\u201eGazeta Wyborcza\u201d publikuje informacj\u0119 z portalu Kartografia Ekstremalna o kontynuacji procesu \u201erozwoju\u201d Polski wed\u0142ug modelu polaryzacyjno-dyfuzyjnego. Nic zaskakuj\u0105cego \u2013 po roku 1989 ten model dominuje. Niekt\u00f3re rz\u0105dy stara\u0142y si\u0119 os\u0142abi\u0107 jego dzia\u0142anie, inne nie.<\/p>\n
Nie wszyscy pami\u0119taj\u0105, \u017ce powo\u0142anie Specjalnych Stref Ekonomicznych (SSE) mia\u0142o opr\u00f3cz odtworzenia miejsc pracy w rejonach, gdzie nast\u0105pi\u0142a katastrofalna deindustrializacja, spowodowa\u0107 te\u017c os\u0142abienie modelu rozwoju polaryzacyjno-dyfuzyjnego. Pocz\u0105tki wygl\u0105da\u0142y niemal obiecuj\u0105co. Strefy powsta\u0142y w Wa\u0142brzychu, Mielcu, Tarnobrzegu, Katowicach, Legnicy. W zasadzie mia\u0142y przyci\u0105ga\u0107 inwestor\u00f3w zza granicy, tym bardziej \u017ce gdy powstawa\u0142y, krajowych inwestor\u00f3w praktycznie nie by\u0142o. Szybko si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce inwestorzy zagraniczni niekoniecznie chc\u0105 inwestowa\u0107 tam, gdzie chcia\u0142by inwestycje widzie\u0107 rz\u0105d. Tak wi\u0119c SSE po prostu obejmowa\u0142y swoim dzia\u0142aniem kolejne lokalizacje, kt\u00f3re pasowa\u0142y inwestorom. Wed\u0142ug danych na rok 2016 rekordzistami by\u0142y Tarnobrzeska SSE i Starachowicka SSE dzia\u0142aj\u0105ce w pi\u0119ciu wojew\u00f3dztwach. Tu\u017c za nimi uplasowa\u0142y si\u0119 Suwalska, Wa\u0142brzyska i Pomorska SSE, ka\u017cda z nich obejmuj\u0105ca tylko cztery wojew\u00f3dztwa. Na tym tle wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 Strefa Legnicka, kt\u00f3ra funkcjonuje jedynie w wojew\u00f3dztwie macierzystym, za to w osiemnastu lokalizacjach opr\u00f3cz samej Legnicy. Strefa Wa\u0142brzyska natomiast szczyci si\u0119 posiadaniem inwestycji w podwroc\u0142awskich Kobierzycach, co raczej w niskim stopniu wp\u0142ywa na rozw\u00f3j Wa\u0142brzycha.<\/p>\n
Kolejnymi narz\u0119dziami, kt\u00f3re mia\u0142y pom\u00f3c w r\u00f3wnowa\u017ceniu rozwoju, by\u0142y fundusze strukturalne, w tym fundusz rozwoju wsi. Dosy\u0107 szybko si\u0119 przekonano, \u017ce absorpcja funduszy zdominowana jest przez metropolie, kt\u00f3re mia\u0142y narz\u0119dzia (i wk\u0142ad w\u0142asny) do realizacji inwestycji. Inwestycje z funduszy europejskich, cho\u0107 wsz\u0119dzie podnosi\u0142y standard \u017cycia, pog\u0142\u0119bia\u0142y rozwarstwienie rozwojowe i lepiej s\u0142u\u017cy\u0142y metropoliom ni\u017c prowincji.<\/p>\n
Nast\u0105pi\u0142a alfabetyzacja Polski: A \u2013 Warszawa; B \u2013 metropolie (Tr\u00f3jmiasto, Krak\u00f3w, Pozna\u0144, Wroc\u0142aw); C \u2013 Szczecin, Zielona G\u00f3ra, Bydgoszcz, Rzesz\u00f3w; D \u2013 \u0141\u00f3d\u017a i reszta miast; E \u2013 ca\u0142a reszta kraju (swoj\u0105 drog\u0105, Maria Peszek sko\u0144czy\u0142a na D).<\/p>\n
PiS obiecywa\u0142o zerwanie z dotychczasowym modelem, a Polska mia\u0142a si\u0119 rozwija\u0107 r\u00f3wnomiernie. Oczywi\u015bcie sko\u0144czy\u0142o na obietnicach \u2013 nie tylko dlatego, \u017ce PiS nie potrafi ani przygotowa\u0107, ani wdro\u017cy\u0107, ani zrealizowa\u0107 \u017cadnego programu, ale r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce ka\u017cdy taki program musia\u0142by by\u0107 realizowany konsekwentnie przez lata, a i tak efekty nie zawsze by\u0142yby \u0142atwo zauwa\u017calne. A jak wysz\u0142o? Kartografia Ekstremalna pokazuje, \u017ce rozwija\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie du\u017ce miasta, w tym Krak\u00f3w, czerpi\u0105c przede wszystkim z funduszy europejskich, kt\u00f3rych wykorzystanie ko\u0144czy si\u0119 w tym roku. Wiadomo ju\u017c, \u017ce nowych w roku przysz\u0142ym na pewno nie b\u0119dzie bez wzgl\u0119du na to, kto wygra wybory.<\/p>\n
