{"id":37296,"date":"2023-12-01T22:47:30","date_gmt":"2023-12-01T21:47:30","guid":{"rendered":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=37296"},"modified":"2023-12-01T22:47:30","modified_gmt":"2023-12-01T21:47:30","slug":"niedziela-na-glownym-felieton-adama-jaskowa-148","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=37296","title":{"rendered":"Niedziela na G\u0142\u00f3wnym* . Felieton Adama Ja\u015bkowa (148)"},"content":{"rendered":"<h4>Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce&nbsp;kupujemy to, czego potrzebujemy, i&nbsp;oczywi\u015bcie troch\u0119 tego, czego nie potrzebujemy. W&nbsp;dodatku coraz wi\u0119cej handlu odbywa si\u0119 za&nbsp;po\u015brednictwem sklep\u00f3w internetowych, a&nbsp;to r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce obni\u017ca\u0107 wolumen sprzeda\u017cy. I&nbsp;jako\u015b radzimy sobie w&nbsp;wi\u0119kszo\u015b\u0107 niedziel, w&nbsp;kt\u00f3re handlowa\u0107 w&nbsp;zasadzie nie wolno.<\/h4>\n<p>O&nbsp;ile Solidarno\u015b\u0107 w&nbsp;1980 roku domaga\u0142a si\u0119 wolnych sob\u00f3t w&nbsp;trosce o&nbsp;pracownik\u00f3w, o&nbsp;tyle post-Solidarno\u015b\u0107 na&nbsp;fali transformacji wprowadzi\u0142a niedziele handlowe w&nbsp;trosce o&nbsp;w\u0142a\u015bcicieli sklep\u00f3w i&nbsp;sieci handlowych. I&nbsp;w\u0142a\u015bcicieli nowo powstaj\u0105cych galerii handlowych. Zrobiono to poniek\u0105d r\u00f3wnie\u017c w&nbsp;trosce o&nbsp;pracownik\u00f3w, bo&nbsp;razem z&nbsp;PRL-em odszed\u0142 o\u015bmiogodzinny dzie\u0144 pracy, a&nbsp;wr\u00f3ci\u0142 dwunastogodzinny. To znaczy, formalnie obowi\u0105zuje dzie\u0144 o\u015bmiogodzinny, ale w&nbsp;zasadzie tylko w&nbsp;urz\u0119dach i&nbsp;instytucjach publicznych. Prawie wszyscy pracowali wi\u0119c na&nbsp;jednym, dw\u00f3ch lub trzech \u201eetatach\u201d przez ca\u0142y tydzie\u0144, \u0142\u0105cznie z&nbsp;\u201ewolnymi\u201d sobotami. Na&nbsp;\u015brednie i&nbsp;wi\u0119ksze zakupy brakowa\u0142o czasu, a&nbsp;by\u0142 to przecie\u017c czas przed powstaniem sklep\u00f3w internetowych i&nbsp;aplikacji zakupowych.<\/p>\n<p>Niedziela z&nbsp;dnia wolnego sta\u0142a si\u0119 dniem odwiedzania \u015bwi\u0119tych miejsc \u2013 tych ko\u015bcielnych i&nbsp;tych w&nbsp;\u015bwi\u0105tyniach kapitalizmu, czyli centrach handlowych. Galerie handlowe po\u017cyczy\u0142y nazw\u0119 od galerii artystycznych: taki tani (cho\u0107 nie zawsze) snobizm. Cz\u0119\u015b\u0107 pracownik\u00f3w mo\u017ce jednak mie\u0107 wra\u017cenie, \u017ce&nbsp;nazwa pochodzi od galer, kt\u00f3rych motorem nap\u0119dowym, czy raczej \u017ar\u00f3d\u0142em nap\u0119du, byli galernicy, niewolnicy i&nbsp;skaza\u0144cy. N\u0119dznicy po&nbsp;prostu.<\/p>\n<p>Ta n\u0119dza najbardziej dobitnie ukazuje si\u0119 w\u0142a\u015bnie w&nbsp;niedziele i&nbsp;\u015bwi\u0119ta handlowe. Oczywi\u015bcie, nie tylko \u201en\u0119dznicy\u201d pracuj\u0105 w&nbsp;niedziele. W&nbsp;niedziele s\u0142u\u017c\u0105 s\u0142u\u017cby. W&nbsp;nagrod\u0119 maj\u0105 dodatki i&nbsp;poczucie misji. Poza tym s\u0142u\u017cby maj\u0105 w&nbsp;niedziel\u0119 dy\u017cury. Na&nbsp;dy\u017curach czasem nie dzieje si\u0119 nic. Kawa, zwykle z&nbsp;termosu, bu\u0142ka z&nbsp;torebki i&nbsp;okienka. Windowsy, znaczy si\u0119. W&nbsp;niedziel\u0119 tradycyjnie pracuj\u0105 (s\u0142u\u017c\u0105) r\u00f3wnie\u017c pracownicy sektora kultury i&nbsp;konsumpcji. W&nbsp;sumie kultur\u0119 te\u017c bardziej teraz konsumujemy, ni\u017c jej do\u015bwiadczamy. Tylko aktorzy maj\u0105 szcz\u0119\u015bcie i&nbsp;wolne poniedzia\u0142ki. Mog\u0105 na&nbsp;przyk\u0142ad i\u015b\u0107 do&nbsp;kina lub na&nbsp;zakupy. Oczywi\u015bcie, o&nbsp;ile czego\u015b wtedy nie kr\u0119c\u0105 lub nie maj\u0105 innej fuchy.