Portal Forsal.pl opublikowa\u0142 (1 lutego 2023) obszerny raport na temat nier\u00f3wno\u015bci w Polsce. W raporcie wspomniano m.in. o wsp\u00f3\u0142czynniku Giniego, wska\u017aniku mierz\u0105cym poziom nier\u00f3wno\u015bci ekonomicznych w spo\u0142ecze\u0144stwie. Oczywi\u015bcie, wska\u017anik nigdy nie przyjmuje skrajnych warto\u015bci, bo ani ca\u0142kowita r\u00f3wno\u015b\u0107 (wsp\u00f3\u0142czynnik 0), ani ca\u0142kowity jej brak (wsp\u00f3\u0142czynnik 1) nie s\u0105 mo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n
Z PRL Polacy wychodzili jako spo\u0142ecze\u0144stwo o bardzo ma\u0142ych nier\u00f3wno\u015bciach. Szacowany wsp\u00f3\u0142czynnik Giniego wynosi\u0142 wtedy oko\u0142o 0,2. Potem nier\u00f3wno\u015bci lawinowo ros\u0142y, by w roku 2005, tu\u017c przed wej\u015bciem do UE, si\u0119gn\u0105\u0107 poziomu 0,35, czyli du\u017co wi\u0119cej, ale wcale nie a\u017c tak du\u017co w por\u00f3wnaniu z innymi krajami, cho\u0107 wi\u0119cej ni\u017c \u015brednia w UE. Dzi\u0119ki transferom socjalnym z pocz\u0105tku rz\u0105d\u00f3w PiS wska\u017anik Giniego spad\u0142 do warto\u015bci 0,28, poni\u017cej \u015bredniej unijnej. Tyle \u017ce od roku 2018 ponownie zacz\u0105\u0142 rosn\u0105\u0107 i w roku 2021 wyni\u00f3s\u0142 0,319.<\/p>\n\n\n\n
Nie daje to jednak pe\u0142nego obrazu rosn\u0105cych nier\u00f3wno\u015bci, bo nasilaj\u0105 si\u0119 one wewn\u0105trz kraju, zw\u0142aszcza pomi\u0119dzy stolicami wojew\u00f3dztw a ich otoczeniem. Poziom dochod\u00f3w (i p\u0142ac) w stolicach wojew\u00f3dztw, szczeg\u00f3lnie w takich lokalnych metropoliach jak oczywi\u015bcie Warszawa, ale te\u017c Krak\u00f3w, Wroc\u0142aw czy Gda\u0144sk, pod\u0105\u017ca za \u015bwiatowymi trendami. Reszta wojew\u00f3dztwa zostaje w tyle. Mierzony lokalnie wsp\u00f3\u0142czynnik Giniego najwy\u017csze warto\u015bci, wskazuj\u0105ce na najwi\u0119ksze nier\u00f3wno\u015bci dochodowe, osi\u0105ga w wojew\u00f3dztwach ma\u0142opolskim i podkarpackim. Tam, gdzie w\u0142adz\u0119 w sejmikach dzier\u017cy samodzielnie PiS.<\/p>\n\n\n\n
Pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 wsp\u00f3\u0142czynnikiem Giniego, trzeba pami\u0119ta\u0107 o jednej wa\u017cnej sprawie: w Polsce szacuje si\u0119 ten wska\u017anik na podstawie anonimowych ankiet. Osoby o najwy\u017cszych dochodach z regu\u0142y ankiet nie wype\u0142niaj\u0105, a te, kt\u00f3re wype\u0142ni\u0105, cz\u0119sto zani\u017caj\u0105 deklarowane dochody. Rzeczywisty wska\u017anik nier\u00f3wno\u015bci mo\u017ce by\u0107 wi\u0119c nawet o 20\u201330% wy\u017cszy, czyli w roku 2021 m\u00f3g\u0142 si\u0119 sytuowa\u0107 nawet pomi\u0119dzy 0,39 a 0,41, du\u017co powy\u017cej \u015bredniej warto\u015bci dla UE. Co wi\u0119cej, taki urealniony wska\u017anik sytuowa\u0142by nas na samym szczycie kraj\u00f3w UE o najwy\u017cszym poziomie nier\u00f3wno\u015bci ekonomicznych.<\/p>\n\n\n\n
Subiektywny odbi\u00f3r sytuacji ekonomicznej jest u wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa inny. Spo\u0142ecze\u0144stwo nie dostrzega, \u017ce rozwarstwienie dochodowe zacz\u0119\u0142o si\u0119 znowu powi\u0119ksza\u0107. Nie tylko dlatego, \u017ce, przynajmniej do pocz\u0105tku ubieg\u0142ego roku, coraz wolniej, ale wci\u0105\u017c poprawia\u0142y si\u0119 indywidualne statusy ekonomiczne. Dopiero narastaj\u0105ca inflacja, a szczeg\u00f3lnie wzrost cen \u017cywno\u015bci i no\u015bnik\u00f3w energii zacz\u0105\u0142 by\u0107 naprawd\u0119 doskwieraj\u0105cy, zw\u0142aszcza w gospodarstwach domowych o najni\u017cszych dochodach, bo w ich strukturze wydatk\u00f3w w\u0142a\u015bnie \u017cywno\u015b\u0107 i no\u015bniki energii maj\u0105 najwi\u0119ksze udzia\u0142y.<\/p>\n\n\n\n
To obiektywne pogorszenie sytuacji ekonomicznej du\u017cych grup spo\u0142ecznych wcale nie musi wp\u0142yn\u0105\u0107 na zmian\u0119 rozk\u0142adu preferencji politycznych. Obiektywni (i subiektywni) beneficjenci transfer\u00f3w socjalnych PiS \u017cywi\u0105 \u2013 by\u0107 mo\u017ce nawet s\u0142usznie \u2013 przekonanie, \u017ce nikt inny podobnych transfer\u00f3w nie wykona. Mog\u0105 te\u017c zgadza\u0107 si\u0119 z opiniami, \u017ce pogorszenie ich osobistej sytuacji ekonomicznej wynika z proces\u00f3w niezale\u017cnych od rz\u0105dowych poczyna\u0144. Z ich punktu widzenia ponowne g\u0142osowanie na PiS mo\u017ce by\u0107 nie tylko wyborem mniejszego z\u0142a, ale nawet wyborem ma\u0142ego i stabilnego dobra. My\u015blenie w kategoriach og\u00f3lnospo\u0142ecznych i uwzgl\u0119dnianie \u015bredniej i dalszej perspektywy czasowej, wykraczaj\u0105cej poza najbli\u017cszy miesi\u0105c czy kwarta\u0142, od dawna nie jest ani popularne, ani \u0142atwe. I to akurat sprzyja rz\u0105dz\u0105cym \u2013 bez wzgl\u0119du na to, kt\u00f3ra opcja polityczna aktualnie rz\u0105dzi.<\/p>\n\n\n\n
Ironi\u0105 losu mo\u017ce by\u0107 to, \u017ce pog\u0142\u0119biaj\u0105ce si\u0119 nier\u00f3wno\u015bci ekonomiczne i rosn\u0105ce aspiracje pomog\u0142y PiS zdoby\u0107 w\u0142adz\u0119 i mog\u0105 te\u017c mu pom\u00f3c t\u0119 w\u0142adz\u0119 utrzyma\u0107. Bo nic jeszcze nie jest przes\u0105dzone.<\/p>\n\n\n\n