Bardzo dawno temu w jednym z demokratycznych kraj\u00f3w, kt\u00f3ry \u015bwie\u017co uzyska\u0142 niepodleg\u0142o\u015b\u0107, uchwalono nowoczesn\u0105 Konstytucj\u0119, wybrano Prezydenta i wszyscy \u017cyli d\u0142ugo i szcz\u0119\u015bliwie ku uciesze Romana Dmowskiego, ojca i za\u0142o\u017cyciela pa\u0144stwa, demokracji dobrobytu i powszechnej pomy\u015blno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Takie to bajki polskie, czyli historie wyssane z IPN-u.<\/p>\n\n\n\n
Przed wojn\u0105 na ojca odrodzonego pa\u0144stwa kreowano J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, co by\u0142o dosy\u0107 \u0142atwe, zw\u0142aszcza gdy pozosta\u0142ych ojc\u00f3w osadzono w Berezie. Byli i inni kandydaci, maj\u0105cy w\u0142asne grupy wsparcia, tacy jak w\u0142a\u015bnie Dmowski czy Haller. Temu drugiemu zreszt\u0105 nie spos\u00f3b odm\u00f3wi\u0107 zas\u0142ug, cho\u0107 szybko si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce ambicje ma na miar\u0119 Mussoliniego.<\/p>\n\n\n\n
Uchwalona konstytucja funkcjonowa\u0142a lepiej lub gorzej do maja 1926 roku, a formalnie do tak zwanej noweli sierpniowej. Pod jej rz\u0105dami dzia\u0142a\u0142o dw\u00f3ch prezydent\u00f3w: Gabriel Narutowicz sprawowa\u0142 urz\u0105d przez pi\u0119\u0107 dni, a Stanis\u0142aw Wojciechowski mia\u0142 wi\u0119cej szcz\u0119\u015bcia, cho\u0107 urz\u0105d z\u0142o\u017cy\u0142 w efekcie zamachu majowego.<\/p>\n\n\n\n
Wyb\u00f3r Gabriela Narutowicza wynika\u0142 ze splotu r\u00f3\u017cnych okoliczno\u015bci, a g\u0142\u00f3wnie zach\u0142anno\u015bci na w\u0142adz\u0119 ze strony sejmowej prawicy. Gdyby na prezydenckiego kandydata prawica wybra\u0142a kogo\u015b mniej radykalnego i \u0142atwiejszego do zaakceptowania przez partie ch\u0142opskie ni\u017c hrabia Zamoyski, pewnie by go wybrano, bo partie prawicy mia\u0142y przewag\u0119 w parlamencie. Partie ch\u0142opskie jednak nie mog\u0142y si\u0119 zgodzi\u0107 na obszarnika. W rezultacie wygra\u0142 (niespodziewanie dla siebie) Narutowicz \u2013 umiarkowany centrowiec daleki od ludowc\u00f3w i jeszcze dalszy od socjalist\u00f3w, typowy apolityczny in\u017cynier, cho\u0107 (jak donosi Wikipedia) mia\u0142 w swoim szwajcarskim \u017cyciu znajomych w \u201eProletariacie\u201d, bywa\u0142 te\u017c w kr\u0119gach pi\u0142sudczyk\u00f3w, a Pi\u0142sudski uchodzi\u0142 wtedy jeszcze za socjalist\u0119. S\u0142owem, Narutowicz m\u00f3g\u0142 si\u0119 prawicy wydawa\u0107 przyzwoitym niemal Polakiem. Dop\u00f3ki nie zosta\u0142 wybrany na prezydenta.<\/p>\n\n\n\n
Szok dla prawicy i g\u0142\u00f3wnie dla endecji by\u0142 olbrzymi. Histeria, jaka potem wybuch\u0142a, przewy\u017cszy\u0142a oburzenie wywo\u0142ane przez pierwszy rz\u0105d Ignacego Daszy\u0144skiego. Jednego dnia Narutowicz by\u0142 niezbyt znanym (przynajmniej w Polsce) in\u017cynierem i urz\u0119dnikiem pa\u0144stwowym, a drugiego \u2013 \u201e\u017cydem, masonem, socjalist\u0105, niepolakiem\u201d, cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry nieomal ukrad\u0142 urz\u0105d Prezydenta.<\/p>\n\n\n\n
