Sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142a ta dziwna nazwa? By\u0107 mo\u017ce z dalekowschodniej legendy. Wschodniemu despocie podpad\u0142 podobno kt\u00f3ry\u015b z jego poddanych. Despota zamierza\u0142 w odwecie go zrujnowa\u0107, ale nie odebra\u0142 mu w\u0142asno\u015bci, przeciwnie \u2013 zrobi\u0142 mu prezent. Pos\u0142a\u0142 mu pi\u0119knego bia\u0142ego s\u0142onia. Nieszcz\u0119sny obdarowany od razu wiedzia\u0142, \u017ce jego los jest przes\u0105dzony. Nie m\u00f3g\u0142 sprzeda\u0107 ani odda\u0107 fatalnego prezentu, bo nikt by go nie wzi\u0105\u0142, a pr\u00f3ba pozbycia si\u0119 s\u0142onia by\u0142aby traktowana jak zdrada i \u015bwi\u0119tokradztwo. M\u00f3g\u0142 wi\u0119c tylko zrezygnowany czeka\u0107, a\u017c s\u0142o\u0144 nieuchronnie po\u017cre wszystko, co znajdzie na jego ziemi.<\/p>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych \u201ebia\u0142ych s\u0142oni\u201d to inwestycje publiczne, finansowane przez podatnik\u00f3w. W niekt\u00f3rych przypadkach ich celem nie jest przynoszenie zysk\u00f3w ani cho\u0107by spo\u0142eczna przydatno\u015b\u0107, ale zaspokojenie ambicji dyktatora czy nawet demokratycznych polityk\u00f3w. Mieli\u015bmy w okresie PRL-u polsk\u0105 list\u0119 takich inwestycji. Ich liczba i koszty spowodowa\u0142y w 1981 roku bankructwo kraju: brak zdolno\u015bci obs\u0142ugi d\u0142ugu zaci\u0105gni\u0119tego na ich budow\u0119, ale i na konsumpcj\u0119. Do bankructwa dosz\u0142o ponownie w 1989 roku, tu\u017c przed transformacj\u0105 ustrojow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Demokracja i transparentno\u015b\u0107 decyzji podejmowanych w praworz\u0105dnych pa\u0144stwach ograniczaj\u0105 realizacj\u0119 takich fanaberii w\u0142adzy. Nawet gdy rz\u0105d pochodz\u0105cy z demokratycznych wybor\u00f3w zechce forsowa\u0107 nierealistyczny projekt, zawsze znajdzie si\u0119 kto\u015b: media, eksperci, naukowcy, NGO-sy, kto dowiedzie, \u017ce pomys\u0142 jest b\u0142\u0119dny, oparty na wydumanych za\u0142o\u017ceniach, zbyt drogi czy powoduj\u0105cy nieodwracalne szkody w innych obszarach naszej rzeczywisto\u015bci. Gdy jednak te g\u0142osy s\u0105 t\u0142umione, gdy zale\u017cne od w\u0142adzy media w propagandowym sosie niemerytorycznie podwa\u017caj\u0105 zdanie sceptyk\u00f3w, a rz\u0105dz\u0105cy mog\u0105 \u201ebez trybu\u201d podj\u0105\u0107 dowoln\u0105 decyzj\u0119 wp\u0142ywaj\u0105c\u0105 na los pokole\u0144, \u201ebia\u0142e s\u0142onie\u201d si\u0119 mno\u017c\u0105. Mno\u017c\u0105 si\u0119, a\u017c po\u017cr\u0105 wszystko.<\/p>\n\n\n\n
Obecnie rz\u0105dz\u0105cy Polsk\u0105 postawili od pocz\u0105tku na na\u015bladowanie dyktator\u00f3w. Zapowiedzieli w\u0142asne \u201ebia\u0142e s\u0142onie\u201d. O wielu z nich ju\u017c s\u0142abo pami\u0119tamy. Z prom\u00f3w pozosta\u0142a s\u0142ynna zardzewia\u0142a st\u0119pka, obietnica miliona samochod\u00f3w elektrycznych sko\u0144czy\u0142a si\u0119 na koncepcyjnych projektach, z planu budowy nowoczesnych lokomotyw \u201eLuxtorpeda\u201d nie ocala\u0142o nic, podobnie jak z elektrowni w\u0119glowej w Ostro\u0142\u0119ce, kt\u00f3rej pozosta\u0142o\u015bci wyburzono. Wszystkie te plany poch\u0142ania\u0142y pieni\u0105dze \u2013 mniejsze, wi\u0119ksze, ale w skali kraju jako\u015b do prze\u0142kni\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n
