Na trzecim roku studi\u00f3w prawniczych ucz\u0119szcza\u0142em na niezwykle interesuj\u0105cy kurs \u201eKultury prawne Azji i Afryki\u201d prowadzony przez dr. hab. St\u0119pnia. By\u0142a to mi\u0142a odskocznia od \u017cmudnego zakuwania, jakie mia\u0142o miejsce na przedmiotach obowi\u0105zkowych. Jeden w\u0105tek z tego kursu szczeg\u00f3lnie zapad\u0142 mi w pami\u0119\u0107.<\/p>\n
Kiedy m\u00f3wili\u015bmy o badaniu konstytucjonalno\u015bci (czy \u2013 szerzej \u2013 praworz\u0105dno\u015bci) system\u00f3w prawa, pojawi\u0142o si\u0119 wyra\u017cenie \u201edylemat Ulissesa\u201d i na ekranie zobaczyli\u015bmy barwn\u0105 grafik\u0119 greckiego bohatera przywi\u0105zanego do masztu okr\u0119tu. \u201eDylemat Ulissesa\u201d to test polegaj\u0105cy na szukaniu mechanizm\u00f3w samoograniczaj\u0105cych organy w\u0142adzy, bliski popularniejszej zasadzie \u201echeck and balance\u201d, znanej przede wszystkim z politologii ameryka\u0144skiej. Chodzi tu o instytucje prawne, kt\u00f3re w\u0142adza ustawodawcza umieszcza w systemie nie w celu rozszerzenia, ale ograniczenia w\u0142asnych kompetencji, zapewniaj\u0105c tym samym kontrol\u0119 praworz\u0105dno\u015bci w okre\u015blonych kwestiach.<\/p>\n
Nazwa dylematu nawi\u0105zuje do s\u0142ynnego epizodu \u201eOdysei\u201d, kiedy Odyseusz (w zlatynizowanej wersji Ulisses) ka\u017ce swojej za\u0142odze, by przywi\u0105za\u0142a go do masztu, poniewa\u017c wp\u0142ywaj\u0105 na terytorium syren \u2013 bestii o ptasich cia\u0142ach, kobiecych twarzach i g\u0142osach tak pi\u0119knych, \u017ce \u017caden marynarz nie jest w stanie im si\u0119 oprze\u0107 i p\u0142ynie ku ich wyspie na w\u0142asn\u0105 zgub\u0119 (a ku uciesze g\u0142odnych syren, kt\u00f3re takiego delikwenta z ch\u0119ci\u0105 po\u017ceraj\u0105). Rozs\u0105dek Odyseusza polega\u0142 na antycypowaniu w\u0142asnej u\u0142omno\u015bci. Grek zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce nie oprze si\u0119 syreniemu \u015bpiewowi, i w\u0142a\u015bnie dlatego, nie chc\u0105c kusi\u0107 losu, pozbawi\u0142 si\u0119 wszelkiej mo\u017cliwo\u015bci ruchu (chocia\u017c w przeciwie\u0144stwie do marynarzy, kt\u00f3rzy zatkali sobie uszy woskiem, Odyseusz wykaza\u0142 si\u0119 odrobin\u0105 hubris, nie rezygnuj\u0105c z szansy us\u0142yszenia owego legendarnego \u015bpiewu; \u201enobody\u2019s perfect\u201d, cytuj\u0105c klasyka).<\/p>\n
Dlaczego o tym opowiadam?<\/p>\n
Zjednoczona opozycja stoi dzisiaj przed bardzo podobnym dylematem \u2013 z t\u0105 niestety r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce syreny kr\u0105\u017c\u0105 ju\u017c wok\u00f3\u0142 statku, a maszt skrz\u0119tnie wymontowa\u0142a i wrzuci\u0142a w morskie g\u0142\u0119biny poprzednia za\u0142oga. Rz\u0105dy PiS-u zostawi\u0142y po sobie szereg skrajnie niedemokratycznych mechanizm\u00f3w, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na omijanie zasad pa\u0144stwa prawa, i to niezwykle efektywnie. Istnieje wielka pokusa, by u\u017cy\u0107 tych w\u0142a\u015bnie \u015brodk\u00f3w w \u201es\u0142usznym\u201d celu. O ile\u017c \u0142atwiej b\u0119dzie skaza\u0107 skorumpowanych polityk\u00f3w poprzedniej w\u0142adzy, dysponuj\u0105c \u201eswoimi\u201d s\u0119dziami! O ile\u017c szybciej przywr\u00f3ci si\u0119 \u0142ad, kontroluj\u0105c \u201esw\u00f3j\u201d trybuna\u0142! Syreni \u015bpiew jest g\u0142o\u015bny jak nigdy wcze\u015bniej.<\/p>\n
I tu w\u0142a\u015bnie jest zadanie dla Komitetu Obrony Demokracji. KOD tak\u017ce stoi przed pr\u00f3b\u0105: poddaj\u0105c si\u0119 euforii zwyci\u0119skich wybor\u00f3w, mo\u017ce szuka\u0107 zas\u0142u\u017conego odpoczynku. Niestety, rola KOD-u jest aktualna jak nigdy dot\u0105d. Trzeba naciska\u0107 na now\u0105 w\u0142adz\u0119, by przywr\u00f3cono mechanizmy kontroli. Trzeba naciska\u0107, by nie wa\u017cono si\u0119 wykorzysta\u0107 mechanizm\u00f3w zostawionych przez Prawo i Sprawiedliwo\u015b\u0107 i by przy pierwszej mo\u017cliwej okazji legalnie odwr\u00f3cono autorytarne zmiany.<\/p>\n
Tylko wtedy, po przep\u0142yni\u0119ciu przez wzburzone wody, mo\u017cemy liczy\u0107 na dotarcie do bezpiecznej\u00a0Itaki.<\/p>\n
Felieton jest wyrazem opinii autora. Nie prezentuje stanowiska ZR Ma\u0142opolskie.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Na trzecim roku studi\u00f3w prawniczych ucz\u0119szcza\u0142em na niezwykle interesuj\u0105cy kurs \u201eKultury prawne Azji i Afryki\u201d prowadzony przez dr. hab. St\u0119pnia. By\u0142a to mi\u0142a odskocznia od \u017cmudnego zakuwania, jakie mia\u0142o miejsce na przedmiotach obowi\u0105zkowych. Jeden w\u0105tek z tego kursu szczeg\u00f3lnie zapad\u0142 mi w pami\u0119\u0107. <\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":37075,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-37074","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37074","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37074"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37074\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/37075"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37074"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37074"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37074"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}