S\u0119dzia s\u0105du apelacyjnego J.\u00a0Michael Luttig i\u00a0konstytucjonalista z\u00a0Harvardu Laurence H.\u00a0Tribe ju\u017c dawno \u2013 jak pisz\u0105 \u2013 doszli do przekonania, \u017ce 14. poprawka do konstytucji Stan\u00f3w Zjednoczonych, przyj\u0119ta w\u00a01868 roku, b\u0119d\u0105ca drugim fundamentem odrodzonej wolno\u015bci, zawiera r\u00f3wnie\u017c zabezpieczenie przeciwko rozmontowaniu republiki przez powodowanego zdradzieckimi planami prezydenta. Ciekawe, \u017ce dopiero ostatnio wpadli na pomys\u0142, \u017ceby swe my\u015bli opublikowa\u0107 na \u0142amach \u201eThe Atlantic\u201d, a\u00a0dowiadujemy si\u0119 o\u00a0tym dzi\u0119ki niezawodnej spostrzegawczo\u015bci Anne Applebaum, pisz\u0105cej na Mastodonie.<\/p>\n
Ot\u00f3\u017c poprawka 14, paragraf 3, stanowi wprost, \u017ce osoba, kt\u00f3ra kiedykolwiek przysi\u0119ga\u0142a na wierno\u015b\u0107 konstytucji, a\u00a0nast\u0119pnie si\u0119 jej sprzeniewierzy\u0142a przez udzia\u0142 w\u00a0powstaniu lub buncie przeciw niej albo wspomaga\u0142a lub pochwala\u0142a jej wrog\u00f3w, nie mo\u017ce obj\u0105\u0107 \u017cadnego urz\u0119du publicznego. Poprawka dzia\u0142a automatycznie, z\u00a0mocy samego prawa, i\u00a0nie wymaga nawet wyroku s\u0105du czy trybuna\u0142u.<\/p>\n
\u00a73. Nie mo\u017ce zosta\u0107 senatorem ani reprezentantem w\u00a0Kongresie albo elektorem prezydenta i\u00a0wiceprezydenta, ani te\u017c sprawowa\u0107 w\u00a0s\u0142u\u017cbie Stan\u00f3w Zjednoczonych lub poszczeg\u00f3lnego stanu jakiegokolwiek urz\u0119du cywilnego lub wojskowego, kto poprzednio jako cz\u0142onek Kongresu lub funkcjonariusz Stan\u00f3w Zjednoczonych albo kt\u00f3regokolwiek stanu z\u0142o\u017cy\u0142 przysi\u0119g\u0119 na konstytucj\u0119 Stan\u00f3w Zjednoczonych, a\u00a0nast\u0119pnie wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w\u00a0powstaniu lub buncie przeciwko niej albo udziela\u0142 jej wrogom pomocy lub poparcia. Jednak niezdolno\u015b\u0107 ta mo\u017ce by\u0107 zniesiona przez Kongres wi\u0119kszo\u015bci\u0105 dwu trzecich g\u0142os\u00f3w. [t\u0142umaczenie w\u00a0serwisie sejm.gov.pl]<\/blockquote>\n
Poprawk\u0119 t\u0119 zapisano w trakcie odbudowy kraju po wojnie secesyjnej, gdy po\u0142udniowcy usi\u0142owali umie\u015bci\u0107 w Kongresie osoby, kt\u00f3re poprzednio bra\u0142y udzia\u0142 w\u00a0insurekcji przeciwko Stanom Zjednoczonym. Jak\u017ce\u017c dalekowzroczne zabezpieczenie skonstruowali ustawodawcy ameryka\u0144scy ponad 150 lat temu!<\/p>\n
Autorzy artyku\u0142u odnotowuj\u0105 z\u00a0nieskrywan\u0105 rado\u015bci\u0105, \u017ce temat paragrafu 3 podj\u0119\u0142o tak\u017ce dw\u00f3ch badaczy prawa, William Baude i Michael Stokes Paulsen, w\u00a0ponad 120-stronicowej pracy The Sweep and Force of Section Three, dost\u0119pnej w\u00a0preprincie . Materia\u0142 dowodowy tam zawarty jest pono\u0107 mia\u017cd\u017c\u0105cy i\u00a0autorzy artyku\u0142u spodziewaj\u0105 si\u0119, \u017ce praca mo\u017ce wkr\u00f3tce przyczyni\u0107 si\u0119 do zmiany biegu ameryka\u0144skiej historii konstytucyjnej.<\/p>\n
Baude i\u00a0Paulsen, kt\u00f3rzy s\u0105 czo\u0142owymi konstytucjonalistami konserwatywnymi w\u00a0Ameryce, dowodz\u0105 przede wszystkim, \u017ce paragraf 3 nie jest jakim\u015b historycznym reliktem, ale ma pot\u0119\u017cn\u0105 moc obowi\u0105zywania we wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. W\u00a0konkluzji nie wahaj\u0105 si\u0119 stwierdzi\u0107 wprost, \u017ce pr\u00f3ba obalenia wybor\u00f3w prezydenckich w\u00a02020 roku i\u00a0atak na Kapitol, kt\u00f3rego celem by\u0142o uniemo\u017cliwienie liczenia g\u0142os\u00f3w elektorskich oddanych na prezydenta, mog\u0105 bezpiecznie zosta\u0107 \u0142\u0105cznie okre\u015blone jako \u201epowstanie\u201d lub \u201ebunt\u201d. Pozwol\u0119 sobie zacytowa\u0107 ich s\u0142owa w\u00a0oryginale:<\/p>\n
The bottom line is that Donald Trump both \u201cengaged in\u201d \u201cinsurrection or rebellion\u201d and gave \u201caid or comfort\u201d to others engaging in such conduct, within the original meaning of those terms as employed in Section Three of the Fourteenth Amendment. If the public record is accurate, the case is not even close. He is no longer eligible to the office of Presidency, or any other state or federal office covered by the Constitution.<\/p><\/blockquote>\n
W tym miejscu pos\u0142u\u017c\u0119 si\u0119 rozwa\u017caniami George\u2019a Washingtona, r\u00f3wnie\u017c przytoczonymi przez autor\u00f3w artyku\u0142u. W\u00a0sferze publicznej tocz\u0105 si\u0119 dyskusje, jak zmieni\u0107 Konstytucj\u0119 RP, by nie mog\u0142o ju\u017c doj\u015b\u0107 do jej \u0142amania, z\u00a0czym niew\u0105tpliwie mieli\u015bmy do czynienia od 2015 roku, a\u00a0by\u0107 mo\u017ce i\u00a0wcze\u015bniej. Warto za Washingtonem przypomnie\u0107 wszystkim osobom bior\u0105cym udzia\u0142 w tej debacie, zw\u0142aszcza tym o\u00a0gor\u0105cych g\u0142owach, \u017ce<\/p>\n
(\u2026) the Constitution which at any time exists, till changed by an explicit and authentic act of the whole people, is sacredly obligatory upon all.