Ci, kt\u00f3rzy pami\u0119taj\u0105 zamieszanie wok\u00f3\u0142 wybor\u00f3w w 1995 roku, maj\u0105 jakie\u015b wyobra\u017cenie o tym, co si\u0119 dzia\u0142o w roku 1922. A przecie\u017c w roku 1995 te\u017c dzia\u0142o si\u0119 sporo. Jan Rokita, jeden z lider\u00f3w Unii Wolno\u015bci (potem PO, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca PO-PiS, aktualnie publicysta gazet z koncernu Kani-Orlenu), autor tak zwanej inicjatywy \u00be, zdecydowanie protestowa\u0142 przeciwko Kwa\u015bniewskiemu. Inicjatyw\u0119 organizowano pod has\u0142em: ka\u017cdy (no, prawie), byle nie Kwa\u015bniewski. Dmowskiemu by si\u0119 to podoba\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
A kandydat\u00f3w by\u0142o a\u017c trzynastu, w\u015br\u00f3d nich Jacek Kuro\u0144, Waldemar Pawlak, Tadeusz Zieli\u0144ski, kandyduj\u0105ca z poparciem \u201ekonserwatyst\u00f3w\u201d Hanna Gronkiewicz-Waltz, Jan Olszewski i oczywi\u015bcie urz\u0119duj\u0105cy prezydent Lech Wa\u0142\u0119sa. Obywatele wybrali, jak wybrali. Janusz Korwin-Mikke uzyska\u0142 dwa razy wi\u0119cej g\u0142os\u00f3w ni\u017c Jan Pietrzak, a Aleksander Kwa\u015bniewski w rozstrzygaj\u0105cej turze pokona\u0142 Lecha Wa\u0142\u0119s\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Kwa\u015bniewski mniej lub bardziej szcz\u0119\u015bliwie przetrwa\u0142 dwie kadencje. Jego i Narutowicza \u0142\u0105czy\u0142o niewiele. Kwa\u015bniewskiego \u2013 jak si\u0119 okaza\u0142o post factum \u2013 nawet in\u017cynierem nie mo\u017cna by\u0142o nazwa\u0107, co najwy\u017cej licencjatem. Narutowicz by\u0142 kulturalnym, takim bardziej szwajcarskim demokrat\u0105, a Kwa\u015bniewski bardziej socjal-, i bardziej post- ni\u017c komunist\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Po drugiej stronie ulicy natomiast mo\u017cna by znale\u017a\u0107 ju\u017c wiele podobie\u0144stw. To zadziwiaj\u0105ce, jak tak zwane demokratyczne centrum (cho\u0107 w Polsce ulokowa\u0142o si\u0119 ono bardzo na prawo) da\u0142o sobie narzuci\u0107 w\u0142\u0105czenie do demokratycznego obiegu figury Dmowskiego. Przecie\u017c to nie PiS (bo jeszcze go nie by\u0142o) fundowa\u0142 ulice, place i pomniki Romanowi Dmowskiemu, kt\u00f3ry w europejskiej historiografii zaliczany jest do pechowych faszyst\u00f3w \u2013 pechowych, bo nie dane by\u0142o mu rz\u0105dzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Owszem, PiS wraz z IPN-em adoptowali Dmowskiego do swojego panteonu \u201ePrawdziwych Polak\u00f3w\u201d, bardzo zreszt\u0105 pasuj\u0105cego do tej ideologii i pragmatyki. Dmowski, sam religijnie indyferentny, pos\u0105dzany nawet o ateizm, uwa\u017ca\u0142 religi\u0119 katolick\u0105 za narz\u0119dzie utrzymania porz\u0105dku i sprawowania w\u0142adzy. S\u0105dzi\u0142, podobnie jak PiS, \u017ce \u201eszczytny\u201d, a wi\u0119c narodowy cel usprawiedliwia ka\u017cde dzia\u0142anie.<\/p>\n\n\n\n
Mniej szcz\u0119\u015bcia ni\u017c Kwa\u015bniewski mia\u0142 prezydent Gda\u0144ska Pawe\u0142 Adamowicz. On podzieli\u0142 los Narutowicza, podczas gdy Kwa\u015bniewski zmierzy\u0142 si\u0119 tylko z chuliga\u0144skimi ekscesami. W Gda\u0144sku to ju\u017c nie by\u0142y chuliga\u0144skie ekscesy. Ale te\u017c czasy by\u0142y inne. PiS odrodzi\u0142o ideologi\u0119 Dmowskiego i uczyni\u0142o j\u0105 podstaw\u0105 swojego dzia\u0142ania. I symbolicznie przej\u0119\u0142o Zach\u0119t\u0119. A minister, nomen omen, od kultury buduje muzeum Dmowskiego.<\/p>\n\n\n\n
A krzy\u017c zawsze ma na piersi\u2026<\/p>\n\n\n\n