Saga To\u0142stoja to chyba najcz\u0119\u015bciej ekranizowana ksi\u0105\u017cka napisana po rosyjsku. Sam jej nie przebrn\u0105\u0142em, ale utkwi\u0142a w pami\u0119ci s\u0142ynna serialowa ekranizacja \u2013 oczywi\u015bcie brytyjska. Mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce wojny napoleo\u0144skie to taka pierwsza nowo\u017cytna wojna \u015bwiatowa. Wojna, kt\u00f3r\u0105 r\u0119kami Rosjan wygra\u0142a Wielka Brytania. A pora\u017cka napoleo\u0144skiej Francji umo\u017cliwi\u0142a powstanie II Rzeszy Niemieckiej pod \u015bwiat\u0142ym przewodnictwem Prus.<\/p>\n\n\n\n
Czy teraz ska\u017cemy na zapomnienie hrabiego To\u0142stoja? Zapomnimy czy zaka\u017cemy wszystkiego, co napisano po rosyjsku? Minister Gli\u0144ski za po\u015brednictwem Instytutu Mickiewicza wykona\u0142 pierwszy ruch w tym kierunku, zamykaj\u0105c rosyjskoj\u0119zyczny portal po\u015bwi\u0119cony kulturze. Polskiej zreszt\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Musz\u0119 si\u0119 przyzna\u0107, \u017ce za m\u0142odu troch\u0119 czyta\u0142em rosyjskich ksi\u0105\u017cek \u2013 g\u0142\u00f3wnie o\u00a0II\u00a0wojnie \u015bwiatowej i\u00a0fantastyk\u0119 naukow\u0105. Braci Strugackich ceni\u0142em nie mniej ni\u017c Asimova czy Ursul\u0119 Le Guinn. Zauroczy\u0142 mnie Bu\u0142hakow; czytywa\u0142em te\u017c \u2013 nie wiem, czy nie wstyd si\u0119 przyzna\u0107 \u2013 Jesienina i\u00a0Majakowskiego, a\u00a0nawet Puszkina. Potem zachrypni\u0119ty g\u0142os Wysockiego\u2026 Je\u015bli istnieje s\u0142owia\u0144ska dusza, to wygl\u0105da, \u015bpiewa i\u00a0my\u015bli jak Wysocki.<\/p>\n\n\n\n
W jakim stopniu nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c Rosjanie odpowiadaj\u0105 oni za dzisiejsz\u0105 wojn\u0119? Nie uwa\u017cam za adekwatne por\u00f3wnywanie rosyjskiego re\u017cimu do III Rzeszy Niemieckiej. To moim zdaniem by\u0142aby trywializacja niemieckiego nazizmu \u2013 systemu o zbrodniczych celach i zbrodniczym dzia\u0142aniu. Ale nawet gdybym dopu\u015bci\u0142 takie por\u00f3wnanie, to po to, by zobaczy\u0107 jak traktowano kultur\u0119 niemieck\u0105 w czasie rz\u0105d\u00f3w Hitlera i po jego upadku.<\/p>\n\n\n\n
\u015awiat wybaczy\u0142 Wagnerowi popieranie Hitlera i ja, cho\u0107 s\u0142uch muzyczny mam jak pie\u0144 d\u0119bowy, potrafi\u0119 doceni\u0107 jego muzyk\u0119. Cho\u0107 wol\u0119 Mahlera \u2013 te\u017c uwik\u0142anego w niemiecki nacjonalizm \u2013 kt\u00f3rego tragiczne \u017cycie sta\u0142o si\u0119 tematem filmu Kena Russela. Arcydzie\u0142o (moim skromnym zdaniem) Russela polecam wszystkim \u2013 obok \u201eKabaretu\u201d Boba Fosse\u2019a, \u201eZmierzchu Bog\u00f3w\u201d Luchina Viscontiego\u2026 czy \u201eJojo Rabbit\u201d Taiki Waititiego. Nie by\u0142o \u0142atwo by\u0107 Niemcem w III Rzeszy, a tym bardziej nie by\u0142o \u0142atwo by\u0107 przyzwoitym cz\u0142owiekiem i prze\u017cy\u0107. Cho\u0107 pewnie lepiej by\u0142oby wybra\u0107 drog\u0119 Bertolta