PiS wiele \u015brodk\u00f3w przeznaczy\u0142o na inwestycje w Polsk\u0119 E \u2013 prawdopodobnie dlatego, \u017ce tam mia\u0142o i nadal ma w miar\u0119 stabilne najwi\u0119ksze poparcie. Tyle \u017ce to by\u0142y tradycyjne, infrastrukturalne inwestycje odpowiednie dla pierwszej po\u0142owy XX wieku. Wszelkie bardziej nowoczesne koncepcje s\u0105 chyba nie do ogarni\u0119cia przez strateg\u00f3w PiS. Trawestuj\u0105c in\u017cyniera Mamonia, ci ludzie potrafi\u0105 ogarn\u0105\u0107 tylko to, co wiele razy ju\u017c widzieli. Niekoniecznie to lubi\u0105, ale wydaje im si\u0119, \u017ce widz\u0105, jak dzia\u0142a. St\u0105d te tunele, przekopy, trasy szybkiego ruchu, megalotniska. Mo\u017ce to te\u017c wina telewizji Discovery epatuj\u0105cej widz\u00f3w histori\u0105 megalotniska w Dubaju. A znacznie ciekawsza jest historia budowy lotniska w Berlinie: pi\u0119tna\u015bcie lat, trzykrotnie przekroczony bud\u017cet. A\u017c si\u0119 ciesz\u0119, \u017ce PiS rozpocz\u0119\u0142o jednak tylko od przekopu dla \u017cagl\u00f3wek.<\/p>\n
Co si\u0119 zmieni\u0142o przez osiem lat rz\u0105d\u00f3w PiS ? Najbardziej rozwini\u0119te metropolie si\u0119 rozwija\u0142y, bezrobocie jest tam na \u015bladowym poziomie, p\u0142ace rosn\u0105, cho\u0107 poziom \u017cycia ro\u015bnie du\u017co wolniej. Ale ro\u015bnie. Kartografia Ekstremalna przypomina, \u017ce bezrobocie (przeci\u0119tnie w kraju) jest bardzo niskie. Prac\u0119 naj\u0142atwiej mo\u017cna jednak znale\u017a\u0107 w metropoliach, cho\u0107 nie zawsze tak\u0105, jakiej by oczekiwali poszukuj\u0105cy. Poza metropoliami pracy nie ma.<\/p>\n
Warszawa, Wroc\u0142aw, Pozna\u0144, Krak\u00f3w, Tr\u00f3jmiasto to wyspy bogactwa. Mo\u017cna doda\u0107 jeszcze \u2013 jak sugeruje autor analizy \u2013 zag\u0142\u0119bie miedziowe na Dolnym \u015al\u0105sku. Reszta w zasadzie bez zmian. Cho\u0107 nie, zmiany p\u0142acy minimalnej powoduj\u0105 przesuwanie si\u0119 prowincji z szarej strefy ekonomii do czarnej, r\u00f3wnie\u017c z powodu rosn\u0105cej inflacji i koszt\u00f3w prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej. Bo przecie\u017c reszta czynnik\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych na ekonomi\u0119 si\u0119 nie zmienia. Jak by\u0142o \u017ale na prowincji, tak jest nadal.<\/p>\n
Kartografia Ekstremalna zadaje pytanie: \u201eCzy rz\u0105dowi PiS uda\u0142o si\u0119 wyr\u00f3wna\u0107 p\u0142ace w skali kraju?\u201d. I sama udziela odpowiedzi: za rz\u0105d\u00f3w PiS opr\u00f3cz miast takich jak Warszawa relatywnie zbiednia\u0142y te\u017c wielkie obszary peryferyjne, szczeg\u00f3lnie w ich najwi\u0119kszych matecznikach na Zamojszczy\u017anie i Podkarpaciu. Powi\u0119ksza si\u0119 rozwarstwienie w dost\u0119pie do us\u0142ug publicznych, mierzone na przyk\u0142ad dost\u0119pem do lekarza. W 2008 roku ponad 25% lekarzy praktykowa\u0142o w g\u0142\u00f3wnych miastach, a w 2021 w metropoliach pracowa\u0142o ich ju\u017c 35%.<\/p>\n
Likwidacja gimnazj\u00f3w przyczyni\u0142a si\u0119 do zwi\u0119kszenia r\u00f3\u017cnic w efektach edukacyjnych pomi\u0119dzy metropoliami a reszt\u0105 kraju. Prezenty w postaci laptop\u00f3w niczego w tej sprawie nie zmieni\u0105. A tak w og\u00f3le wystarczy\u0142yby tablety oraz darmowe podr\u0119czniki w wersji elektronicznej na tych\u017ce. Skoro prezes m\u00f3g\u0142 zaprezentowa\u0107 premiera z tabletu, to przecie\u017c i HiT m\u00f3g\u0142by by\u0107 na czym\u015b takim. Chyba \u017ce prezes od czasu nieudanej prezentacji premiera do tablet\u00f3w si\u0119 zniech\u0119ci\u0142. Ca\u0142a nadzieja w tym, \u017ce kolejna cz\u0119\u015b\u0107 Polak\u00f3w zniech\u0119ci si\u0119 do prezesa.<\/p>\n
Tylko co potem? Media donosz\u0105, \u017ce komitety wyborcze opr\u00f3cz Lewicy i Nowej Nadziei (starej Konfederacji) nie maj\u0105 jeszcze swoich program\u00f3w. Na co wi\u0119c mo\u017cna liczy\u0107 po wyborach? Pytanie tym wa\u017cniejsze, \u017ce program Lewicy bardziej oparty jest na nadziejach, a program Nowej Nadziei wisi na prawo od \u015bciany. Stara nadzieja jest w Tusku. Tyle \u017ce gdy Boni napisa\u0142 kiedy\u015b Tuskowi program, to zyska\u0142y tylko punkty skupu makulatury. Troch\u0119 szkoda. Las\u00f3w.<\/p>\n