<\/p>\n<p>Wed\u0142ug wszelkich statyk Polacy pracuj\u0105 najwi\u0119cej w&nbsp;Europie. No, prawie najwi\u0119cej i&nbsp;zdecydowanie wi\u0119cej, ni\u017c wynosi \u015brednia europejska. Trzeba te\u017c wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce&nbsp;wielu pracuje d\u0142u\u017cej, ni\u017c m\u00f3wi. Przynajmniej w&nbsp;Polsce.<\/p>\n<p>Polska Organizacja Handlu i&nbsp;Dystrybucji (POHiD) szacuje, \u017ce&nbsp;pomimo zakazu po\u0142owa pracownik\u00f3w handlu i&nbsp;tak pracuje w&nbsp;niedziele niehandlowe. POHiD jednak to lobbystyczne rami\u0119 bran\u017cy. Zakaz mia\u0142 (jakoby) chroni\u0107 prawa pracownik\u00f3w, ale namno\u017cy\u0142o si\u0119 tyle wyj\u0105tk\u00f3w, \u017ce&nbsp;przynajmniej w&nbsp;du\u017cych miastach nie ma w&nbsp;niedziele problem\u00f3w z&nbsp;zakupami. Ludziom z&nbsp;mniejszych miejscowo\u015bci, gdzie nie ma nawet sklepu z&nbsp;p\u0142azem, zostaje poszukiwanie stacji benzynowych. Niedzielny wzrost obrot\u00f3w na&nbsp;stacjach spowodowany zosta\u0142 przeniesieniem cz\u0119\u015bci zakup\u00f3w i&nbsp;kupuj\u0105cych. Jak przyznaje POHiD, mo\u017ce to wp\u0142ywa\u0107 negatywnie na&nbsp;pracownik\u00f3w stacji. Lepiej si\u0119 czuj\u0105, o&nbsp;ironio, w&nbsp;niedziele handlowe. Co prawda, wtedy te\u017c pracuj\u0105, ale jakby nieco mniej. Najwi\u0119ksz\u0105 ironi\u0105 za\u015b jest to, \u017ce&nbsp;z zakazu handlu wy\u0142\u0105czone s\u0105 plac\u00f3wki oferuj\u0105ce (dodatkowo) us\u0142ugi pocztowe. A&nbsp;wszystkie poczty w&nbsp;niedziele s\u0105 zamkni\u0119te.<\/p>\n<p>Inna organizacja, jeszcze bardziej lobbystyczna: Polska Rada Centr\u00f3w Handlowych (PRCH), od lat domaga si\u0119 powrotu do&nbsp;handlu w&nbsp;niedziele. PRCH podkre\u015bla, \u017ce&nbsp;niedziela jest dla handlu dniem o&nbsp;najwi\u0119kszych obrotach w&nbsp;tygodniu, a&nbsp;zniesienie zakazu mog\u0142oby przynie\u015b\u0107 wzrost zatrudnienia i&nbsp;wp\u0142yw\u00f3w podatkowych. Oczywi\u015bcie, zatrudnieni dodatkowo w&nbsp;niedziele te\u017c mieliby szans\u0119 na&nbsp;zrobienie zakup\u00f3w. Cho\u0107 chyba tylko w&nbsp;swoim sklepie.<\/p>\n<p>Ekonomi\u015bci PKO BP oszacowali, \u017ce&nbsp;ka\u017cda niedziela niehandlowa obni\u017ca miesi\u0119czny wolumen sprzeda\u017cy detalicznej o&nbsp;1,1%. Wychodzi\u0142oby na&nbsp;to, \u017ce&nbsp;ruch w&nbsp;niedziel\u0119 jest jakby mniejszy ni\u017c w&nbsp;inne dni, bo&nbsp;w przeciwnym razie wolumen sprzeda\u017cy spad\u0142by wi\u0119cej, mo\u017ce nawet o&nbsp;ponad 3%.<\/p>\n<p>Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce&nbsp;kupujemy to, czego potrzebujemy, i&nbsp;oczywi\u015bcie troch\u0119 tego, czego nie potrzebujemy. W&nbsp;dodatku coraz wi\u0119cej handlu odbywa si\u0119 za&nbsp;po\u015brednictwem sklep\u00f3w internetowych, a&nbsp;to r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce obni\u017ca\u0107 wolumen sprzeda\u017cy. I&nbsp;jako\u015b radzimy sobie w&nbsp;wi\u0119kszo\u015b\u0107 niedziel, w&nbsp;kt\u00f3re handlowa\u0107 w&nbsp;zasadzie nie wolno.