{"id":37363,"date":"2023-12-17T18:00:17","date_gmt":"2023-12-17T17:00:17","guid":{"rendered":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=37363"},"modified":"2023-12-17T18:00:17","modified_gmt":"2023-12-17T17:00:17","slug":"dlugi-cien-romana-felieton-adama-jaskowa-150","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=37363","title":{"rendered":"D\u0142ugi cie\u0144 Romana. Felieton Adama Ja\u015bkowa (150)"},"content":{"rendered":"<h4>W\u0142\u0105czanie Dmowskiego do&nbsp;politycznego panteonu mo\u017ce by\u0107 zrozumia\u0142e jedynie wtedy, gdy \u015bwiadomie zrezygnujemy z&nbsp;demokracji, r\u00f3wno\u015bci i&nbsp;wolno\u015bci. To prawda, \u017ce&nbsp;Dmowski by\u0142 dzieckiem swoich czas\u00f3w \u2013 czas\u00f3w raczkowania demokracji, bardziej upadk\u00f3w ni\u017c wzlot\u00f3w. Ale wzorowanie si\u0119 na&nbsp;jego my\u015bli dzi\u015b nie przystoi demokracie. Powinno wyklucza\u0107 z&nbsp;demokratycznego dyskursu, salonu i&nbsp;parlamentu.<\/h4>\n<p>Polska i&nbsp;Polacy maj\u0105 nieustanny problem z&nbsp;w\u0142asn\u0105 symbolik\u0105 i&nbsp;pa\u0144stwow\u0105 mitologi\u0105. Odrodzenie pa\u0144stwa by\u0142o efektem splotu wydarze\u0144 politycznych w&nbsp;Europie oraz aktywno\u015bci polskiej lewicy, g\u0142\u00f3wnie socjalist\u00f3w. W&nbsp;odczuciu innych si\u0142 politycznych by\u0142 to swoisty grzech pierworodny powstaj\u0105cego pa\u0144stwa.<\/p>\n<p>Mitologiczn\u0105 ekwilibrystyk\u0119 zacz\u0119\u0142a ju\u017c stosowa\u0107 sanacja, ustanawiaj\u0105c \u015bwi\u0119to ku&nbsp;czci swojego patrona i&nbsp;towarzysza broni. Tylko broni. Socjalistyczn\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 Pi\u0142sudskiego starano si\u0119 z&nbsp;czasem zaciera\u0107. Pi\u0142sudski jednak wysiad\u0142 z&nbsp;socjalistycznego tramwaju nie na&nbsp;przystanku niepodleg\u0142o\u015b\u0107, lecz na&nbsp;mo\u015bcie Poniatowskiego. Po&nbsp;wojnie rz\u0105dz\u0105cy kryptokomuni\u015bci wykonywali r\u00f3\u017cne szpagaty historyczne, ale przynajmniej nie musieli ucieka\u0107 przed rz\u0105dem lubelskim. A&nbsp;nawet powo\u0142ali taki drugi.<\/p>\n<p>Po&nbsp;roku 1989 nast\u0105pi\u0142a restauracja b\u0142\u0119d\u00f3w i&nbsp;wypacze\u0144 II&nbsp;RP. Do&nbsp;grona ojc\u00f3w za\u0142o\u017cycieli odrodzonego pa\u0144stwa awansowa\u0142 Roman Dmowski, do\u0142\u0105czaj\u0105c do&nbsp;tr\u00f3jcy Pi\u0142sudski, Daszy\u0144ski, Witos. W&nbsp;sumie pi\u0105tym powinien by\u0107 Paderewski, lecz on nie reprezentowa\u0142 \u017cadnej sp\u00f3jnej wizji politycznej czy partii ani te\u017c nie zostawi\u0142 po&nbsp;sobie zwartej grupy zwolennik\u00f3w. By\u0142 raczej apolitycznym pa\u0144stwowcem, co nie by\u0142o rzadkie w&nbsp;II&nbsp;RP, a&nbsp;na pewno cz\u0119stsze ni\u017c w&nbsp;III.