Wspieramy samorz\u0105dy w realizacji marze\u0144 mieszka\u0144c\u00f3w. Pi\u0119kna perspektywa. Zawarta w ca\u0142okolumnowej reklamie, jak\u0105 w pi\u0105tkowym wydaniu \u201eDziennika Polskiego\u201d (5.08.2022) zamie\u015bci\u0142 wojewoda ma\u0142opolski \u2013 niech imi\u0119 jego zapadnie wam w pami\u0119\u0107 \u2013 \u0141ukasz Kmita.<\/p>\n\n\n\n
To pi\u0119kna ilustracja tematu przewodniego mojego tekstu o perspektywie (perspektywach?). Kiedy\u015b perspektywa nie by\u0142a wa\u017cna. Znali j\u0105 tylko budowniczowie, architekci i malarze (niekt\u00f3rzy). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi obywa\u0142a si\u0119 bez perspektyw(y) i bez nadziei. Kiedy\u015b ludzie \u017cyli kr\u00f3cej, wi\u0119c ich horyzonty by\u0142y bli\u017cej. Teraz si\u0119gamy po horyzont zdarze\u0144, ale nasze horyzonty wygl\u0105daj\u0105, jakby nic si\u0119 nie zmieni\u0142o. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi jest zbyt zaharowana, by mie\u0107 czas na patrzenie po horyzont, a tym bardziej na my\u015blenie, co za nim. Cz\u0119\u015b\u0107 mniej haruje, ale bywa skupiona na sobie, albo wi\u0119cej haruje, lepiej zarabia i jest skupiona na sobie jeszcze bardziej.<\/p>\n\n\n\n
Patrzenie za horyzont zostawili\u015bmy ekspertom i politykom, tyle \u017ce jedni s\u0105 omylni, cho\u0107 staraj\u0105 si\u0119 jak najlepiej, a drudzy, nawet je\u015bli s\u0105 uczciwi, to nie zawsze znajduj\u0105 pos\u0142uch. Na ten przyk\u0142ad eksperci UE opracowali list\u0119 dwunastu substancji, kt\u00f3re od pewnego ju\u017c czasu zdominowa\u0142y publiczn\u0105 dyskusj\u0119 o niedoborach surowc\u00f3w. Znalaz\u0142y si\u0119 na niej m.in. lit, kobalt i metale ziem rzadkich, ale tak\u017ce tytan, grafit oraz bardziej egzotyczne materia\u0142y, takie jak skand i wanad (\u201eGazeta Wyborcza\u201d za \u201eDie Welt\u201d). Z kolei wed\u0142ug raportu Food & Fertilizer Export Restrictions Tracker opracowanego przez Mi\u0119dzynarodowy Instytut Badawczy Polityki \u017bywno\u015bciowej, dwadzie\u015bcia kraj\u00f3w na \u015bwiecie zakazuje obecnie eksportu 30 produkt\u00f3w spo\u017cywczych, a kolejne sze\u015b\u0107 na\u0142o\u017cy\u0142o powa\u017cne ograniczenia na eksport. Skutki s\u0105 najbardziej odczuwalne w biedniejszych krajach Afryki i Bliskiego Wschodu, zazwyczaj uzale\u017cnionych od importu \u017cywno\u015bci (Forsal). Do tego nale\u017cy doda\u0107 coraz bardziej powszechne i dokuczliwe problemy z brakiem wody.<\/p>\n\n\n\n
Przyj\u0119\u0142o si\u0119 uwa\u017ca\u0107, \u017ce dobrzy politycy potrafi\u0105 dojrze\u0107 koniec pierwszej kadencji, a m\u0119\u017cowie stanu nawet koniec drugiej. Tyle \u017ce o dobrych polityk\u00f3w coraz trudniej, a m\u0119\u017c\u00f3w (i \u017con) stanu to nawet nie tyle, co na lekarstwo. Klasycznym przyk\u0142adem jest polityka klimatyczna: zawarto kilka porozumie\u0144, og\u0142oszono wiele plan\u00f3w po to, by katastrofa klimatyczna by\u0142a bli\u017cej ni\u017c przed pierwsz\u0105 diagnoz\u0105.<\/p>\n\n\n\n
