Dzi\u015b ju\u017c jako\u015b si\u0119 nie m\u00f3wi, \u017ce nadgorliwo\u015b\u0107 jest gorsza od faszyzmu. Mo\u017ce dlatego, \u017ce nie m\u00f3wi si\u0119 o nadgorliwo\u015bci, tylko o g\u0142\u0119bokim zaanga\u017cowaniu w wype\u0142nianie obowi\u0105zk\u00f3w. Tak zracjonalizowana nadgorliwo\u015b\u0107 przesta\u0142a by\u0107 wredna, zamieniaj\u0105c si\u0119 w po\u017c\u0105dan\u0105 cnot\u0119 pracownika, a nawet w obowi\u0105zek wpisany nieformalnie w zakres wymaganych czynno\u015bci.<\/p>\n
Nie jest dzi\u015b \u0142atwo by\u0107 pracownikiem urz\u0119du publicznego, a tym bardziej funkcjonariuszem s\u0142u\u017cb. Jeszcze stosunkowo najlepiej maj\u0105 stra\u017cacy, cho\u0107 interwencji coraz wi\u0119cej, coraz wi\u0119cej te\u017c dow\u00f3dc\u00f3w z \u201enomenklatury\u201d. Taki na przyk\u0142ad pracownik kuratorium, powiedzmy, z Krakowa. Czy podziela wiar\u0119 pani kurator w jej w\u0142asn\u0105 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107, a mo\u017ce i bosko\u015b\u0107? Je\u015bli tak, to (nad)gorliwe wype\u0142nianie obowi\u0105zk\u00f3w przychodzi mu z \u0142atwo\u015bci\u0105. Ale je\u015bli nie? \u0141atwo powiedzie\u0107: zmie\u0144 prac\u0119, czeka na ciebie du\u017ca sie\u0107 handlowa. Bo czy zaryzykujesz, maj\u0105c na karku pi\u0119\u0107dziesi\u0105tk\u0119, \u017ce tw\u00f3j kr\u0119gos\u0142up nie wytrzyma przenoszenia towar\u00f3w, roz\u0142adunku, uk\u0142adania na p\u00f3\u0142kach, o kontaktach z rodakami przy kasie nie wspominaj\u0105c? Mo\u017ce ju\u017c lepiej zamkn\u0105\u0107 oczy i usta, po\u0142o\u017cy\u0107 uszy po sobie i czeka\u0107 na zmian\u0119 lub emerytur\u0119 \u2013 zale\u017cy, co przydarzy si\u0119 szybciej. Pokora jest cnot\u0105.<\/p>\n
Funkcjonariusze nie maj\u0105 tak lekko. Praca w terenie, nieustanny kontakt z lud\u017ami i w dodatku zwierzchnicy na bardzo r\u00f3\u017cnych poziomach kompetencji i inteligencji. Oczekuj\u0105 wysokiego poziomu zaanga\u017cowania w prac\u0119, entuzjazmu, si\u0142y i godno\u015bci osobistej. Starasz si\u0119, zaciskasz z\u0119by\u2026 a potem idziesz i t\u0142umaczysz rodzinie, znajomym, czemu zachowa\u0142e\u015b si\u0119 jak pozbawiony uczu\u0107 terminator. W dodatku stres, bo coraz wi\u0119cej wymog\u00f3w i zalece\u0144 wydawanych jest wy\u0142\u0105cznie ustnie. Stosuj\u0105c si\u0119 do nich, dzi\u015b wyjdziesz co najwy\u017cej na idiot\u0119 i zupaka, ale w przysz\u0142o\u015bci mo\u017cesz odpowiada\u0107 za to dyscyplinarnie albo nawet i karnie.<\/p>\n
Funkcjonariusz nie bardzo mo\u017ce wybra\u0107 opcj\u0119 \u201eprzeczekanie\u201d. Musi wykonywa\u0107 rozkazy, ustne polecenia, sugestie, a od 1 lipca nie mo\u017ce ju\u017c nosi\u0107 maseczki. Daje twarz i mo\u017ce dosta\u0107 po twarzy \u2013 chyba \u017ce przydziel\u0105 mu s\u0142u\u017cbow\u0105 kominiark\u0119, ale na to maj\u0105 szans\u0119 tylko ci szcz\u0119\u015bciarze, kt\u00f3rzy pilnuj\u0105 pomnika albo schod\u00f3w do nieba.<\/p>\n
Wszystkie systemy niedemokratyczne \u2013 od mi\u0119kkich po hiperfaszystowskie \u2013 wymagaj\u0105 wykonywania polece\u0144, pr\u00f3\u015bb, kt\u00f3re s\u0105 sugestiami, i sugestii, kt\u00f3re brzmi\u0105 jak rozkazy. Nadgorliwo\u015b\u0107, czyli bezkrytyczne wype\u0142nianie rozkaz\u00f3w (nawet tych jeszcze nie wydanych), to obowi\u0105zek ka\u017cdego funkcjonariusza, gwarantuj\u0105cy je\u015bli nie premi\u0119 i pochwa\u0142y, to cho\u0107by spok\u00f3j, przynajmniej w pracy. Wzorem do na\u015bladowania mo\u017ce tu by\u0107 oberlejtnant Franz von Nogay. Niewa\u017cne, \u017ce w filmie przedstawiono go nieco karykaturalnie. O wiele wa\u017cniejsze jest to, \u017ce niestety w\u015br\u00f3d rzeczywistych prze\u0142o\u017conych funkcjonariuszy trudno znale\u017a\u0107 filmowego hauptmanna Wagnera. Tym bardziej nie ma kto obrazi\u0107 rzeczywistych von Nogay\u00f3w, zw\u0142aszcza \u017ce w mi\u0119dzyczasie zd\u0105\u017cyli awansowa\u0107 co najmniej na podinspektor\u00f3w. Podobnie jest w\u015br\u00f3d innych funkcjonariuszy wymiaru sprawiedliwo\u015bci, na przyk\u0142ad prokurator\u00f3w. Od dawna wszyscy s\u0105 pod Ziobr\u0105 i obowi\u0105zuj\u0105 ich przepisy jak w warszawskim metrze: nie zbli\u017ca\u0107 si\u0119 do okien, a przede wszystkim si\u0119 nie wychyla\u0107.<\/p>\n
Jak w takich warunkach zachowa\u0107 odrobin\u0119 godno\u015bci i cz\u0142owiecze\u0144stwa? Przede wszystkim unikaj g\u0142o\u015bnych i napastliwych. Je\u015bli nie musisz nic robi\u0107, nie r\u00f3b nic. Je\u015bli mo\u017cesz pom\u00f3c, nie nara\u017caj\u0105c siebie, nie wahaj si\u0119. Pami\u0119taj, wszystko przemija, nawet najd\u0142u\u017csza \u017cmija.<\/p>\n
Staraj si\u0119 by\u0107 cz\u0142owiekiem dla cz\u0142owieka, nawet je\u015bli wcze\u015bniej nim nie by\u0142e\u015b. Nie ka\u017cdy przecie\u017c musi by\u0107 pisowcem.<\/p>\n
CK Dezerter\u00f3w nakr\u0119cono w 1986 roku. Ka\u017cdy ma prawo szuka\u0107 w filmie podobie\u0144stw i inspiracji. Nawet w postaci granej przez Kalin\u0119 J\u0119drusik.<\/p>\n