{"id":29319,"date":"2022-01-18T21:33:33","date_gmt":"2022-01-18T20:33:33","guid":{"rendered":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=29319"},"modified":"2022-01-18T21:33:37","modified_gmt":"2022-01-18T20:33:37","slug":"o-historii-ktora-nie-miala-prawa-sie-wydarzyc-na-jubileusz-profesora-leszka-balcerowicza-felieton-grzegorza-wisniowskiego-7","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=29319","title":{"rendered":"O historii, kt\u00f3ra nie mia\u0142a prawa si\u0119 wydarzy\u0107. Na jubileusz profesora Leszka Balcerowicza. Felieton Grzegorza Wi\u015bniowskiego (7)"},"content":{"rendered":"\n

Dzisiaj, w dniu 75-lecia urodzin profesora Leszka Balcerowicza, chc\u0119 przypomnie\u0107 o najwi\u0119kszym sukcesie w polskich dziejach, kt\u00f3ry z niewiadomych powod\u00f3w nie znalaz\u0142 dot\u0105d miejsca w programach naszych szk\u00f3\u0142. Wierz\u0119 jednak, \u017ce to nast\u0105pi.<\/h4>\n\n\n\n

Alternatywne scenariusze historii bywaj\u0105 inspiruj\u0105ce. Polska po roku 1989 mog\u0142a p\u00f3j\u015b\u0107 zupe\u0142nie inn\u0105 drog\u0105. W warunkach ogromnego kryzysu gospodarczego w\u0142adz\u0119 mogli obj\u0105\u0107 politycy g\u0142osz\u0105cy has\u0142a spo\u0142ecznego solidaryzmu, potrzeby wspierania s\u0142abszych, obrony polityki pe\u0142nego zatrudnienia, interwencji pa\u0144stwa w ka\u017cdej sytuacji k\u0142opotliwej dla przemys\u0142owych moloch\u00f3w, bo przecie\u017c nie wolno dopu\u015bci\u0107 do upadku firm zatrudniaj\u0105cych tysi\u0105ce ludzi. Jaki by\u0142by efekt takich rz\u0105d\u00f3w? \u0141atwo przewidzie\u0107: inflacja w wysoko\u015bci tysi\u0119cy, a mo\u017ce milion\u00f3w procent, skrajna n\u0119dza, zamkni\u0119te granice (zamkni\u0119te nie przez polskie s\u0142u\u017cby, ale przez s\u0105siad\u00f3w bezradnych wobec masowej emigracji Polak\u00f3w) i oczywi\u015bcie \u017cadnych perspektyw na cz\u0142onkostwo w Unii czy NATO.<\/p>\n\n\n\n

Trzeba jeszcze sobie u\u015bwiadomi\u0107, z jakiej pozycji startowali\u015bmy. Polska w 1989 roku by\u0142a krajem bankrutem. Nie byli\u015bmy w stanie obs\u0142ugiwa\u0107 koszt\u00f3w wcze\u015bniej zaci\u0105gni\u0119tych d\u0142ug\u00f3w, inflacja po uwolnieniu cen przez rz\u0105d Rakowskiego si\u0119ga\u0142a kilkuset procent. Nastawiona na kooperacj\u0119 z demoludami gospodarka nie mog\u0142a konkurowa\u0107 na wolnym rynku mi\u0119dzynarodowym. Z takim baga\u017cem przyst\u0119powa\u0142 do pracy rz\u0105d Tadeusza Mazowieckiego, kt\u00f3rego gospodarczym m\u00f3zgiem by\u0142 cz\u0142owiek zupe\u0142nie opinii publicznej nieznany, m\u0142ody pracownik naukowy SGPiS dr Leszek Balcerowicz. My\u015bl\u0119, a nawet to pami\u0119tam, \u017ce w Polsce by\u0142a wtedy ogromna wiara w powodzenie reform politycznych, w pomy\u015blne wprowadzenie demokracji \u2013 ale sukces gospodarczy? To wydawa\u0142o si\u0119 niemo\u017cliwe. Byle tylko odsun\u0105\u0107 katastrof\u0119, byle si\u0119 wszystko nie zawali\u0142o, byle potencjalny kryzys humanitarny nie zmi\u00f3t\u0142 fali demokratycznych zmian. Taki by\u0142 szczyt marze\u0144 ludzi przychylnych nowej w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n

