Ustanowiona 25 lat temu, jest naj\u0142adniejsza ze wszystkich polskich konstytucji. Pi\u0119knie uchwalona. Przyj\u0119ta w referendum, cho\u0107 wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa wydawa\u0142a si\u0119 oboj\u0119tna. Mocniejsze poparcie spo\u0142eczne zyska\u0142 w referendum akces do Unii Europejskiej \u2013 mo\u017ce dlatego, \u017ce referendum unijne jako jedyne z dotychczasowych trwa\u0142o dwa dni. Gdyby popatrze\u0107 na map\u0119 poparcia referendalnego dla Konstytucji, wydaje si\u0119 jako\u015b znajoma. Nie tylko dlatego, \u017ce \u201ewida\u0107 zabory\u201d \u2013 cho\u0107 w zasadzie nie wida\u0107. Wida\u0107 za to, \u017ce w ponad \u0107wierci wojew\u00f3dztw (a by\u0142o ich wtedy jeszcze 49) g\u0142osuj\u0105cy opowiedzieli si\u0119 przeciw Konstytucji, a w nowos\u0105deckim i rzeszowskim przeciwnik\u00f3w by\u0142o ponad 70%. Ca\u0142y rogal po\u0142udniowo-wschodni od Bielska-Bia\u0142ej po Podlasie, Ostro\u0142\u0119k\u0119 i \u0141om\u017c\u0119 zag\u0142osowa\u0142 za odrzuceniem. Do rogala do\u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 jeszcze wojew\u00f3dztwo gda\u0144skie po wodz\u0105 gda\u0144skich konserwatyst\u00f3w. Cze\u015b\u0107 ich pami\u0119ci.<\/p>\n\n\n\n
Przeciw projektowi konsekwentnie opowiadali si\u0119 liderzy NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d i wszystkie nurty, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej odnalaz\u0142y si\u0119 wsp\u00f3lnie w Akcji Wyborczej. Zgodne z prawd\u0105 s\u0105 wi\u0119c zarzuty, \u017ce uchwalona Konstytucja by\u0142a tworem centro-lewicowym, a miejscami nawet socjaldemokratycznym. Mo\u017cna j\u0105 uzna\u0107 za ostatni sukces teorii konwergencji, pogrobowe dziecko PRL-u i lewicuj\u0105cych z lekka zachodnich politolog\u00f3w. Spodoba\u0142aby si\u0119 pewnie cz\u0142onkom pierwszej Solidarno\u015bci, ale niestety, gdy pracowano nad jej kszta\u0142tem, mieli\u015bmy ju\u017c Solidarno\u015b\u0107 3.0. W praktyce Konstytucja mia\u0142a realizowa\u0107 tradycyjne standardy socjaldemokratyczne, bliskie przecie\u017c ukszta\u0142towanym jeszcze w PRL-u politykom PSL, kt\u00f3rzy wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cycia sp\u0119dzili w ZSL. Nie by\u0142y te\u017c ca\u0142kiem obce politykom Unii Wolno\u015bci, szczeg\u00f3lnie tym, kt\u00f3rzy wywodzili si\u0119 jeszcze z grona wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Tadeusza Mazowieckiego, z dawnej (ju\u017c wtedy) Unii Demokratycznej.<\/p>\n\n\n\n
Konstytucja szybko zosta\u0142a sierot\u0105. Jednym z jej rodzic\u00f3w by\u0142a Socjaldemokracja RP, kt\u00f3ra odesz\u0142a ze \u015bwiata polityki, zanim do\u017cy\u0142a pierwszego dziesi\u0119ciolecia. SLD powsta\u0142y na jej bazie \u2013 czy mo\u017ce raczej na jej gruzach \u2013 bardziej si\u0119 skupia\u0142 na pragmatyce rz\u0105dzenia ni\u017c na socjaldemokratycznych ideach. Drugim rodzicem by\u0142y de facto KIK-i. Nie, nie tekstylne dyskonty z Niemiec, ale Kluby Inteligencji Katolickiej, czyli laikat katolicki t\u0119skni\u0105cy za Ko\u015bcio\u0142em katolickim nieco bardziej otwartym, rozdarty (ten laikat) pomi\u0119dzy my\u015bl\u0105 posoborow\u0105 (watyka\u0144sk\u0105) a Wojty\u0142ow\u0105 (wadowick\u0105). Jak wspomina\u0142em, Unia Wolno\u015bci by\u0142a wtedy jeszcze bardziej Uni\u0105 Mazowieckiego i Geremka, by potem zosta\u0107 Uni\u0105 Balcerowicza, a w ko\u0144cu spa\u015b\u0107 na polityczne dno i do\u0142\u0105czy\u0107 do Platformy Obywatelskiej. W mi\u0119dzyczasie PSL pozby\u0142o si\u0119 pami\u0105tek (polityk\u00f3w) z czas\u00f3w PRL-u.<\/p>\n\n\n\n
Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce m\u0142oda Konstytucja ju\u017c nikomu tak do ko\u0144ca nie pasuje, a wszystkich uwiera. Mi\u0119kkie jej omijanie rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 zaraz po jej uchwaleniu. Rozbudowane \u2013 dosy\u0107 \u2013 obowi\u0105zki prowadzenia przez pa\u0144stwo (czyli rz\u0105d) polityk spo\u0142ecznych nigdy chyba nie by\u0142y traktowane na powa\u017cnie. Konstytucja powsta\u0142a wbrew ukszta\u0142towanej po roku 1989 tendencji \u201ema\u0142ego\u201d pa\u0144stwa, kt\u00f3re nie chcia\u0142o, ale te\u017c i nie bardzo mog\u0142o realizowa\u0107 swoich kompetencji, tym bardziej \u017ce wszystkie du\u017ce reformy: emerytalna, finansowania opieki zdrowotnej, mia\u0142y za cel ograniczanie zakresu \u015bwiadcze\u0144 i wydatk\u00f3w z bud\u017cetu \u2013 wbrew literze Konstytucji, a na pewno wbrew intencjom jej autor\u00f3w. Cho\u0107 ca\u0142kiem to by\u0107 mo\u017ce, \u017ce niekt\u00f3rzy autorzy, zapytani p\u00f3\u017aniej i du\u017co p\u00f3\u017aniej, wyparliby si\u0119 swoich pierwotnych intencji.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u015b rz\u0105dz\u0105 ci, kt\u00f3rzy od zawsze byli tej Konstytucji przeciwni. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce s\u0105 wierni sobie, a nie Konstytucji, prawu czy innym normatywnym imponderabiliom. Prof. Falandysz, specjalista od reinterpretacji i obchodzenia prawa, m\u00f3g\u0142by obecnie zosta\u0107 uznany za wz\u00f3r prawnego rygoryzmu. Dzi\u015b ju\u017c nikt nawet nie stara si\u0119 uzasadnia\u0107 (bo i pewnie nie umia\u0142by tego zrobi\u0107) kolejnych egzekucji dokonywanych na Konstytucji.<\/p>\n\n\n\n
U progu nowych rz\u0105d\u00f3w, tak troch\u0119 (bez)Prawa i (bez)Sprawiedliwo\u015bci, redaktor naczelny krakowskiego dodatku \u201eGazety Wyborczej\u201d zaprosi\u0142 na publiczne czytanie Konstytucji swoich czytelnik\u00f3w oraz polityk\u00f3w \u2013 polityk\u00f3w Platformy Obywatelskiej oraz Nowoczesnej (dawniej Platforma Obywatelska). W roku owym, 2015, najwi\u0119kszym problemem by\u0142o wed\u0142ug czytaj\u0105cych to, \u017ce Konstytucj\u0119 narusza koalicja rz\u0105dz\u0105ca oraz prezydent Rzeczypospolitej. Wida\u0107 by\u0142o oczywi\u015bcie jak na obu d\u0142oniach, \u017ce Konstytucj\u0119 lekce sobie wa\u017c\u0105. Dostrzegaj\u0105 w niej tylko swoje prawa i cudze obowi\u0105zki. A i to niezbyt ostro.<\/p>\n\n\n\n
Co jednak r\u00f3\u017cni obecn\u0105 grup\u0119 trzymaj\u0105c\u0105 w\u0142adz\u0119 od poprzednich koalicji (opr\u00f3cz skuteczno\u015bci w osi\u0105ganiu w\u0142asnych korzy\u015bci oraz braku hamulc\u00f3w, sprz\u0119g\u0142a i luzu)? W\u015br\u00f3d grup politycznych rz\u0105dz\u0105cych obecnie, ale te\u017c poprzednio, roi si\u0119 od absolwent\u00f3w wydzia\u0142u prawa najstarszego polskiego uniwersytetu \u2013 wydzia\u0142u, kt\u00f3ry od lat wygrywa rankingi na najlepszy wydzia\u0142 prawa w Polsce \u2013 cho\u0107 nie brakuje te\u017c tych z KUL-u. Skuteczno\u015bci\u0105 w nauczaniu szacunku do prawa i do tych, kt\u00f3rych ono dotyczy: do og\u00f3\u0142u obywateli, uniwersytet (ten najstarszy) nie mo\u017ce si\u0119 pochwali\u0107. Wychodzi na to, \u017ce kszta\u0142ci dzi\u015b adwokat\u00f3w gotowych broni\u0107 ka\u017cdej sprawy za pieni\u0105dze. S\u0119dzi\u00f3w s\u0105dz\u0105cych na korzy\u015b\u0107 silniejszych. Prokurator\u00f3w \u015bcigaj\u0105cych ludzi, nie czyny.<\/p>\n\n\n\n
\u017baden z polityk\u00f3w (czytaj\u0105cych Konstytucj\u0119 w 2015 roku) nie chcia\u0142 pami\u0119ta\u0107 o Konstytucji, gdy dyskusje dotyczy\u0142y praw socjalnych, sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej, ochrony zdrowia, r\u00f3wno\u015bci wobec prawa \u2013 wa\u017cnego katalogu praw i wolno\u015bci przepisanego przecie\u017c z Deklaracji praw cz\u0142owieka.