\n(\u2026) Konstytucja w\u00a0danym czasie istniej\u0105ca, a\u017c do jej zmiany dokonanej z\u00a0wyra\u017anego i\u00a0autentycznego postanowienia ca\u0142ego narodu, \u015bwi\u0119cie obowi\u0105zuje wszystkich. [t\u0142umaczenie dos\u0142owne, moje]<\/blockquote>\nWashington nast\u0119pnie wyra\u017ca obawy, \u017ce prawo narodu do powo\u0142ywania rz\u0105du jest w\u00a0ka\u017cdej chwili nara\u017cone na zaw\u0142aszczenie przez ludzi przebieg\u0142ych, ambitnych i\u00a0pozbawionych zasad, kt\u00f3rzy pod pozorem dzia\u0142ania w\u00a0s\u0142usznej sprawie wykolejaj\u0105 funkcjonowanie w\u0142adz konstytucyjnych, by si\u0119gn\u0105\u0107 po w\u0142adz\u0119 i\u00a0przyw\u00f3dztwo. Washington dalekowzrocznie przewiduje powstanie swego rodzaju \u201emaszyn\u201d o\u00a0wielkim oddzia\u0142ywaniu (potent engines) \u2013 mo\u017cna by powiedzie\u0107, populistycznych \u2013 wykorzystywanych do uzurpacji w\u0142adzy, kt\u00f3ra to w\u0142adza w\u00a0efekcie niszczy wszystkie mechanizmy, kt\u00f3re j\u0105 wynios\u0142y do niegodnego panowania.<\/p>\n
Lektura autor\u00f3w ameryka\u0144skich sk\u0142ania do wniosku, \u017ce zabezpieczenia konstytucyjne raz ustanowione s\u0105 skuteczne. O\u00a0ile trudno zapobiec samej uzurpacji w\u0142adzy, o tyle zabezpieczenia konstytucyjne umo\u017cliwiaj\u0105 zdecydowane i\u00a0pewne przywr\u00f3cenie porz\u0105dku konstytucyjnego.<\/p>\n
Nar\u00f3d mo\u017ce by\u0107 wielki albo skundlony \u2013 to zale\u017cy od jego szacunku do samego siebie, wyra\u017conego w\u00a0przestrzeganiu Konstytucji i\u00a0nale\u017cytym jej zabezpieczaniu.
\nAutorowi niniejszego artyku\u0142u pozostaje wyrazi\u0107 nadziej\u0119, \u017ce nar\u00f3d polski znajdzie w\u00a0sobie si\u0142\u0119 do przywr\u00f3cenia porz\u0105dku konstytucyjnego i\u00a0ustanowienia odpowiednich zabezpiecze\u0144 ten porz\u0105dek chroni\u0105cych.<\/p>\n
\n\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n
\n
- Trump Is Constitutionally Prohibited From the Presidency,
\n<\/i>J. Michael Luttig, Laurence H. Tribe w theatlantic.com
\nhttps:\/\/www.theatlantic.com\/ideas\/archive\/2023\/08\/donald-trump-constitutionally-prohibited-presidency\/675048\/<\/li>\n- The Sweep and Force of Section Three,
\n<\/i>William Baude i Michael Stokes Paulsen
\npreprint dost\u0119pny pod linkiem<\/a><\/li>\n- Konstytucja Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki
\nhttp:\/\/libr.sejm.gov.pl\/tek01\/txt\/konst\/usa.html<\/a><\/li>\n<\/ol>\n
\nFelieton jest wyrazem opinii autora. Nie prezentuje stanowiska ZR Ma\u0142opolskie.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
S\u0119dzia s\u0105du apelacyjnego J.\u00a0Michael Luttig i\u00a0konstytucjonalista z\u00a0Harvardu Laurence H.\u00a0Tribe ju\u017c dawno \u2013 jak pisz\u0105 \u2013 doszli do przekonania, \u017ce 14. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":25088,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[667],"class_list":["post-36642","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","tag-jakuburbanowicz","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36642","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36642"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36642\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/25088"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36642"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}