To na \u015bwiecie. W naszej chacie z kraja nawet nie ma polityk, kt\u00f3rych mo\u017cna by nie realizowa\u0107. W mediach zacz\u0119\u0142y si\u0119 znowu pojawia\u0107 materia\u0142y o braku wody w naszej najwi\u0119kszej rzece Wi\u015ble. Ju\u017c w zesz\u0142ym roku informowano o tym, \u017ce miejscami wysycha Note\u0107. W tym roku dosz\u0142y problemy z wod\u0105 w Sanie, a Wis\u0142a w Warszawie si\u0119ga po kolana. Ma\u0142o kto pami\u0119ta, \u017ce nasze zasoby wodne s\u0105 na poziomie Egiptu. A Egipt dostaje wod\u0119 niejako zza granicy, ze \u017ar\u00f3de\u0142 i dop\u0142yw\u00f3w Nilu. My nie mamy Nilu. I nied\u0142ugo nie b\u0119dziemy mieli te\u017c swoich rzek. Ale przecie\u017c to nic nowego: deficyt wody w Polsce grozi nam co roku od lat. Im mniej \u015bnie\u017cne s\u0105 zimy, tym wi\u0119kszy niedob\u00f3r wody latem.<\/p>\n\n\n\n
Poprzednie rz\u0105dy nie zajmowa\u0142y si\u0119 tym problemem. Co wi\u0119cej, planowano rozw\u00f3j hydroenergetyki, brakowa\u0142o tylko has\u0142a \u201eTurbina w ka\u017cdym strumieniu\u201d (albo pi\u0119\u0107). Potem PiS zaprezentowa\u0142o program rozwoju transportu rzecznego. Trudno o bardziej absurdaln\u0105 i anachroniczn\u0105 koncepcj\u0119. W fantastycznych konceptach poci\u0105gi mog\u0105 rozwija\u0107 torowisko przed sob\u0105 i zwija\u0107 za sob\u0105. Z rzekami pewnie by\u0142oby trudniej.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli co\u015b mo\u017cemy uzna\u0107 za polsk\u0105 specjalizacj\u0119 w III RP (a tym bardziej w IV lub \u201etrzeciej i p\u00f3\u0142\u201d), to uporczywy brak perspektywy. Troch\u0119 do rymu, lecz zupe\u0142nie nie do \u015bmiechu. Tylko Unia zmusza nas, jako pa\u0144stwo, do szukania perspektyw poprzez swoje finansowe perspektywy i kolejne programy. Si\u0142\u0105 euro lub ich braku. Owszem, PiS og\u0142asza\u0142o r\u00f3\u017cne programy, kt\u00f3rych wsp\u00f3ln\u0105 cech\u0105 by\u0142o to, \u017ce by\u0142y nierealne ju\u017c w momencie ich og\u0142aszania lub nawet wcze\u015bniej. Trudno wi\u0119c m\u00f3wi\u0107, \u017ce mia\u0142y jakie\u015b perspektywy, skoro braki by\u0142y nawet w za\u0142o\u017ceniach.<\/p>\n\n\n\n
Trzeba b\u0119dzie czeka\u0107 na kolejne rz\u0105dy, a\u017c jakie\u015b perspektywy zobacz\u0105 \u2013 nie tylko dla siebie, ale i dla nas, obywateli zwyk\u0142ych i przeci\u0119tnych. I trzeba jeszcze pami\u0119ta\u0107, co m\u00f3wi\u0142 John Maynard Keynes: \u201eW d\u0142u\u017cszej perspektywie czasu wszyscy i tak b\u0119dziemy martwi\u201d. Nie wolno wi\u0119c po\u015bwi\u0119ca\u0107 dnia dzisiejszego nawet najlepszej perspektywie.<\/p>\n\n\n\n
Mi\u0142ych wakacji tym, kt\u00f3rzy maj\u0105 wakacje i perspektywy. Pozosta\u0142ym przynajmniej perspektyw \u017cycz\u0119.<\/p>\n\n\n\n