Kiedy 9 maja podpisywano Traktat ustanawiaj\u0105cy Europejsk\u0105 Wsp\u00f3lnot\u0119 W\u0119gla i Stali, ma\u0142o kto przypuszcza\u0142, \u017ce instytucja ta przekszta\u0142ci si\u0119 w wielk\u0105 europejsk\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119. Nikt nie mia\u0142 takich ambicji, cho\u0107 niekt\u00f3rzy mieli takie marzenia. Celem by\u0142o uporz\u0105dkowanie dzia\u0142ania rynku w\u0119gla i stali tak, by odbudowa i rozw\u00f3j Europy \u2013 cho\u0107 pocz\u0105tkowo tylko Francji i Beneluksu \u2013 dokona\u0142y si\u0119 jak najszybciej. W tym okresie liderem powojennej Europy (Zachodniej) zosta\u0142a Francja, pozwalaj\u0105c na szybk\u0105 odbudow\u0119 przemys\u0142u na terenach Niemiec, czyli g\u0142\u00f3wnie Niemieckiej Republiki Federalnej (Republiki Federalnej Niemiec).<\/p>\n\n\n\n
Co ciekawe, rzeczywistym ojcem (i matk\u0105) idei wsp\u00f3lnej Europy by\u0142 Jean Monnet, Francuz, ekonomista znany dobrze w okresie mi\u0119dzywojennym. To on sta\u0142 za deklaracj\u0105 Schumana i de facto on j\u0105 napisa\u0142. By\u0142 federalist\u0105 pragmatykiem, kt\u00f3rego trudno przypisa\u0107 jednoznacznie do kt\u00f3rego\u015b z g\u0142\u00f3wnych kierunk\u00f3w politycznych. Jego pogl\u0105dy kszta\u0142towa\u0142y si\u0119 niew\u0105tpliwie pod wp\u0142ywem francuskich federalist\u00f3w prze\u0142omu XIX i XX wieku, zapewne r\u00f3wnie\u017c federalizmu Proudhona. Jego mi\u0119dzywojenn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 bardzo wysoko ceni\u0142 John Maynard Keynes.<\/p>\n\n\n\n
I tak wielbiciele Schumana ukradli europejsk\u0105 ide\u0119 Monnetowi, cho\u0107 on sam nie mia\u0142 im tego za z\u0142e, bo istot\u0105 jego pogl\u0105d\u00f3w by\u0142 pragmatyzm \u2013 pragmatyzm w dzia\u0142aniach, bo w d\u0105\u017ceniach Monnet jednak by\u0142 idealist\u0105 i mia\u0142 ide\u0119 wsp\u00f3lnej Europy jako celu. On te\u017c jako pierwszy kierowa\u0142 Europejsk\u0105 Wsp\u00f3lnot\u0105 W\u0119gla i Stali.<\/p>\n\n\n\n
To Monnet i za\u0142o\u017cony przez niego ruch Action Committee for the United States of Europe doprowadzili do przygotowania, sformu\u0142owania i podpisania przez europejskie pa\u0144stwa Traktat\u00f3w rzymskich powo\u0142uj\u0105cych do \u017cycia EWG. By\u0142 to kolejny krok ku federacji europejskiej.<\/p>\n\n\n\n
Niespe\u0142na 13 lat po \u015bmierci Monneta powsta\u0142a w wyniku podpisania Traktatu z Maastricht Unia Europejska \u2013 ju\u017c nie tylko strefa wolnego handlu, ale nowy podmiot polityczny na kszta\u0142t konfederacji suwerennych pa\u0144stw, kt\u00f3re cz\u0119\u015b\u0107 swoich uprawnie\u0144 z\u0142o\u017cy\u0142y w r\u0119ce nowych instytucji europejskich.<\/p>\n\n\n\n
Kolejnym, ju\u017c du\u017cym krokiem by\u0142 Traktat nicejski (a po drodze jeszcze Amsterdam), przygotowuj\u0105cy Uni\u0119 do du\u017cego rozszerzenia. W Nicei proklamowano te\u017c Kart\u0119 praw podstawowych, kt\u00f3ra od ratyfikacji Traktatu lizbo\u0144skiego stanowi cz\u0119\u015b\u0107 systemu prawnego Unii.<\/p>\n\n\n\n
