jak nog\u0105 zr\u0119cznie wierzgn\u0105\u0107, z u\u015bmiechem wita\u0107 lada kogo. Demokracja to regu\u0142y, zasady, wiedza, prawo i pieni\u0105dze. Z tym \u017ce pieni\u0119dzy zwykle akurat jest najmniej, a do wiedzy garnie si\u0119 garstka. Albo i nawet jeden czy dwa palce.<\/p>\n
Pan Tomasz mieszka w gminie Wieliczka, czyli w gminie miejsko-wiejskiej. \u017bali si\u0119, \u017ce \u017caden z kandydat\u00f3w nie zapuka\u0142 do jego drzwi. Do moich te\u017c nie, cho\u0107 to inna gmina. Troch\u0119 to rozumiem, bo czwarte pi\u0119tro, a na domofonie napis, \u017ceby obcych nie wpuszcza\u0107. Trzeba te\u017c wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce taki kandydat m\u00f3g\u0142by \u017ale trafi\u0107 \u2013 np. na mnie. Nie cierpi\u0119 ignorancji, a jest ona norm\u0105 w\u015br\u00f3d kandydat\u00f3w i nierzadko te\u017c w\u015br\u00f3d radnych, kt\u00f3rym czasem i ca\u0142a kadencja nie starczy, by opanowa\u0107 prawo obowi\u0105zuj\u0105ce samorz\u0105dy i w samorz\u0105dach. Wola\u0142bym si\u0119 spotka\u0107 z kandydatami na neutralnym gruncie, gdzie oni mieliby szans\u0119 ucieczki, a ja m\u00f3g\u0142bym trzasn\u0105\u0107 drzwiami z niesmakiem i wyj\u015b\u0107 z godno\u015bci\u0105.<\/p>\n
Wola\u0142bym, \u017ceby w krzy\u017cowy ogie\u0144 brali kandydat\u00f3w dziennikarze, \u017ceby stawiali trudne pytania, prze\u015bwietlali programy i odpowiedzi. Ale po tej kampanii wiemy na pewno jedno: dziennikarzy ju\u017c nie ma. Wyborcy zostali sami w g\u0105szczu deklaracji, prawd, p\u00f3\u0142prawd, szarego i czarnego PR-u (z przewag\u0105 czarnego). Raj dla wszelkiej ma\u015bci populist\u00f3w.<\/p>\n
Ciesz\u0119 si\u0119, je\u015bli kampania jest stosunkowo kr\u00f3tka i kandydaci nie zd\u0105\u017c\u0105 mnie zniech\u0119ci\u0107 nie tylko do siebie, ale i do aktu g\u0142osowania w og\u00f3le. Zdaj\u0119 sobie jednak spraw\u0119, \u017ce w wyborach, szczeg\u00f3lnie samorz\u0105dowych, kandydatom \u0142atwo nie jest, a ju\u017c na pewno tym, kt\u00f3rzy odrobin\u0119 kumaj\u0105, czaj\u0105 czacz\u0119, co\u015b wiedz\u0105. Bo wiedz\u0105, \u017ce wiele to nie mog\u0105. Im mniejsza gmina, tym mniej. A je\u015bli w og\u00f3le co\u015b da si\u0119 zrobi\u0107, to s\u0105 to zwykle rzeczy pospolite, ma\u0142o fascynuj\u0105ce, szybko ulegaj\u0105ce zapomnieniu i zatarciu. Jaki\u015b chodnik, jaka\u015b dr\u00f3\u017cka, skwer, trzy drzewka i krzaczek. Nowy przystanek komunikacji to ju\u017c inwestycja strategiczna w gminie. Co innego metropolia. Tu obieca\u0107 mo\u017cna prawie wszystko.<\/p>\n
Pana Tomasza irytuje, \u017ce kandydaci nie potrafi\u0105 zaprezentowa\u0107 sp\u00f3jnego programu. A kogo nie irytuje? \u017be opowiadaj\u0105, jacy s\u0105 wspaniali. Mnie najbardziej irytuje opowiadanie, \u017ce kandydat kocha swoj\u0105 gmin\u0119. Demokracja to nie harlequin, t\u0119sknoty, marzenia i spotkania, i roz\u0142\u0105ki. Nie te bajki, kt\u00f3re jednak z uporem godnym lepszej sprawy opowiada si\u0119 przed ka\u017cdymi wyborami. I te urocze fotografie z pieskami i kotkami jak z TikToka. W Wieliczce kandydat mia\u0142 zdj\u0119cie z koniem \u2013 przynajmniej oryginalnie, cho\u0107 nie wiem, czy ko\u0144 by si\u0119 u\u015bmia\u0142 czy nie. Pan Tomasz \u017cartowa\u0142, \u017ce rozwa\u017ca\u0142 g\u0142osowanie na konia. C\u00f3\u017c, jeden ko\u0144 zosta\u0142 powo\u0142any ju\u017c raz na senatora. Podobno nie by\u0142 gorszy ni\u017c inni.<\/p>\n
Ja mam inny przepis na g\u0142osowanie. Podziel\u0119 si\u0119 nim z czytelnikami, bo \u2013 jak wiadomo \u2013 nied\u0142ugo kolejne wybory. Najpierw wybieram stosunkowo najmniej obrzydliw\u0105 list\u0119, co nie zawsze jest \u0142atwe, zw\u0142aszcza im wi\u0119cej si\u0119 wie o listach i o tym, jak powstawa\u0142y. Potem na tej li\u015bcie wybieram stosunkowo najmniej obrzydliwego kandydata lub kandydatk\u0119 i stawiam na nim\/niej krzy\u017cyk. I po b\u00f3lu. Do nast\u0119pnych wybor\u00f3w. W Wieliczce czy w jakiejkolwiek innej gminie.<\/p>\n