W tym roku kampani\u0119 wyborcz\u0105 rozpoczynaj\u0105 walentynki i pewnie dlatego motywem wielu kandydat\u00f3w jest mi\u0142o\u015b\u0107. Wszyscy (niemal) kandydaci kochaj\u0105 swoje miasta, wsie, gminy, a niekt\u00f3rzy pewnie i ca\u0142e wojew\u00f3dztwa. Kocha\u0107 wszystkich, nikogo nie oszcz\u0119dza\u0107.<\/p>\n
Czy ja kocham miasto, w kt\u00f3rym mieszkam? Bo na pewnie nie jest moje. I na pewno nie mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce je kocham. A poniewa\u017c nie kandyduj\u0119, nie musz\u0119 te\u017c kocha\u0107 ani m\u00f3wi\u0107, \u017ce kocham. Oswoi\u0142em si\u0119 z tym miastem. Nauczy\u0142em si\u0119 w nim funkcjonowa\u0107. Wiem, \u017ce by\u0107 mo\u017ce w Warszawie o niekt\u00f3re sprawy jest \u0142atwiej. W Gda\u0144sku mo\u017cna spacerowa\u0107 nad morzem (gdy nie ma zakwit\u00f3w), ale najwygodniej \u017cyje mi si\u0119 w Krakowie.<\/p>\n
Czy Krak\u00f3w by\u0142 rz\u0105dzony najlepiej? Nie s\u0105dz\u0119, by\u0142 rz\u0105dzony podobnie. Problem w tym, \u017ce mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania w\u0142adz lokalnych malej\u0105 z roku na rok, a oczekiwania mieszka\u0144c\u00f3w rosn\u0105. Utrwali\u0142o si\u0119 przekonanie, \u017ce zadania publiczne realizuje samorz\u0105d, a w\u0142adze pa\u0144stwa dbaj\u0105 o cele wy\u017csze. Problem w tym, \u017ce od lat kolejne rz\u0105dy ograniczaj\u0105 kompetencje i przychody samorz\u0105d\u00f3w, o wy\u017csze cele natomiast dbaj\u0105 niespecjalnie.<\/p>\n
Niemal wszystkie inwestycje realizowano przez te lata dzi\u0119ki finansowaniu z funduszy europejskich. To si\u0119 zmieni\u0142o, gdy Unia przykr\u0119ci\u0142a kurek. Pojawi\u0142y si\u0119 wtedy wielkie tekturowe czeki i tablice z napisem, \u017ce inwestycje zrealizowano ze \u015brodk\u00f3w Rz\u0105dowego Funduszu (Inwestycji Lokalnych). Czasem zreszt\u0105 by\u0142y to same tektury bez pokrycia. A tak przy okazji: ciekawe, czy nowy rz\u0105d sp\u0142aci d\u0142ugi zaci\u0105gni\u0119te przez stary. Morawiecki obieca\u0142 gminom nagrody za najwy\u017csz\u0105 frekwencj\u0119 wyborcz\u0105.<\/p>\n
Tak czy inaczej, PiS udawa\u0142o, \u017ce z samorz\u0105dami dzieli si\u0119 pieni\u0119dzmi \u2013 tymi samymi, kt\u00f3re wcze\u015bniej na r\u00f3\u017cne sposoby im odbiera\u0142o. Teraz ma by\u0107 inaczej. To znaczy, rz\u0105d nie odda pieni\u0119dzy, kt\u00f3re zabra\u0142. I nie b\u0119dzie si\u0119 dzieli\u0142. Kandydatka Lewicy na urz\u0105d prezydenta Warszawy oceni\u0142a, \u017ce stolica straci\u0142a na posuni\u0119ciach rz\u0105du Morawieckiego 11 mld z\u0142otych. Por\u00f3wnuj\u0105c bud\u017cety, mo\u017cna by za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce Krak\u00f3w straci\u0142 oko\u0142o 4 mld. Podobnie inne miasta, proporcjonalnie do swoich przychod\u00f3w. Czy rz\u0105d Tuska odda gminom, co im zabrano? Szczerze w\u0105tpi\u0119. A przecie\u017c na horyzoncie (i w stu konkretach) jawi\u0105 si\u0119 kolejne zmiany podatkowe, kt\u00f3rych skutki znowu pomniejsz\u0105 bud\u017cety samorz\u0105d\u00f3w. Zad\u0142u\u017cenie samorz\u0105d\u00f3w si\u0119ga ju\u017c 90 mld z\u0142otych. To jednak niewiele przy og\u00f3lnej sumie pa\u0144stwowego d\u0142ugu publicznego, wynosz\u0105cej 1 700 mld z\u0142 (wed\u0142ug standard\u00f3w UE).<\/p>\n
