Mamy wyniki egzamin\u00f3w o\u015bmioklasist\u00f3w, czyli pierwsze podsumowanie zmian w systemie edukacji, polegaj\u0105cych g\u0142\u00f3wnie na likwidacji gimnazj\u00f3w. Jak uprzejmie donios\u0142a \u201eGazeta Krakowska\u201d (Orlen Prime), najlepsze wyniki w Ma\u0142opolsce zanotowali uczniowie krakowskich szk\u00f3\u0142, co raczej nie powinno dziwi\u0107. Uczniowie ci mieli te\u017c wy\u017csze osi\u0105gni\u0119cia ni\u017c absolwenci podstaw\u00f3wek w Warszawie. Mog\u0142o by si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce szko\u0142a krakowska g\u00f3ruje nad warszawsk\u0105, tak jak Uniwersytet Jagiello\u0144ski jest lepszy od Warszawskiego.<\/p>\n\n\n\n
Gdy przyjrzymy si\u0119 wynikom, dostrze\u017cemy jednak subtelne r\u00f3\u017cnice. W warszawskiej grupie szk\u00f3\u0142 z najlepszymi wynikami du\u017co jest publicznych podstaw\u00f3wek, a przoduj\u0105 te z Ursynowa. W mie\u015bcie Kraka natomiast, mie\u015bcie smoka wawelskiego i biskupa J\u0119draszewskiego, na 21 szk\u00f3\u0142, kt\u00f3rych uczniowie osi\u0105gn\u0119li najlepsze wyniki w egzaminach, prze\u015bcigaj\u0105c uczni\u00f3w szk\u00f3\u0142 warszawskich, tylko dwie to podstaw\u00f3wki publiczne. Pozosta\u0142e to szko\u0142y prywatne lub spo\u0142eczne, czyli te\u017c prywatne. Ich absolwenci b\u0119d\u0105 mogli swobodnie wybiera\u0107 spo\u015br\u00f3d ofert najlepszych szk\u00f3\u0142 \u015brednich, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wci\u0105\u017c jeszcze dominuj\u0105 publiczne licea oraz jedno technikum. Ju\u017c nied\u0142ugo mo\u017ce si\u0119 to zmieni\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Proces post\u0119puj\u0105cej prywatyzacji nauczania w szko\u0142ach \u015brednich toczy si\u0119 wolniej, ale ju\u017c zacz\u0105\u0142 nabiera\u0107 tempa. Likwidacja gimnazj\u00f3w przyspieszy\u0142a przemiany w podstaw\u00f3wkach, a spowolni\u0142a \u2013 na chwil\u0119 \u2013 przemiany w szko\u0142ach \u015brednich. Wraz z pandemi\u0105 i now\u0105 matur\u0105 procesy te dotr\u0105 i do lice\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Przypadkiem (o ile przypadki si\u0119 zdarzaj\u0105) w \u201eGazecie Prawnej\u201d (nr 136 z 15 lipca) ukaza\u0142a si\u0119 analiza ameryka\u0144skiego systemu szkolnictwa, przeprowadzona przez Emili\u0119 \u015awi\u0119tochowsk\u0105. Uderzaj\u0105 tu podobne skutki przyj\u0119tych rozwi\u0105za\u0144 systemowych. Jedyna r\u00f3\u017cnica to brak w Polsce konflikt\u00f3w na tle rasowym. Wsp\u00f3lne natomiast b\u0119dzie odtwarzanie elit oraz segregacja w dost\u0119pie do wiedzy i wy\u017cszego wykszta\u0142cenia. Takie jest drugie, je\u015bli nie pierwsze, dno \u201ereform\u201d edukacji. W efekcie ka\u017cdy, kogo tylko b\u0119dzie sta\u0107 (lub nawet nie), ucieknie z systemu szkolnictwa publicznego do szk\u00f3\u0142 prywatnych. Wed\u0142ug badania IPSOS wykonanego dla OKO.PRESS ju\u017c 55% rodzic\u00f3w zdecydowa\u0142oby si\u0119 na wys\u0142anie dzieci do takiej szko\u0142y, gdyby nie bra\u0107 pod uwag\u0119 kwestii finansowych. A mieliby gdzie dzieci posy\u0142a\u0107, gdyby tylko by\u0142o ich sta\u0107.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce dzia\u0142a ju\u017c 9708 prywatnych szk\u00f3\u0142 podstawowych, 7880 plac\u00f3wek zajmuj\u0105cych si\u0119 wychowaniem przedszkolnym, 90 technik\u00f3w, 101 szk\u00f3\u0142 wy\u017cszych, 127 szk\u00f3\u0142 policealnych oraz 906 lice\u00f3w og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cych i 104 szko\u0142y bran\u017cowe. O ile przysz\u0142o\u015b\u0107 niepublicznych szk\u00f3\u0142 wy\u017cszych nie rysuje si\u0119 zbyt optymistycznie (no, mo\u017ce poza Collegium Humanum \u2013 przynajmniej dop\u00f3ki rz\u0105dzi PiS), to prywatne szko\u0142y \u015brednie i podstawowe rozwijaj\u0105 si\u0119 pr\u0119\u017cnie. Krakowski przyk\u0142ad pokazuje, \u017ce nied\u0142ugo mog\u0105 przej\u0105\u0107 najlepszych uczni\u00f3w, a przede wszystkim dzieci z rodzin, kt\u00f3re osi\u0105gn\u0119\u0142y ponadprzeci\u0119tny status maj\u0105tkowy. Potem te dzieci b\u0119d\u0105 mog\u0142y wybiera\u0107 z ofert najlepszych publicznych wy\u017cszych uczelni. Za pieni\u0105dze rodzic\u00f3w nab\u0119d\u0105 swoisty bonus za pochodzenie.<\/p>\n\n\n\n
A publiczna o\u015bwiata dalej b\u0119dzie boryka\u0107 si\u0119 z brakiem funduszy, nauczycieli, z katechetami, kuratorami o\u015bwiaty i kuriozalnymi ministrami.<\/p>\n\n\n\n
Takie to moje czarnkowidztwo.<\/p>\n\n\n\n