<\/p>\n<p>Jak natomiast wskazuje raport Instytutu Obywatelskiego, zakaz handlu nie zatrzyma\u0142 trendu likwidacji ma\u0142ych sklep\u00f3w spo\u017cywczych \u2013 jakby kto\u015b naiwnie liczy\u0142, \u017ce&nbsp;taki zakaz mo\u017ce go powstrzyma\u0107. Mo\u017ce \u00f3w trend powstrzyma\u0142oby realne wspieranie sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci i&nbsp;sklep\u00f3w sp\u00f3\u0142dzielczych, ale jak wiemy od operator\u00f3w sieci telefonicznych, nie ma takiego numeru.<\/p>\n<p>Podnoszony przez zwi\u0105zki zawodowe postulat dodatkowego wynagrodzenia za&nbsp;prac\u0119 w&nbsp;niedziele i&nbsp;\u015bwi\u0119ta s\u0142abo si\u0119 przebija, bo&nbsp;wykracza poza bran\u017c\u0119 handlow\u0105. Podnoszenie p\u0142ac w&nbsp;bran\u017cy nie spotyka si\u0119 z&nbsp;gwa\u0142town\u0105 reakcj\u0105 kandydat\u00f3w na&nbsp;sprzedawc\u00f3w. Owszem, incydentalnie pojawi\u0105 si\u0119 informacje o&nbsp;rzucaniu pracy przez nauczycieli na&nbsp;przyk\u0142ad na&nbsp;rzecz sklepu z&nbsp;kwiatkiem czy owadem. Ale podj\u0105\u0107 tam prac\u0119 i&nbsp;wytrzyma\u0107 rok albo pi\u0119\u0107 to zupe\u0142nie inne wyzwanie, tym bardziej \u017ce&nbsp;mediana wynagrodze\u0144 od lat nie nad\u0105\u017ca za&nbsp;\u015bredni\u0105 krajow\u0105, a&nbsp;(prawie) wszyscy pracownicy bran\u017cy handlowej maj\u0105 wynagrodzenia z&nbsp;dolnej po\u0142\u00f3wki mediany. Mo\u017ce wi\u0119c nie warto si\u0119 zmusza\u0107 do&nbsp;zakup\u00f3w w&nbsp;niedziele, zmuszaj\u0105c innych do&nbsp;pracy. Mo\u017ce lepiej wykorzysta\u0107 ten dzie\u0144 dla siebie i&nbsp;rodziny, a&nbsp;zakupy robi\u0107 w&nbsp;soboty i&nbsp;w Internecie. Bo&nbsp;Internet nigdy nie \u015bpi. Co wi\u0119cej, kupuj\u0105c w&nbsp;Internecie, mo\u017cna te\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na&nbsp;etyczn\u0105 warstw\u0119 produkcji i&nbsp;handlu. Zw\u0142aszcza zamawiaj\u0105c w&nbsp;niedziel\u0119.<\/p>\n<p>* Wojciech M\u0142ynarski spolszczy\u0142 kiedy\u015b francuski protest song.<\/p>\n<p><em>r\u00f3wnie\u017c na\u00a0<\/em><a href=\"https:\/\/aristoskr.wordpress.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">aristoskr.wordpress.com<\/a><\/p>\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\" \/>\n<p><em>Felieton jest wyrazem opinii autora. Nie prezentuje stanowiska ZR<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce kupujemy to, czego potrzebujemy, i oczywi\u015bcie troch\u0119 tego, czego nie potrzebujemy. W dodatku coraz wi\u0119cej handlu obywa si\u0119 za po\u015brednictwem sklep\u00f3w internetowych, a to r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce obni\u017ca\u0107 wolumen sprzeda\u017cy. I jako\u015b radzimy sobie w wi\u0119kszo\u015b\u0107 niedziel, w kt\u00f3re handlowa\u0107 w zasadzie nie wolno.<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":20415,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-37296","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37296","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37296"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37296\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20415"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37296"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37296"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37296"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}