Krak\u00f3w p\u00f3\u0142metrem stoi albo le\u017cy \u2013 zale\u017cy, kto si\u0119 wypowiada. Miasto zam\u00f3wi\u0142o kompleksow\u0105 analiz\u0119, z kt\u00f3rej wynika, \u017ce metro w Krakowie nie ma sensu. Niekt\u00f3rzy radni upieraj\u0105 si\u0119 jednak, \u017ce ma sens, \u017ce tak zdecydowano w referendum, \u017ce w Warszawie metro jest.<\/p>\n\n\n\n
Przy okazji rozm\u00f3w o metrze (bo trudno to nazwa\u0107 debat\u0105) wychodz\u0105 na \u015bwiat\u0142o dzienne wszystkie g\u0142\u0119boko skrywane kompleksy i t\u0119sknoty. Jak zwykle, ignoruje si\u0119 przes\u0142anki naukowe i wymagania przysz\u0142o\u015bci. A przysz\u0142o\u015b\u0107 wygl\u0105da zupe\u0142nie inaczej, ni\u017c radni j\u0105 sobie wyobra\u017caj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Wed\u0142ug prognozy GUS do 2050 roku Krak\u00f3w straci ponad 10% swoich mieszka\u0144c\u00f3w, a potem b\u0119dzie jeszcze gorzej. W\u015br\u00f3d tych, co zostan\u0105, zacznie przybywa\u0107 os\u00f3b w wieku emerytalnym, raczej ma\u0142o podr\u00f3\u017cuj\u0105cych po mie\u015bcie, a ju\u017c na pewno nie podr\u00f3\u017cuj\u0105cych codziennie. Takich ludzi bardziej b\u0119d\u0105 interesowa\u0107 metry dziel\u0105ce ich od sklepu, lekarza czy parku ni\u017c metro, a nawet szybki tramwaj. Je\u015bli ju\u017c tramwaj, to wa\u017cniejsze b\u0119dzie to, czy jest niskopod\u0142ogowy, czy mo\u017cna do niego dotrze\u0107, nie pokonuj\u0105c schod\u00f3w, kraw\u0119\u017cnik\u00f3w i prog\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d projekt\u00f3w bud\u017cetu obywatelskiego dla mojej dzielnicy by\u0142 jeden o nazwie \u201ePrzystanek Wlotowa bez schod\u00f3w\u201d. Sk\u0105d pomys\u0142 ? Wlotowa to najbardziej pechowe przej\u015bcie podziemne w Krakowie. Powsta\u0142o, gdy zmodernizowana ul. Wielicka sta\u0142a si\u0119 dwujezdniow\u0105 arteri\u0105 wylotow\u0105 z miasta. Jeszcze w czasach PRL-u zaprojektowano system, kt\u00f3ry mia\u0142 podgrzewa\u0107 przej\u015bcie podziemne. System dzia\u0142a\u0142 incydentalnie, tak jak ruchome schody przy dworcu autobusowym. Gdy na osiedlu mieszkali ludzie m\u0142odzi i sprawni, radzili sobie z przej\u015bciem i schodami w g\u00f3r\u0119 i w d\u00f3\u0142. Teraz dla coraz wi\u0119kszej liczby mieszka\u0144c\u00f3w schody stanowi\u0105 przeszkod\u0119 nie do pokonania. Niedawny remont przej\u015bcia poprawi\u0142 jego estetyk\u0119, ale podstawowej sprawy nie zmieni\u0142. Przej\u015bcie nadal s\u0142u\u017cy g\u0142\u00f3wnie m\u0142odym i sprawnym.<\/p>\n\n\n\n
Wiem, \u017ce wszyscy chcieliby pozosta\u0107 pi\u0119kni i sprawni przez ca\u0142e \u017cycie. To oczywi\u015bcie niemo\u017cliwe. Je\u015bli jednak cz\u0142owiek si\u0119 postara, mo\u017ce zdo\u0142a pozosta\u0107 przez ca\u0142e \u017cycie m\u0105drym. A m\u0105dry cz\u0142owiek nie musi wiedzie\u0107 wszystkiego \u2013 wystarczy, \u017ce wie, gdzie szuka\u0107, z kim rozmawia\u0107 i kogo s\u0142ucha\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Wracaj\u0105c za\u015b do naszych baran\u00f3w, pardon \u2013 radnych: chcia\u0142bym przypomnie\u0107, \u017ce metro to element komunikacji XX wieku. Mia\u0142o przewozi\u0107 masy pracuj\u0105ce z sypialni do kombinat\u00f3w produkcyjnych. Kursuje pod (a czasem nad) ziemi\u0105, \u017ceby nie utrudnia\u0107 samochodom stania w korkach.<\/p>\n\n\n\n