<\/p>\n<p>Wielka czw\u00f3rka nigdy zgodnie ze sob\u0105 nie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a. Najbardziej elastyczn\u0105 postaw\u0119 i&nbsp;pogl\u0105dy wyra\u017ca\u0142 Wincenty Witos, kt\u00f3ry bywa\u0142 w&nbsp;ka\u017cdym rz\u0105dzie i&nbsp;przeciw ka\u017cdemu, cho\u0107 niekoniecznie w&nbsp;tym samym czasie. Nie popar\u0142 te\u017c rz\u0105du Paderewskiego (1919). By\u0142 z&nbsp;jednej strony premierem stanu wojny w&nbsp;1921 roku, wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105cym i&nbsp;z Pi\u0142sudskim, i&nbsp;z Daszy\u0144skim. Z&nbsp;drugiej zosta\u0142 obalony przez Pi\u0142sudskiego w&nbsp;zamachu majowym. Jako jedyny z&nbsp;ojc\u00f3w za\u0142o\u017cycieli wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z&nbsp;Dmowskim w&nbsp;swoim drugim rz\u0105dzie w&nbsp;1923 roku.<\/p>\n<p>Pi\u0142sudski najpierw wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z&nbsp;Daszy\u0144skim i&nbsp;socjalistami, a&nbsp;potem (w 1930) wys\u0142a\u0142 Daszy\u0144skiego i&nbsp;innych lider\u00f3w PPS do&nbsp;obozu w&nbsp;Berezie. Pogodzi\u0142 tym samym Daszy\u0144skiego z&nbsp;Witosem. W&nbsp;tym czasie Paderewski wr\u00f3ci\u0142 do&nbsp;koncertowania w&nbsp;Stanach, by potem wsp\u00f3\u0142tworzy\u0107 z&nbsp;Sikorskim prawicow\u0105 opozycj\u0119 wobec sanator\u00f3w (Front Morges).<\/p>\n<p>Pi\u0142sudskiego z&nbsp;Dmowskim po\u0142\u0105czy\u0142a i&nbsp;podzieli\u0142a jednocze\u015bnie kobieta, Maria Juszkiewiczowa, nieodwzajemniona mi\u0142o\u015b\u0107 Dmowskiego, kt\u00f3ra wybra\u0142a jednak socjalist\u0119, p\u00f3\u017aniejszego naczelnika pa\u0144stwa. Dla niej Pi\u0142sudski zmieni\u0142 wyznanie, po&nbsp;raz pierwszy, ale \u2013 jak si\u0119 okaza\u0142o po&nbsp;latach \u2013 nie po&nbsp;raz ostatni.<\/p>\n<p>Roman Dmowski wywar\u0142 znacz\u0105cy wp\u0142yw na&nbsp;II&nbsp;RP nie tylko dlatego, \u017ce&nbsp;jego koncepcja pa\u0144stwa zyska\u0142a wielu wyznawc\u00f3w. Wielki Ob\u00f3z Narodowej Demokracji obarczany jest win\u0105 za&nbsp;\u015bmier\u0107 prezydenta Narutowicza. To by\u0142o oczywiste wtedy i&nbsp;jest oczywiste dzi\u015b. Wtedy Dmowski by\u0142 jeszcze sceptyczny wobec roli Ko\u015bcio\u0142a katolickiego w&nbsp;polskiej polityce. Marzy\u0142 mu si\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 narodowy, troch\u0119 na&nbsp;wz\u00f3r anglika\u0144skiego. W&nbsp;1928 roku jednak, og\u0142aszaj\u0105c manifest polityczny \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142, nar\u00f3d i&nbsp;pa\u0144stwo\u201d, Dmowski przekroczy\u0142 Rubikon, z\u0142\u0105czy\u0142 nacjonalizm z&nbsp;katolicyzmem, a&nbsp;po\u0142\u0105czenie to u\u015bwi\u0119ci\u0142 polski Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki. Dosz\u0142o niejako do&nbsp;symbolicznych powt\u00f3rnych za\u015blubin Polski (narodowej) z&nbsp;Ko\u015bcio\u0142em (katolickim).<\/p>\n<p>Dmowski bacznie obserwowa\u0142 rozw\u00f3j ruch\u00f3w faszystowskich w&nbsp;Europie, a&nbsp;w\u0142oscy faszy\u015bci byli dla niego wzorem i&nbsp;inspiracj\u0105. Mimo \u017ce&nbsp;zawsze uwa\u017ca\u0142 Niemcy za&nbsp;najwi\u0119kszego wroga Polski, nie ukrywa\u0142 zadowolenia po&nbsp;przej\u0119ciu w\u0142adzy przez Hitlera.