Wa\u017cniejsze by\u0142y prawa polityczne, a mo\u017ce nawet bardziej prawa polityk\u00f3w oraz to, jak Europa \/ Bruksela \/ \u015bwiat oceni to, co si\u0119 dzieje w Polsce. Polskim politykom (w wi\u0119kszo\u015bci niestety) obca jest krytyczna ocena proces\u00f3w ekonomicznych.<\/p>\n\n\n\n
Polscy politycy w swojej masie nie rozumiej\u0105 i nie chc\u0105 rozumie\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. Zatrzymali si\u0119 na infantylnej wizji wyniesionej ze szko\u0142y czy z pubu, w kt\u00f3rym uczyli si\u0119 polityki. Tak, trzeba by\u0142o broni\u0107 Trybuna\u0142u Konstytucyjnego i broni\u0107 Konstytucji, bo prawo mimo wszystko daje szanse i nadziej\u0119 s\u0142abszym, tym bardziej \u017ce nasza Konstytucja ma zapisane gwarancje i pozytywne, r\u00f3wno\u015bciowe postulaty. Przypomnia\u0142 o tym Trybuna\u0142, wskazuj\u0105c na niski poziom kwoty wolnej od podatku, niewaloryzowanej od lat. Ten Trybuna\u0142, kt\u00f3ry jeszcze mia\u0142 chocia\u017c pozory Trybuna\u0142u, a nie by\u0142 tylko miejscem spotka\u0144 towarzyskich i wymiany przepis\u00f3w kulinarnych.<\/p>\n\n\n\n
Niezmiernie wi\u0119c zaskoczy\u0142o pewnie wielu, gdy w tzw. ma\u0142ym expos\u00e9 w 2020 roku wicepremier pe\u0142ni\u0105cy funkcj\u0119 nadpremiera powo\u0142a\u0142 si\u0119 na Konstytucj\u0119, a nie wprost na suwerena. Nadpremier nie wspomnia\u0142, \u017ce jego \u00f3wczesne ugrupowanie (Porozumienie Centrum) nawo\u0142ywa\u0142o, by w referendum Konstytucj\u0119 odrzuci\u0107. Obywatele dzisiejszych wojew\u00f3dztw podkarpackiego, lubelskiego, podlaskiego i ma\u0142opolskiego opowiedzieli si\u0119 przeciw Konstytucji. Wtedy jeszcze nie wiedzieli, \u017ce kiedy\u015b, przy jakiej\u015b okazji, Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski si\u0119 na ni\u0105 powo\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski zapocz\u0105tkowa\u0142 wtedy now\u0105, trwaj\u0105c\u0105 do dzi\u015b \u015bwieck\u0105 (?), a na pewno \u201enarodow\u0105\u201d tradycj\u0119 u\u017cywania Konstytucji jako swoistego m\u0142ota na czarownice, na Uni\u0119 Europejsk\u0105, na prawa i wolno\u015bci obywatelskie. Julia Przy\u0142\u0119bska operuje tym narz\u0119dziem z zamkni\u0119tymi oczami, ws\u0142uchana w czarowny g\u0142os Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego. Przypomina to wbijanie gwo\u017adzi do trumny za pomoc\u0105 grubego tomiszcza w twardych ok\u0142adkach. Trumn\u0119 mo\u017ce i uda si\u0119 zamkn\u0105\u0107, ale ksi\u0119ga, a w tym wypadku Konstytucja, raczej nie wyjdzie z tego bez szwanku.<\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119tajmy o tym, wspominaj\u0105c Konstytucj\u0119. By\u0142a \u0142adna, sympatyczna i chcia\u0142a dobrze. Nie dane jej by\u0142o jednak, czy raczej nikt jej nie da\u0142, zrealizowa\u0107 zapisanych cel\u00f3w. Rz\u0105dz\u0105cy \u2013 jak si\u0119 okaza\u0142o \u2013 mieli inne sny i marzenia. Raczej z \u201eKr\u00f3la Ryszarda\u201d ni\u017c z Kr\u00f3la (Kinga) Martina Luthera.<\/p>\n\n\n\n
Trzeba wi\u0119c, sprz\u0105taj\u0105c po Prawie i Sprawiedliwo\u015bci, napisa\u0107 now\u0105 Konstytucj\u0119.<\/p>\n\n\n\n
A pisz\u0105c now\u0105, trzeba pami\u0119ta\u0107 o konkordacie. To znaczy pami\u0119ta\u0107, by go usun\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Kolorowych sn\u00f3w \u017cycz\u0119.<\/p>\n\n\n\n