Tegoroczna, szesnasta rocznica uchwalenia konstytucji przemkn\u0119\u0142a prawie niezauwa\u017cona, przykryta marszami z pochodniami i obrazami, przys\u0142oni\u0119ta stosem krem\u00f3wek. Na przysz\u0142o\u015b\u0107 polecam organizacj\u0119 bicia rekordu Guinnessa w wykonaniu najwi\u0119kszej krem\u00f3wki, a na koniec odegranie \u201eBarki\u201d na harfie. W sumie impreza w stylu braci Marx (ogl\u0105da\u0142bym).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Polacy nie maj\u0105 szcz\u0119\u015bcia do konstytucji, ale te\u017c konstytucje nie maj\u0105 szcz\u0119\u015bcia do Polak\u00f3w. Ta pierwsza, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 chwalimy, zosta\u0142a wprowadzona w zasadzie bezprawnie i obowi\u0105zywa\u0142a ani jednego dnia. C\u00f3\u017c wi\u0119c z tego, \u017ce by\u0142a pierwsza? Nast\u0119pn\u0105 konstytucj\u0119, t\u0119 dla Ksi\u0119stwa Warszawskiego, da\u0142 nam Bonaparte \u2013 zaraz po przyk\u0142adzie. Potem by\u0142a konstytucja Kongres\u00f3wki (Kr\u00f3lestwa Polskiego) nadana (oktrojowana) przez Kr\u00f3la i Cara, a pisana przez Adama Jerzego Czartoryskiego i uznawana za najbardziej liberaln\u0105 w \u00f3wczesnej Europie. Kr\u00f3l i Car niespecjalnie jej przestrzega\u0142 i ostatecznie zako\u0144czy\u0142a \u017cywot wraz z upadkiem powstania listopadowego.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
D\u0142u\u017csz\u0105 przerw\u0119 w konstytucjach mieli\u015bmy a\u017c do 1921 roku, w kt\u00f3rym uchwalono konstytucj\u0119 zwan\u0105 p\u00f3\u017aniej marcow\u0105. Teoretycznie dzia\u0142a\u0142a cztery lata, a praktycznie prawie wcale. Bo najpierw przysz\u0142a wojna, a potem Naczelnik Pi\u0142sudski. Tamta konstytucja by\u0107 mo\u017ce wyprzedza\u0142a sw\u00f3j czas \u2013 by\u0142a zbyt demokratyczna, zbyt socjalna, zbyt nowoczesna. Nast\u0119pna, napisana dla Naczelnika, ju\u017c taka nie by\u0142a. Dzi\u015b pasowa\u0142aby jak ula\u0142 Prezesowi, gdyby tylko da\u0142o si\u0119 go wcisn\u0105\u0107 w mundur Generalnego Inspektora Si\u0142 Zbrojnych. Lub cho\u0107by jaki\u015b dopasowany garnitur.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Polskie konstytucje by\u0142y dzie\u0142em mason\u00f3w, jakobin\u00f3w, socjalist\u00f3w, komunist\u00f3w i postkomunist\u00f3w. Przynajmniej te sensowne, pozytywne. Co prawda, nie mia\u0142y szcz\u0119\u015bcia, powszechnego poparcia ani pos\u0142uchu. O ironio, jedyna, kt\u00f3ra zosta\u0142a przyj\u0119ta w referendum, ignorowana jest od nast\u0119pnego dnia po jej przyj\u0119ciu.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Niestety, nasza konstytucja, uchwalona 2 kwietnia 1997 roku, nie by\u0142a nigdy przestrzegana, cho\u0107 wcze\u015bniej nie by\u0142o to a\u017c tak ostentacyjne i bezczelne. Przyzwyczajono spo\u0142ecze\u0144stwo, \u017ce prawo nie musi by\u0107 przestrzegane, a samo spo\u0142ecze\u0144stwo tendencji do jego przestrzegania nigdy nie przejawia\u0142o.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Dzi\u015b zamiast \u015bwi\u0119towania mo\u017ce warto si\u0119 zastanowi\u0107, co w systemie konstytucyjnym mo\u017cna by poprawi\u0107. Na pocz\u0105tek mo\u017cna zrezygnowa\u0107 z Senatu. To b\u0119kart okr\u0105g\u0142ego sto\u0142u, niepotrzebny w realiach naszego kraju. W zamian niejako mo\u017cna nieco powi\u0119kszy\u0107 sk\u0142ad Sejmu, ale nie powy\u017cej 500+. A w zasadzie 500. To poprawi\u0142oby jego reprezentatywno\u015b\u0107 pod warunkiem zwi\u0119kszenia okr\u0119g\u00f3w wyborczych i eliminacj\u0119 najmniejszych z nich.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Skoro mamy system kanclerski wzorowany na niemieckim, z siln\u0105 pozycj\u0105 premiera, to warto zredukowa\u0107 uprawnienia prezydenta, zrezygnowa\u0107 z powszechnych wybor\u00f3w prezydenckich i ograniczy\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 sprawowani tej funkcji do tylko jednej kadencji. Unikniemy wtedy ryzyka pojawienia si\u0119 produkt\u00f3w dudopodobnych, a nawet je\u015bli kto\u015b taki trafi\u0142by si\u0119 ponownie, to mo\u017cliwo\u015bci narobienia szk\u00f3d bardzo by si\u0119 zmniejszy\u0142y.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
No i najbardziej delikatna kwestia: Trybuna\u0142 Konstytucyjny. Warto wr\u00f3ci\u0107 do zasady obowi\u0105zuj\u0105cej w \u201ema\u0142ej konstytucji\u201d (1992), w kt\u00f3rej wyroki Trybuna\u0142u Konstytucyjnego mog\u0142y by\u0107 odrzucane przez Sejm kwalifikowan\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 konstytucyjn\u0105. To na parlamencie spoczywa\u0142aby wtedy ca\u0142kowita odpowiedzialno\u015b\u0107 za stanowienie i interpretacj\u0119 prawa. Nale\u017cy te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce obecnie mamy nieco inn\u0105 sytuacj\u0119 ni\u017c w 1997 roku. Dzi\u015b obywatele mog\u0105 si\u0119 odwo\u0142a\u0107 do Europejskiego Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka i Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej. Oba te s\u0105dy najwy\u017csze wydaj\u0105 si\u0119 znacznie bli\u017csze tera\u017aniejszo\u015bci i sprawiedliwo\u015bci ni\u017c wszystkie sk\u0142ady s\u0119dziowskie polskiego Trybuna\u0142u po roku 1989.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Alleluja i do przodu,\u00a0obywatele.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n