<\/p>\n<p>W\u0142\u0105czanie Dmowskiego do&nbsp;politycznego panteonu mo\u017ce by\u0107 zrozumia\u0142e jedynie wtedy, gdy \u015bwiadomie zrezygnujemy z&nbsp;demokracji, r\u00f3wno\u015bci i&nbsp;wolno\u015bci. To prawda, \u017ce&nbsp;Dmowski by\u0142 dzieckiem swoich czas\u00f3w \u2013 czas\u00f3w raczkowania demokracji, bardziej upadk\u00f3w ni\u017c wzlot\u00f3w. Ale wzorowanie si\u0119 na&nbsp;jego my\u015bli dzi\u015b nie przystoi demokracie. Powinno wyklucza\u0107 z&nbsp;demokratycznego dyskursu, salonu i&nbsp;parlamentu.<\/p>\n<p>Pogl\u0105dy Dmowskiego nale\u017cy traktowa\u0107 jak relikt epoki s\u0142usznie minionej. Tym gorzej, \u017ce&nbsp;jego koncepcje wyda\u0142y si\u0119 bardzo atrakcyjne nie tylko Ko\u015bcio\u0142owi w&nbsp;Polsce. Powsta\u0142 ca\u0142y segment prasy katolicko-narodowej pod patronatem zakonu franciszkan\u00f3w: \u201eRycerz Niepokalanej\u201d, \u201eMa\u0142y Dziennik\u201d, a&nbsp;tak\u017ce Radio Niepokalan\u00f3w. Prawdziwe narodowo-katolickie imperium medialne. To na&nbsp;nim wzorowa\u0142 si\u0119 Rydzyk, tworz\u0105c swoje imperium. Tak idee z&nbsp;pocz\u0105tku XX wieku zosta\u0142y przeniesione w&nbsp;wiek XXI. Te same mechanizmy dzia\u0142ania plus telewizja. Tak trwa(m) chocholi taniec, nacjonalistyczny amok, kt\u00f3remu przygrywa ko\u015bcielna muzyka.<\/p>\n<p>\u201eDop\u00f3ki w&nbsp;Polsce b\u0119dzie mo\u017cna wykrzykiwa\u0107 wznio\u015ble: \u00abB\u00f3g i&nbsp;religia\u00bb, tam gdzie w&nbsp;gruncie rzeczy chodzi o&nbsp;w\u0142adz\u0119 i&nbsp;pieni\u0105dze \u2013 dop\u00f3ty kasta wyodr\u0119bnionych z&nbsp;\u017cycia dzikus\u00f3w b\u0119dzie regulatorem najdonio\u015blejszych spraw spo\u0142ecze\u0144stwa, z&nbsp;jego najwi\u0119ksz\u0105 szkod\u0105. S\u0105 bakterie, kt\u00f3re zabija si\u0119 \u015bwiat\u0142em\u201d.<\/p>\n<p>Tako rzecze Boy.<\/p>\n<p><em>r\u00f3wnie\u017c na\u00a0<\/em><a href=\"https:\/\/aristoskr.wordpress.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">aristoskr.wordpress.com<\/a><\/p>\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\" \/>\n<p><em>Felieton jest wyrazem opinii autora. Nie prezentuje stanowiska ZR<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W\u0142\u0105czanie Dmowskiego do politycznego panteonu mo\u017ce by\u0107 zrozumia\u0142e jedynie wtedy, gdy \u015bwiadomie zrezygnujemy z demokracji, r\u00f3wno\u015bci i wolno\u015bci. To prawda, \u017ce Dmowski by\u0142 dzieckiem swoich czas\u00f3w \u2013 czas\u00f3w raczkowania demokracji, bardziej upadk\u00f3w ni\u017c wzlot\u00f3w. Ale wzorowanie si\u0119 na jego my\u015bli dzi\u015b nie przystoi demokracie. Powinno wyklucza\u0107 z demokratycznego dyskursu, salonu i parlamentu.<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":20415,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-37363","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37363","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37363"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37363\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20415"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37363"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37363"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37363"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}