Brechta czy Alberta Einsteina, to jednak nie wszystkim dana jest taka mo\u017cliwo\u015b\u0107, a czasem nawet ci, kt\u00f3rzy si\u0119 na to zdecyduj\u0105, nie maj\u0105 szcz\u0119\u015bcia, jak pasa\u017cerowie \u201eSt. Louis\u201d w 1939 roku. Nie zakazano te\u017c czytania Fryderyka Nietzschego, cho\u0107 by\u0142 inspiracj\u0105 niew\u0105tpliw\u0105 dla nazist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Zaprawd\u0119 nie jest \u0142atwo by\u0107 Rosjaninem w dzisiejszej Rosji, cho\u0107 nie wiem, czy \u0142atwo by\u0142o nim by\u0107 kiedykolwiek. Od czas\u00f3w Miko\u0142aja I Rosja chcia\u0142a by\u0107 (wschodnio)Europejskim mocarstwem. A przynajmniej Miko\u0142aj mia\u0142 takie marzenie, kt\u00f3re podzielali wszyscy jego nast\u0119pcy, bez wzgl\u0119du na ideologi\u0119 i re\u017cim polityczny. Jakie marzenia mieli Rosjanie i inne ludy imperium mo\u017cemy si\u0119 dowiedzie\u0107 z rosyjskiej kultury \u2013 tej, kt\u00f3rej teraz niekt\u00f3rzy chc\u0105 si\u0119 pozby\u0107 z Europy. To w sumie nic nowego, bo cho\u0107 Rosja fascynowa\u0142a Europ\u0119, to dla wielu Europejczyk\u00f3w przecie\u017c Europa ko\u0144czy\u0142a si\u0119 tam, gdzie zaczyna\u0142a si\u0119 Rosja. Czyli ongi\u015b na Wi\u015ble, potem gdzie\u015b na b\u0142otach Rusi Bia\u0142ej, kolejno na Odrze i teraz na Bugu. Cho\u0107 trzeba przyzna\u0107, \u017ce nasze ostatnie rz\u0105dy robi\u0142y wiele, by za granic\u0119 Europy uznawano zn\u00f3w Odr\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Nie wiadomo, kto wymy\u015bli\u0142 okre\u015blenie, \u017ce Polacy to tacy Rosjanie, kt\u00f3rym si\u0119 wydaje, \u017ce s\u0105 Francuzami. To chyba spadek po epoce napoleo\u0144skiej. Dzi\u015b przecie\u017c wiemy, \u017ce jeste\u015bmy lepsi od Francuz\u00f3w, bo jedli\u015bmy widelcami zanim nasta\u0142 kr\u00f3l Walezy. Obawiam si\u0119, \u017ce dla Francuz\u00f3w Polacy to tacy sami Rosjanie jak Rosjanie. Cho\u0107 teraz to mo\u017ce si\u0119 nieco zmieni\u0107 i b\u0119d\u0105 uwa\u017ca\u0107, \u017ce Polacy to tacy sami Rosjanie jak Ukrai\u0144cy.<\/p>\n\n\n\n
My\u015bl\u0119, \u017ce Polacy nie mog\u0105 sobie pozwoli\u0107 na odrzucenie rosyjskiej kultury. Tak samo jak niemieckiej, czeskiej (i s\u0142owackiej|). Nie wystarczy nam kultura bratank\u00f3w z W\u0119gier, cho\u0107 jest nie mniej cenna.<\/p>\n\n\n\n
Pot\u0119piamy Rosyjski re\u017cim, pot\u0119piamy Rosjan, pot\u0119piamy to co robi\u0105, \u017ceby nie musie\u0107 pot\u0119pia\u0107 tego, co robili nasi rodacy, prawdziwi Europejczycy (i\u00a0ci Europejczycy z\u00a0USA), niekoniecznie w\u00a0Europie. I\u00a0niekoniecznie wobec Europejczyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
\u0141atwiej jest nie pami\u0119ta\u0107, gdy teraz robi\u0105 to ludzie ubrani w mundury rosyjskiej armii. \u0141atwo poczu\u0107 si\u0119 lepiej. Dobrze jest poczu\u0107 si\u0119 lepiej. Nie jest dobrze czu\u0107 si\u0119 za dobrze.<\/p>\n\n\n\n