Dodajmy do tego bezprecedensowo\u015b\u0107 sytuacji. Nikt przedtem nie wprowadza\u0142 postsocjalistycznej gospodarki w stanie permanentnego kryzysu na drog\u0119 gospodarki rynkowej. Nie by\u0142o do\u015bwiadcze\u0144, nie by\u0142o wi\u0119c kadr. Przypadek (czy mo\u017ce opatrzno\u015b\u0107 \u2013 jak kto woli) sprawi\u0142, \u017ce kilka lat wcze\u015bniej na warszawskiej uczelni grupa entuzjast\u00f3w pod kierunkiem Leszka Balcerowicza podj\u0119\u0142a badania nad mo\u017cliwo\u015bci\u0105 takiej transformacji. Na skutek innego przypadku pierwszy pokomunistyczny premier us\u0142ysza\u0142 o organizatorze tych prac, zaprosi\u0142 go na rozmow\u0119 i przekona\u0142 (a jak wiemy ze wspomnie\u0144 profesora, nie by\u0142o to proste) do podj\u0119cia si\u0119 karko\u0142omnego zadania. Plan Balcerowicza, na kt\u00f3ry sk\u0142ada\u0142o si\u0119 dziesi\u0119\u0107 uchwalonych w Sejmie kontraktowym ustaw wszed\u0142 w \u017cycie 1 stycznia 1990 roku. Dzisiaj jego rezultaty znamy, bo s\u0105 policzone i udokumentowane, jednak wobec podwa\u017cania tego najwi\u0119kszego sukcesu Polski w jej dziejach warto o nich przypomina\u0107. Ze wzgl\u0119du na ograniczenia zwi\u0105zane z formu\u0142\u0105 tego tekstu podam has\u0142owo tylko kilka fakt\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n

  1. Na transformacji zyska\u0142y wszystkie grupy dochodowe (nie wszystkie, rzecz jasna, tak samo), co by\u0142o ewenementem w skali gospodarek postkomunistycznych.<\/li>
  2. Korzy\u015b\u0107 odnios\u0142y wszystkie regiony kraju (te\u017c nie ka\u017cdy tak\u0105 sam\u0105), co r\u00f3wnie\u017c by\u0142o wyj\u0105tkowe.<\/li>
  3. Okres, w kt\u00f3rym gospodarka odrobi\u0142a straty po pocz\u0105tkowym szoku wywo\u0142anym zmianami, by\u0142 w Polsce najkr\u00f3tszy spo\u015br\u00f3d \u201edemolud\u00f3w\u201d. Potwierdza to, \u017ce rzekomo mo\u017cliwa trzecia droga zapewniaj\u0105ca wi\u0119ksze po\u017cytki, a mniejsze koszty jest mitem.<\/li>
  4. Od szeregu ju\u017c lat Polska osi\u0105ga poziom zamo\u017cno\u015bci, jakiego w por\u00f3wnaniu z bogatymi krajami zachodniej Europy nigdy nie osi\u0105ga\u0142a, a polski \u201ez\u0142oty XVI wiek\u201d nie wytrzymuje jakichkolwiek por\u00f3wna\u0144. Jest to niew\u0105tpliwie efekt tamtych zmian.<\/li>
  5. Od 1992 do 2020 roku Polska prze\u017cywa\u0142a najd\u0142u\u017cszy w dziejach \u015bwiata okres ci\u0105g\u0142ego wzrostu.
    Podobno nie ma ludzi niezast\u0105pionych, jestem jednak przekonany, \u017ce wygrali\u015bmy wtedy los na loterii. Bez profesora Leszka Balcerowicza to by si\u0119 nie uda\u0142o. Nie by\u0142o os\u00f3b o takich kwalifikacjach i o cechach, kt\u00f3re ten sukces umo\u017cliwia\u0142y.<\/li><\/ol>\n\n\n\n

    Dzisiaj profesor nadal inspiruje i tworzy. Za\u0142o\u017cona przez niego Fundacja FOR to jedna z najbardziej pr\u0119\u017cnych i niezale\u017cnych organizacji, kt\u00f3rej misj\u0105 jest zach\u0119canie spo\u0142ecze\u0144stwa do aktywnego wspierania indywidualnych wolno\u015bci (zw\u0142aszcza wolno\u015bci gospodarczej) oraz \u2013 co si\u0119 z tym wi\u0105\u017ce \u2013 podnoszenie poziomu praworz\u0105dno\u015bci w pa\u0144stwie. Profesor wci\u0105\u017c pobudza i wspomaga wszystkich dzia\u0142aj\u0105cych w obronie warto\u015bci demokratycznych i wolnorynkowych.
    W dniu jubileuszu chcia\u0142bym tym tekstem powiedzie\u0107 profesorowi \u201edzi\u0119kuj\u0119\u201d. Przyznam, \u017ce od 30 lat Leszek Balcerowicz jest dla mnie wyznacznikiem profesjonalizmu, uczciwo\u015bci i konsekwencji w d\u0105\u017ceniu do celu. Jest r\u00f3wnie\u017c osob\u0105, kt\u00f3ra motywuje mnie do zaanga\u017cowania obywatelskiego.<\/p>\n\n\n\n

    \n\n\n\n

    Felieton jest wyrazem opinii autora. Nie prezentuje stanowiska ZR Ma\u0142opolskie KOD.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Dzisiaj, w dniu 75-lecia urodzin profesora Leszka Balcerowicza, chc\u0119 przypomnie\u0107 o najwi\u0119kszym sukcesie w polskich dziejach, kt\u00f3ry z niewiadomych powod\u00f3w nie znalaz\u0142 dot\u0105d miejsca w programach naszych szk\u00f3\u0142. Wierz\u0119 jednak, \u017ce to nast\u0105pi.<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":20388,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-29319","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29319","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29319"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29319\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20388"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29319"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29319"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29319"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}