Samorz\u0105dy wi\u0105\u017c\u0105 koniec z ko\u0144cem, ale to wszystko odbija si\u0119 na jako\u015bci \u015bwiadczonych us\u0142ug publicznych albo na stanie nieremontowanej infrastruktury. Albo na jednym i na drugim. Kampania przed wyborami samorz\u0105dowymi to \u2013 wydawa\u0142oby si\u0119 \u2013 dobry czas na domaganie si\u0119 nowego systemu finansowania samorz\u0105d\u00f3w. Niekoniecznie domaganie si\u0119 (jak w Warszawie) zwrotu uszczuplonych przychod\u00f3w, ale systemu mniej podatnego na radosn\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 fiskaln\u0105 kolejnych rz\u0105d\u00f3w. Nikt z kandydat\u00f3w samorz\u0105dowych nie wspomni oczywi\u015bcie o konieczno\u015bci zwi\u0119kszenia podatk\u00f3w lokalnych i wprowadzeniu podatku katastralnego. Media na pocz\u0105tku ka\u017cdego roku histeryzuj\u0105 w sprawie podwy\u017cek podatku od nieruchomo\u015bci, kt\u00f3re skutkuj\u0105 kilkunastoz\u0142otowymi podwy\u017ckami dla w\u0142a\u015bcicieli mieszka\u0144. W skali roku. Tak jakby zatrudnieni w mediach dziennikarze sami byli lokalnym landlordami i cierpieli katusze z ka\u017cd\u0105 wydan\u0105 z\u0142ot\u00f3wk\u0105. Co innego politycy. W\u015br\u00f3d nich przecie\u017c sporo posiadaczy mieszka\u0144. Na wynajem. Czy\u017cby je kochali bardziej?<\/p>\n
Wola\u0142bym wi\u0119c, jak wspomnia\u0142em, nie polega\u0107 na mi\u0142o\u015bci polityk\u00f3w. A nawet przeciwnie: mo\u017ce by\u0142oby lepiej, gdyby politycy mieli powody, by nie lubi\u0107 swoich miejscowo\u015bci. By potrafili te powody nazwa\u0107. By by\u0142y to sprawy istotne dla poprawy \u017cycia mieszka\u0144c\u00f3w. I co wi\u0119cej, by politycy znali lub potrafili znale\u017a\u0107 rozwi\u0105zania tych problem\u00f3w.<\/p>\n
W toku kampanii skupiamy si\u0119 na wyborze prezydent\u00f3w, w\u00f3jt\u00f3w, burmistrz\u00f3w. Niestety s\u0142usznie. To jedna z najwi\u0119kszych pomy\u0142ek z czas\u00f3w rz\u0105d\u00f3w SLD, cho\u0107 teraz trudno obarcza\u0107 za to win\u0105 Lewic\u0119, bo wszystkim politykom taki uk\u0142ad si\u0119 podoba. Nie trzeba si\u0119 martwi\u0107 radami i radnymi, bo niemal ca\u0142a realna w\u0142adza w gminie jest w r\u0119kach jednej osoby. Co ciekawe, samorz\u0105dy wojew\u00f3dztw i powiat\u00f3w dzia\u0142aj\u0105 inaczej i \u2013 co si\u0119 mo\u017ce wydawa\u0107 dziwne \u2013 nie dzia\u0142aj\u0105 gorzej. Nie, \u017ceby by\u0142y ca\u0142kiem wolne od klientelizmu, ale ma on nieco mniejszy zakres.<\/p>\n
Kadencja tego samorz\u0105du zn\u00f3w b\u0119dzie pi\u0119cioletnia. Jednak wybrani teraz lokalni w\u0142adcy, szczeg\u00f3lnie ci, kt\u00f3rzy odnowi\u0105 sw\u00f3j mandat i nie b\u0119d\u0105 zagro\u017ceni trzeci\u0105 kadencj\u0105, b\u0119d\u0105 mogli, je\u015bli zechc\u0105, zaproponowa\u0107 bardziej radykalne zmiany. Mog\u0105 te\u017c zdoby\u0107 si\u0119 na odwag\u0119 bardziej zdecydowanej krytyki rz\u0105du, bo na radykaln\u0105 zmian\u0119 polityki wobec samorz\u0105d\u00f3w na razie si\u0119 nie zanosi.<\/p>\n
A na zako\u0144czenie co\u015b troch\u0119 jakby z innej beczki \u2013 and now something completely different<\/em>, jak mawiaj\u0105 Anglicy. Zdaniem jednego z nich, Davida Bowie, oklaskiwanie polityk\u00f3w za to, \u017ce wybudowali szpital, drog\u0119 czy szko\u0142\u0119, jest jak oklaskiwanie bankomatu za to, \u017ce wyp\u0142aci\u0142 nam pieni\u0105dze. Pami\u0119tajmy o tym nie tylko przy najbli\u017cszych wyborach samorz\u0105dowych i nie tylko przy wyborach. Cokolwiek nam b\u0119dzie obiecane, zostanie zrealizowane z naszych wsp\u00f3lnych podatk\u00f3w. Albo nie zostanie.<\/p>\n PS. Jak powiedzia\u0142 PAP minister finans\u00f3w Andrzej Doma\u0144ski, rz\u0105d rozpocz\u0105\u0142 prace nad systemem finansowania samorz\u0105d\u00f3w, pierwsze rozmowy z samorz\u0105dowcami ju\u017c si\u0119 w tej sprawie odby\u0142y. Kolejne zaplanowano na najbli\u017cszy poniedzia\u0142ek. Czyli mamy \u015bwiate\u0142ko w tunelu. Z tym \u017ce na ko\u0144cu tunelu czeka PAD.<\/p>\n