Czemu s\u0142u\u017c\u0105 wybory? Wybory s\u0142u\u017c\u0105 przed\u0142u\u017ceniu w\u0142adzy PiS\u2011u. To najkr\u00f3tsza definicja wybor\u00f3w w\u00a0Polsce. Tylko niewielu komentator\u00f3w przypomina, \u017ce przenoszenie termin\u00f3w wybor\u00f3w nie ma \u017cadnych podstaw. Oczywi\u015bcie Konstytucja tego wprost nie zakazuje, ale w\u00a0Polsce dzieje si\u0119 wiele rzeczy, o\u00a0kt\u00f3rych autorom Konstytucji si\u0119 w\u00a0najgorszych koszmarach nie \u015bni\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsza kombinacja dotyczy\u0142a wyd\u0142u\u017cenia kadencji samorz\u0105d\u00f3w pod pretekstem wprowadzenia dwukadencyjno\u015bci organ\u00f3w samorz\u0105du, tj. w\u00f3jt\u00f3w, burmistrz\u00f3w i prezydent\u00f3w. Wtedy PiS by\u0142o przekonane, \u017ce b\u0119d\u0105 to (w 2018 roku) kolejne \u0142atwo wygrane wybory, planowa\u0142o wi\u0119c wyd\u0142u\u017cenie kadencji zwyci\u0119skich samorz\u0105dowc\u00f3w ze swoich szereg\u00f3w. Zwyci\u0119stwo jednak nie by\u0142o tak okaza\u0142e, jak si\u0119 spodziewano. W kategorii prezydenci miast PiS zdoby\u0142o tylko 4 stanowiska, podczas gdy PO zdoby\u0142a 23, a SLD (teraz Nowa Lewica) 7. W\u015br\u00f3d burmistrz\u00f3w te\u017c najwi\u0119cej reprezentant\u00f3w, 69, wprowadzi\u0142a PO, wyprzedzaj\u0105c PSL o jedn\u0105 osob\u0119, a PiS z 59 przedstawicielami uzyska\u0142o dopiero trzeci wynik. Najwi\u0119cej zwyci\u0119skich w\u00f3jt\u00f3w wywodzi si\u0119 z PSL \u2013 291, z PiS \u2013 203, a z PO \u2013 127. Nieco lepiej wypad\u0142o PiS w wyborach do sejmik\u00f3w wojew\u00f3dzkich. Ostatecznie rz\u0105dzi w po\u0142owie wojew\u00f3dztw, ale bez najwi\u0119kszego, czyli Mazowsza.<\/p>\n\n\n\n
Taki stan dzi\u0119ki przesuni\u0119ciu terminu wybor\u00f3w na rok 2024 utrzyma si\u0119 wi\u0119c nie przez pi\u0119\u0107 lat nowej kadencji, ale mo\u017ce nawet sze\u015b\u0107. To d\u0142ugie sze\u015b\u0107 lat centralizacji w\u0142adzy, ograniczania samorz\u0105dno\u015bci i dzielenia publicznych funduszy mi\u0119dzy swoich. Mniej wi\u0119cej podobnie funkcjonowa\u0142y W\u0142ochy w okresie niechlubnych rz\u0105d\u00f3w w\u0142oskiej chadecji. Jak si\u0119 potem okaza\u0142o, nieoficjalnym koalicjantem chadek\u00f3w by\u0142a w\u0142oska mafia.<\/p>\n\n\n\n
Polska reforma samorz\u0105dowa nie by\u0142a idealna. Zanim jednak obywatele i samorz\u0105dowcy zd\u0105\u017cyli si\u0119 jej nauczy\u0107, rz\u0105d SLD postawi\u0142 na poprawienie skuteczno\u015bci rz\u0105dzenia i zwi\u0119kszanie kompetencji w\u0142adzy wykonawczej. Otrzymali\u015bmy w rezultacie samorz\u0105dy zdominowane przez w\u00f3jt\u00f3w, burmistrz\u00f3w i prezydent\u00f3w miast oraz lokalne parlamenty w powiatach i wojew\u00f3dztwach. Z tym \u017ce kompetencje powiat\u00f3w s\u0105 ograniczone: realizuje si\u0119 tam g\u0142\u00f3wnie zadania powierzone przez administracj\u0119 rz\u0105dow\u0105. Kompetencje samorz\u0105d\u00f3w wojew\u00f3dztw s\u0105 znacznie szersze, tyle \u017ce samorz\u0105dy nie maj\u0105 wystarczaj\u0105cych funduszy na realizacj\u0119 zada\u0144. Co innego miasta na prawach powiatu, zw\u0142aszcza te wi\u0119ksze, b\u0119d\u0105ce jeszcze w dodatku stolicami wojew\u00f3dztw. Tam mamy lokalne ksi\u0105stewka i oazy dobrobytu samorz\u0105dowego, pog\u0142\u0119biaj\u0105ce r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy Polsk\u0105 A\/B i C\/D.<\/p>\n\n\n\n