Przy niekt\u00f3rych zapowiedziach rz\u0105dz\u0105cy si\u0119 uparli. Przekopali Mierzej\u0119 Wi\u015blan\u0105 za ponad dwa miliardy z\u0142otych \u2013 ponad dwa razy wi\u0119cej ni\u017c planowano. Nikt nawet nie analizowa\u0142, czy wobec takiego wzrostu koszt\u00f3w jest to sensowne, bo sensu tej inwestycji nikt z rz\u0105dz\u0105cych nigdy nie szuka\u0142. Przekop wed\u0142ug ekspert\u00f3w ma szans\u0119 si\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 za 400\u20131000 lat, a b\u0119dzie s\u0142u\u017cy\u0142 milionerom i hobbystom do \u0142atwego wyprowadzania ekskluzywnych jacht\u00f3w z zatoki na otwarte morze. Ale nawet ten projekt ekonomi\u0105 kraju by nie wstrz\u0105sn\u0105\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Wymy\u015blono jednak s\u0142onia giganta: Centralny Port Komunikacyjny, najdro\u017csze przedsi\u0119wzi\u0119cie w historii Polski. Koszty szacowano kiedy\u015b na oko\u0142o 35 miliard\u00f3w z\u0142otych, dzisiaj si\u0119 m\u00f3wi o kwocie dwukrotnie wy\u017cszej. Inwestycja wp\u0142ynie na tkank\u0119 infrastruktury ca\u0142ego kraju, bo projekt pocz\u0105tkowo dotycz\u0105cy bran\u017cy lotniskowej rozr\u00f3s\u0142 si\u0119 o komponenty drogowe i kolejowe. Na wielu odcinkach planuje si\u0119 budow\u0119 zupe\u0142nie nowych technologicznie w Polsce kolei du\u017cych pr\u0119dko\u015bci. To i\u015bcie farao\u0144ska fantazja w sytuacji, gdy nikt nie przedstawi\u0142 kompleksowej analizy ekonomicznego sensu tego przedsi\u0119wzi\u0119cia, zw\u0142aszcza \u017ce pandemia oraz kryzys klimatyczny i surowcowy weryfikuj\u0105 dog\u0142\u0119bnie zamierzenia inwestycyjne tego typu obiekt\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie. Nie wiadomo, sk\u0105d we\u017amiemy dziesi\u0105tki milion\u00f3w pasa\u017cer\u00f3w, kt\u00f3rzy maj\u0105 by\u0107 odprawiani na lotnisku w Baranowie, podczas gdy Unia Europejska ustami swoich polityk\u00f3w zapowiada odwr\u00f3t od transportu lotniczego.<\/p>\n\n\n\n
\u201eBia\u0142e s\u0142onie\u201d s\u0105 atrakcyjne, pi\u0119knie si\u0119 prezentuj\u0105 na slajdach, ale mog\u0105 spustoszy\u0107 kraj r\u00f3wnie skutecznie jak niszczycielskie wojny.<\/p>\n\n\n\n
Felieton jest wyrazem opinii autora. Nie prezentuje stanowiska ZR Ma\u0142opolskie KOD.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201eBia\u0142e s\u0142onie\u201d to w literaturze ekonomicznej wielkie i zupe\u0142nie nieudane inwestycje w infrastruktur\u0119, transport czy energetyk\u0119 \u2013 projekty, kt\u00f3re dla spo\u0142ecze\u0144stwa maj\u0105 warto\u015b\u0107 ujemn\u0105, bo po\u017ceraj\u0105 spo\u0142eczne bogactwo.<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":20388,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-32538","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32538","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32538"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32538\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20388"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32538"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32538"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32538"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}