I tu zaczynaj\u0105 si\u0119 polskie schody \u2013 nie, nie do nieba, schody w d\u00f3\u0142, przyczyna naszych problem\u00f3w lub tylko jaskrawy ich przejaw. Akcesja Polski do Unii by\u0142a bezwarunkowa. Chcieli\u015bmy, a przynajmniej rz\u0105dz\u0105cy wtedy Polsk\u0105 chcieli, by Polska by\u0142a pe\u0142noprawnym cz\u0142onkiem Unii. Je\u015bli chodzi o polityk\u0119 roln\u0105 i wysoko\u015b\u0107 dop\u0142at bezpo\u015brednich, to si\u0119 co prawda nie uda\u0142o, ale reszta tak. T\u0119 wol\u0119 zostania pe\u0142noprawnymi Europejczykami Polacy potwierdzili w referendum akcesyjnym. Wi\u0119cej Polak\u00f3w g\u0142osowa\u0142o za przyst\u0105pieniem do Unii ni\u017c za przyj\u0119ciem konstytucji w 1997 roku.<\/p>\n\n\n\n
Zmieni\u0142y si\u0119 jednak w\u0142adze, koncepcje i polityka. Polska w 2007 roku ratyfikowa\u0142a Traktat lizbo\u0144ski, ale razem z brytyjskim wyj\u0105tkiem, czyli bez Karty praw podstawowych. Po brexicie powinien to by\u0107 polski wyj\u0105tek, bo dotyczy tylko Polski. Niby rz\u0105dzi\u0142a wtedy Platforma, a ju\u017c jakby Sprawiedliwo\u015b\u0107 bez Prawa. Nie t\u0142umaczy wszystkiego fakt, \u017ce prezydentem by\u0142 w\u00f3wczas jeden z dw\u00f3ch \u201eterrible twins<\/em>\u201d, podobno ten \u0142adniejszy. Rz\u0105dz\u0105cy chcieli generalnie mie\u0107 pieni\u0105dze z Unii, ale bez nadmiernych praw obywateli (polskich). Dzi\u0119ki temu mapka przedstawiaj\u0105ca kraje Unii, w kt\u00f3rych (nie) funkcjonuje Karta, wygl\u0105da uroczo i tak bardzo polsko.<\/p>\n\n\n\n Przez lata przyzwyczajano Polak\u00f3w, \u017ce dobra ciocia z Brukseli p\u0142aci, ma p\u0142aci\u0107, powinna p\u0142aci\u0107 i b\u0119dzie p\u0142aci\u0107. A reszta Unii nie jest taka wa\u017cna. Jeszcze nie tak dawno (nie mog\u0119 znale\u017a\u0107 aktualnych danych) Polska by\u0142a w czo\u0142\u00f3wce kraj\u00f3w Unii, kt\u00f3re maj\u0105 najwi\u0119ksze op\u00f3\u017anienia w implementacji prawa unijnego do polskiego systemu prawnego. Bior\u0105c pod uwag\u0119 sprawno\u015b\u0107 naszego parlamentu, zapewne niewiele si\u0119 zmieni\u0142o. Mno\u017c\u0105 si\u0119 z kolei orzeczenia europejskich trybuna\u0142\u00f3w o niezgodno\u015bci polskiego prawa i decyzji administracyjnych z prawem unijnym, czyli tak naprawd\u0119 z prawami cz\u0142owieka i obywatela. Bo te prawa s\u0105 teraz najistotniejsze w systemie prawnym UE. Mi\u0119dzy innymi dlatego (nie)dobra ciocia z Brukseli nie chce p\u0142aci\u0107 nale\u017cnych nam pieni\u0119dzy. Nam, czyli rz\u0105dowi, cho\u0107 troch\u0119 i nam. I ma racj\u0119, bo temu rz\u0105dowi nic si\u0119 nie nale\u017cy, a i tym, kt\u00f3rzy na niego g\u0142osowali, te\u017c. I tym, kt\u00f3rzy nie g\u0142osowali wcale. A trudno powiedzie\u0107, czy nale\u017cy si\u0119 tym, kt\u00f3rzy g\u0142osowali na opozycj\u0119, bo ca\u0142a klasa polityczna jest winna temu, co si\u0119 w Polsce dzieje. I dobra ciocia z Brukseli troch\u0119 te\u017c.<\/p>\n\n\n\n Trudno tylko Monneta za to wini\u0107.<\/p>\n\n\n\n