Czy to PiS\u2011owi przeszkadza? Mo\u017ce odrobin\u0119, bo akurat PiS nie rz\u0105dzi w wi\u0119kszych miastach. Najwi\u0119ksze, kt\u00f3re zdoby\u0142, to Zamo\u015b\u0107, licz\u0105cy 65 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w. Nawet Przemy\u015bl zosta\u0142 PiS\u2011owi odbity przez kandydata partii Kukiza, cho\u0107 pewnie bli\u017cej kandydatowi do rz\u0105du Morawieckiego ni\u017c do opozycji. Za to mniejsze miejscowo\u015bci \u0142atwiej wspiera\u0107 (czytaj: przekupywa\u0107) mniejszymi kwotami, cho\u0107 wypisanymi na wielkich czekach, kt\u00f3re \u0142adnie wypadaj\u0105 w TVP.<\/p>\n\n\n\n
Podobnie jak PiS niszczy z powodzeniem polsk\u0105 demokracj\u0119, tak te\u017c w terenie powoduje erozj\u0119 samorz\u0105dno\u015bci. A przecie\u017c ta nigdy nie by\u0142a idealna. Tak naprawd\u0119 samorz\u0105d nigdy nie opiera\u0142 si\u0119 na w\u0142adzy rad i radnych samorz\u0105dowych. Centralizacja w\u0142adzy w Polsce to proces, kt\u00f3rzy rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 zaraz po reformie samorz\u0105dowej i trwa nieprzerwanie pomimo zmieniaj\u0105cych si\u0119 rz\u0105d\u00f3w. Opozycja musi wypracowa\u0107 now\u0105 \u201ekonstytucj\u0119\u201d dla samorz\u0105du, w kt\u00f3rej znalaz\u0142yby si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nowe \u017ar\u00f3d\u0142a dochod\u00f3w gwarantuj\u0105ce realizacj\u0119 zada\u0144 w\u0142asnych na odpowiednim poziomie.<\/p>\n\n\n\n
Propozycja przesuni\u0119cia terminu wybor\u00f3w \u2013 poza wzgl\u0119dami taktycznymi \u2013 mo\u017ce by\u0107 te\u017c przejawem braku wiary PiS\u2011u w utrzymanie w\u0142adzy po wyborach parlamentarnych. Wtedy partia wyd\u0142u\u017cy\u0142aby sobie panowanie w terenie, licz\u0105c na to, \u017ce b\u0119dzie w stanie uzyska\u0107 w takich wyborach lepszy wynik ni\u017c w wyborach parlamentarnych. To ryzykowna gra, ale mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107 skuteczna, je\u015bli opozycja, wygrywaj\u0105c wybory, nie zdo\u0142a skutecznie przej\u0105\u0107 w\u0142adzy i odci\u0105\u0107 PiS\u2011u od wszystkich jawnych i niejawnych \u017ar\u00f3de\u0142 finansowania publicznymi pieni\u0119dzmi.<\/p>\n\n\n\n
No i oczywi\u015bcie zwyci\u0119ska opozycja powinna wypowiedzie\u0107 konkordat.<\/p>\n\n\n\n
Felieton jest wyrazem opinii autora. Nie prezentuje stanowiska ZR Ma\u0142opolskie<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Centralizacja w\u0142adzy w\u00a0Polsce to proces, kt\u00f3rzy rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 zaraz po reformie samorz\u0105dowej i\u00a0trwa nieprzerwanie pomimo zmieniaj\u0105cych si\u0119 rz\u0105d\u00f3w. Opozycja musi wypracowa\u0107 now\u0105 \u201ekonstytucj\u0119\u201d dla samorz\u0105du, w\u00a0kt\u00f3rej znalaz\u0142yby si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nowe \u017ar\u00f3d\u0142a dochod\u00f3w gwarantuj\u0105ce realizacj\u0119 zada\u0144 w\u0142asnych na odpowiednim poziomie.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":20415,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-32592","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32592","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32592"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32592\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20415"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32592"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32592"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32592"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}