Narodowo\u015b\u0107 czy te\u017c przynale\u017cno\u015b\u0107 narodowa, podobnie jak nacjonalizm, s\u0105 szczeg\u00f3lnego rodzaju reliktem kulturowym. Tak m\u00f3wi Benedict Anderson, ameryka\u0144ski historyk i politolog. Narody wyobra\u017cane s\u0105 jako wsp\u00f3lnoty ograniczone, poniewa\u017c nawet najwi\u0119ksza wsp\u00f3lnota zamieszkuj\u0105ca cho\u0107by najwi\u0119ksze terytorium musi zawsze pozosta\u0107 ograniczona ze wzgl\u0119du na granice geograficzne i na prze\u015bwiadczenie cz\u0142onk\u00f3w wsp\u00f3lnoty o swojej przynale\u017cno\u015bci do danego miejsca. Nacjonalizm to z kolei pogl\u0105d ludzi ograniczonych \u2013 ograniczonych nie tylko w sensie horyzontu zaw\u0119\u017conego do w\u0142asnego narodu, ale te\u017c ograniczonych w postrzeganiu rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
W kulturze nowo\u017cytnej najwa\u017cniejszymi elementami symboliki narodowej s\u0105 groby nieznanych \u017co\u0142nierzy. Martwi bohaterowie s\u0105 wa\u017cniejsi ni\u017c \u017cywi, \u017cywi za\u015b maj\u0105 obowi\u0105zek w razie konieczno\u015bci zosta\u0107 martwymi bohaterami. Jak wyja\u015bnia Anderson, skoro wyobra\u017cenia narodowe dotycz\u0105 takich w\u0142a\u015bnie kwestii, \u015bwiadczy to o ich bliskim pokrewie\u0144stwie z wyobra\u017ceniami religijnymi, a to z kolei wskazuje na zakorzenienie nacjonalizmu w \u015bmierci, ostatecznym przeznaczeniu ka\u017cdego cz\u0142owieka niezale\u017cnie od jego wieku.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017ce to t\u0142umaczy\u0107 \u0142atwo\u015b\u0107, z jak\u0105 nacjonalizmy \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 z religiami, cho\u0107 wszystkie religie twierdz\u0105, \u017ce s\u0105 ponadnarodowe. Nacjonali\u015bci zyskuj\u0105 w ten spos\u00f3b religijne (boskie) namaszczenie i pewno\u015b\u0107, \u017ce g\u0142osz\u0105 jedyn\u0105 prawd\u0119, a religie zyskuj\u0105 wyznawc\u00f3w, wp\u0142ywy i pieni\u0105dze. Tak oto sojusz tronu i o\u0142tarza zostaje zast\u0105piony sojuszem o\u0142tarza z r\u00f3zgami liktorskimi, mieczykami Chrobrego, strza\u0142okrzy\u017cami czy ostatecznie z jedn\u0105 tylko liter\u0105: \u201e\u03a9\u201d b\u0105d\u017a \u201eZ\u201d. Nie ma dobrych nacjonalizm\u00f3w, tak jak nie ma dobrych nacjonalist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Moloch nacjonalizmu nieustannie domaga si\u0119 ofiar, krwi swojej i obcej. Przelewanie krwi urasta do rangi symbolu stwarzaj\u0105cego nar\u00f3d i szczeg\u00f3ln\u0105 wi\u0119\u017a mi\u0119dzy cz\u0142onkiem rzeczywistym narodu a wyobra\u017con\u0105 idealn\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105. Narodowi potrzebna jest przemoc i krew. Jest to odwo\u0142anie do pierwotnych wsp\u00f3lnot krwi, tak samo wyobra\u017conych jak nar\u00f3d i tak samo jak on nieistniej\u0105cych. Nar\u00f3d potrzebuje ofiar, a ofiarami s\u0105 zar\u00f3wno ofiary przemocy uznane za wrog\u00f3w narodu, jak i ci, kt\u00f3rzy t\u0119 przemoc zadaj\u0105, naznaczeni krwi\u0105 i przemoc\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Nie pierwsz\u0105 i nie ostatni\u0105 ofiar\u0105 op\u0119tanych nacjonalizmem by\u0142 Gabriel Narutowicz. Ma\u0142o kto zrobi\u0142 tyle co on dla uzyskania niepodleg\u0142o\u015bci i powo\u0142ania do \u017cycia pa\u0144stwa polskiego. Narutowicz ma wi\u0119ksze prawo do tytu\u0142u ojca za\u0142o\u017cyciela republiki ni\u017c Dmowski, a na pewno nie mniejsze ni\u017c Pi\u0142sudski. Sam by\u0142 pragmatykiem, demokrat\u0105, in\u017cynierem. Nieoczekiwanie dla siebie zosta\u0142 pierwszym prezydentem Polski. Wybrany zosta\u0142 jednak nie g\u0142osami \u201enajprawdziwszych\u201d Polak\u00f3w, a zaledwie zwyk\u0142ych demokrat\u00f3w, obywateli Polski, kt\u00f3rym tego obywatelstwa ci najprawdziwsi z prawdziwych odmawiali. Bo socjali\u015bci, bo \u017bydzi, Niemcy, Ukrai\u0144cy, ch\u0142opi czyli posp\u00f3lstwo. Albo po prostu lud.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u015b jeste\u015bmy w nieco dziwnej sytuacji. Rz\u0105dz\u0105cy chcieli powrotu do przesz\u0142o\u015bci, udaj\u0105c, \u017ce nie by\u0142o tych stu lat ani w Polsce, ani w Europie, ani w ca\u0142ym ONZ-ecie. Zn\u00f3w wrogami s\u0105 socjali\u015bci, \u017bydzi i Niemcy. Eligiusz Niewiadomski prze\u017cy\u0142by ma\u0142e d\u00e9j\u00e0 vu. Do listy wrog\u00f3w \u201eojczyzny\u201d doszli jeszcze Francuzi, Holendrzy i wszyscy ci Europejczycy i libera\u0142owie r\u00f3\u017cnej ma\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Zaprawd\u0119 prawdziwy Polak patriota musi mie\u0107 w sobie bardzo wiele nienawi\u015bci, \u017ceby w ko\u0144cu m\u00f3c siebie odrobin\u0119 pokocha\u0107. On te\u017c zreszt\u0105 jest ofiar\u0105 tych, kt\u00f3rzy dla przyziemnych cel\u00f3w, w\u0142asnych ambicji i pieni\u0119dzy t\u0119 nienawi\u015b\u0107 rozniecaj\u0105, \u0142\u0105cz\u0105c j\u0105 z polityk\u0105 \u2013 po to, by grza\u0107 si\u0119 w cieple swojego domowego ogniska i p\u0142on\u0105cych stos\u00f3w ksi\u0105\u017cek i ludzi.<\/p>\n\n\n\n
Nie istnieje demokracja bez demokrat\u00f3w ani braterstwo bez si\u00f3str i braci. Nie ma demokracji bez r\u00f3wno\u015bci i sprawiedliwo\u015bci. Nie ma wolno\u015bci bez obowi\u0105zk\u00f3w. Je\u015bli jednak ludzi dobrej woli jest wi\u0119cej, to nie mog\u0105 zachowa\u0107 bierno\u015bci i milczenia. Demokracja nie potrzebuje ofiar, ale wymaga wsp\u00f3lnego dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n
Krak\u00f3w, 17 grudnia 2022, skwer przy Collegium Novum.<\/p>\n\n\n\n