Krak\u00f3w, a pewnie nie tylko on, pracuje nad nowym studium uwarunkowa\u0144 i kierunk\u00f3w zagospodarowania przestrzennego. Studium z jednej strony ma zaprogramowa\u0107 rozw\u00f3j miasta, a z drugiej uwzgl\u0119dni\u0107 dokonuj\u0105ce si\u0119 zmiany. Ma by\u0107 nowe, tyle \u017ce problemy, z kt\u00f3rymi si\u0119 zmagamy, niemal wszystkie s\u0105 stare. Jednym z nielicznych nowych problem\u00f3w jest to, \u017ce zaczynamy by\u0107 starzy.<\/p>\n\n\n\n
W dalszym ci\u0105gu nie ma w Polsce polityki urbanistycznej i planistycznej ani przepis\u00f3w prawa, kt\u00f3re by umo\u017cliwia\u0142y jej przygotowanie. Rz\u0105dz\u0105cy mno\u017c\u0105 specustawy pozwalaj\u0105ce budowa\u0107 bez \u0142adu i sk\u0142adu, byle szybko i byle bez sensu. I takie w\u0142a\u015bnie mamy bezsensowne budownictwo.<\/p>\n\n\n\n
W wydanym w latach 80. ubieg\u0142ego wieku projekcie \u201eKrak\u00f3w 2000\u201d zaprezentowano r\u00f3\u017cne warianty rozwoju Krakowa oraz propozycje inwestycji komunikacyjnych i urbanistycznych. Stworzyli to zaprawd\u0119 wizjonerzy \u2013 niemal jak projektanci Nowej Huty, miasta przysz\u0142o\u015bci. S\u0119k w tym, \u017ce zar\u00f3wno miasto, jak i jego perspektywy rozwoju wygl\u0105daj\u0105 dzi\u015b inaczej, ni\u017c prognozowano pod koniec XX wieku. Zak\u0142ad metalurgiczny jest ju\u017c tylko ma\u0142ym fragmentem zatrudniaj\u0105cego ponad 20 tysi\u0119cy ludzi kombinatu. Centra us\u0142ug (przer\u00f3\u017cnych) zlokalizowano w miejscach zupe\u0142nie innych ni\u017c te, kt\u00f3re si\u0119 kiedy\u015b urbanistom \u015bni\u0142y, i cz\u0119sto w formie, kt\u00f3r\u0105 oni nazwaliby koszmarem.<\/p>\n\n\n\n
Obowi\u0105zkiem zarz\u0105dzaj\u0105cych miastem jest wi\u0119c teraz takie zaprogramowanie miasta za pomoc\u0105 dost\u0119pnych i u\u0142omnych narz\u0119dzi, by da\u0142o si\u0119 w Krakowie jako\u015b \u017cy\u0107. Do tego s\u0105 nam potrzebne nie tyle (kilo)metry metra, ile metry torowisk tramwajowych, r\u00f3wnych chodnik\u00f3w i ziele\u0144c\u00f3w. I zerwanie z na\u0142ogiem koszenia trawnik\u00f3w niemal na \u0142yso. A w zasadzie zerwanie z koszeniem na sta\u0142e.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017ce kto\u015b zapyta, dlaczego tym razem po\u015bwi\u0119cam tekst sprawie ca\u0142kiem lokalnej. Niepytany i tak odpowiem. Po pierwsze, tu w Krakowie mieszkam od urodzenia, z jedn\u0105 niespe\u0142na pi\u0119cioletni\u0105 przerw\u0105 na emigracj\u0119 na warszawski bruk (no, powiedzmy, asfalt), do metra zatem i Krakowa, mi blisko. Po drugie, w ka\u017cdym z miast drzemie, jak s\u0105dz\u0119, jaka\u015b t\u0119sknota za \u015bwi\u0119tym Graalem, kt\u00f3ry rozwi\u0105za\u0142by wszystkie problemy lokalnego \u015bwiata. W Krakowie takim Graalem jest metro. Tak mi\u0119dzy nami, gdyby nie ta gonitwa za Graalem, mo\u017ce byliby\u015bmy ju\u017c w trakcie budowy premetra, a w zasadzie drugiej linii szybkiego tramwaju (albo i trzeciej). Mo\u017ce wi\u0119c nie warto b\u0142\u0105ka\u0107 si\u0119 jak ten rycerz \u2013 ob\u0142\u0119dny \u2013 za Graalem (jakkolwiek on u was wygl\u0105da), ale robi\u0107 swoje. No i uwa\u017ca\u0107 na bia\u0142ego kr\u00f3lika, jak radzi\u0142 Czarnoksi\u0119\u017cnik Tim.<\/p>\n\n\n\n