Ka\u017cda epoka ma swojego idola \u2013 m\u00f3wiono. Bacon by powiedzia\u0142, \u017ce ka\u017cda epoka ma swoje z\u0142udzenia poznawcze. Proces powstawania idoli najciekawiej opisa\u0142 Terry Pratchett, co prawda nie w przywo\u0142anych tu w tytule \u201ePomniejszych b\u00f3stwach\u201d, ale w \u201eWied\u017amiko\u0142aju\u201d. Idole to w\u0142a\u015bnie takie pomniejsze z\u0142udzenia poznawcze, czyli b\u00f3stwa. Przyjmuje si\u0119, \u017ce naj\u0142atwiej o nie w okresie dorastania, gdy dziecko poszukuje wzor\u00f3w, a jeszcze nie potrafi odr\u00f3\u017cni\u0107 z\u0142udze\u0144 od rzeczywisto\u015bci. W wielu doros\u0142ych, jak si\u0119 okazuje, nadal \u017cyje dziecko. Zach\u0119ta do odkrywania w sobie dziecka nie wydaje si\u0119 jednak dobr\u0105 rad\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Jak pami\u0119tam, ostatnim moim idolem by\u0142 Tomek Wilmowski \u2013 cho\u0107 w zasadzie nie by\u0142 to idol, tylko podziwiana posta\u0107 fikcyjna. Ka\u017cda jednak podziwiana posta\u0107 jest troch\u0119 fikcyjna, a im wi\u0119cej tej fikcji, tym cz\u0119\u015bciej posta\u0107 mo\u017ce uchodzi\u0107 za idola.<\/p>\n\n\n\n
Zwyk\u0142y podziw czy zachwyt r\u00f3\u017cni od idolatrii to, \u017ce idol zachwyca w ka\u017cdym swoim przejawie, czynie i ge\u015bcie \u2013 niewa\u017cne, czy gest jest bohaterski czy czyni\u0105cy\u2026 nic.<\/p>\n\n\n\n
Czasami nawet czuj\u0119 si\u0119 jakby ubo\u017cszy z powodu braku idola. Zagl\u0105dam wtedy na strony portali nazywanych dla niepoznaki informacyjnymi, ogl\u0105dam fotosy idoli i kandydat\u00f3w na idoli. I mi przechodzi.<\/p>\n\n\n\n
Tomek by\u0142 w porzo, jak to si\u0119 kiedy\u015b m\u00f3wi\u0142o. Patriota, ale i obie\u017cy\u015bwiat. Mia\u0142 przygody, pomy\u0142ki, ale te\u017c du\u017co szcz\u0119\u015bcia, jak to w powie\u015bci dla m\u0142odzie\u017cy. Z \u017cywymi kandydatami na idoli czy idolki bywa\u0142o gorzej, bo \u017cycie to nie bajka \u2013 znaczy si\u0119, nie powie\u015b\u0107. Niestety, m\u00f3j wrodzony sceptycyzm i nabyty krytycyzm szybko dekonstruowa\u0142y takich kandydat\u00f3w. Owszem, jedni podobali mi si\u0119 bardziej, drudzy mniej. Bardziej pewnie ci , kt\u00f3rych nie mia\u0142em okazji dok\u0142adnie pozna\u0107 czy wi\u0119cej si\u0119 o nich dowiedzie\u0107. W przeciwie\u0144stwie do mnie, ludzie zwykle trac\u0105 przy bli\u017cszym poznaniu. Niewiele chyba brakowa\u0142o, a moim idolem m\u00f3g\u0142by zosta\u0107 Ko\u015bciuszko, ale nie wysz\u0142o, cho\u0107 troch\u0119 si\u0119 stara\u0142. Nast\u0119pny w kolejce by\u0142 Tadeusz Boy \u017bele\u0144ski. By\u0142y te\u017c osoby, kt\u00f3re wielbi\u0142em za ich tw\u00f3rczo\u015b\u0107 lub pogl\u0105dy, nie wnikaj\u0105c w ca\u0142okszta\u0142t ich czyn\u00f3w. Podziw na granicy uwielbienia dla Kofty (Jonasza), Tuwima, M\u0142ynarskiego czy Le\u015bmiana nie jest trudny, przynajmniej dla mnie. Podobnie z (od)tw\u00f3rcami muzyki: od Mahlera czy Griega po Gary Moora, Erica Claptona, Lennona, RHCP, Pearl Jam i wielu, wielu innych. Lennon szczeg\u00f3lnie by\u0142 mi bliski, nie tyle wtedy, gdy \u015bpiewa\u0142, \u017ce ma nadziej\u0119 (\u201eImagine\u201d) \u2013 bo przecie\u017c wiem, \u017ce nie ma nadziei \u2013 ile wtedy, gdy nie wierzy\u0142 nawet w Boba Zimmermana Dylana (\u201eGod\u201d). Pewnie by\u0142by zdziwiony, \u017ce Dylan dosta\u0142 Nobla, ale nie dane mu by\u0142o do\u017cy\u0107 i si\u0119 zdziwi\u0107. Jak do tego dosz\u0142o, odpowied\u017a zna tylko wiatr. Gdybym sam mia\u0142 dawa\u0107 nagrody bardom, to g\u0142osowa\u0142bym wszystkimi ko\u0144czynami za Leonardem boskim Cohenem.<\/p>\n\n\n\n
Skoro ju\u017c mowa o bardoidolach, to warto wspomnie\u0107 o Cacie Stevensie. Czy mam wyprze\u0107 z pami\u0119ci \u201eLady D\u2019Arbanville\u201d, \u201eMorning has broken\u201d i \u201eWild world\u201d, bo Cat odlecia\u0142 i zosta\u0142 Yusufem? Nigdy nie wymaga\u0142em, \u017ceby zgadza\u0142 si\u0119 z moim \u015bwiatopogl\u0105dem, ani te\u017c \u2013 mam nadziej\u0119 \u2013 on nie oczekiwa\u0142 tego od swoich s\u0142uchaczy. A je\u015bli nawet oczekiwa\u0142, to jego problem.<\/p>\n\n\n\n
A co mam zrobi\u0107 z Erikiem Claptonem, kt\u00f3ry odm\u00f3wi\u0142 koncertowania w re\u017cimie sanitarnym? Nie wierzy w wirusa? Lennon nie wierzy\u0142 w Dylana, a ja nawet bardziej wierz\u0119 Lennonowi ni\u017c Claptonowi. Dalej b\u0119d\u0119 s\u0142ucha\u0142 \u201eLayli\u201d (i nie tylko), bo to song wszech czas\u00f3w. Na pewno nie p\u00f3jd\u0119 na koncert, bo Clapton nie b\u0119dzie gra\u0142 w re\u017cimie sanitarnym, a ja w \u017cadnym innym bym si\u0119 nie stawi\u0142. Poza tym koncerty s\u0105 coraz dro\u017csze.<\/p>\n\n\n\n
Pomniejsze b\u00f3stwa rozpleni\u0142y si\u0119 w epoce Internetu, cho\u0107 przecie\u017c nie pojawi\u0142y si\u0119 dopiero wtedy. To dzieci plotki, prasy brukowej i telewizji \u015bniadaniowej. Jest taki stary rysunek Andrzeja Mleczki: pracownik medi\u00f3w z mikrofonem prosi \u2014Niech pan powie cokolwiek, a ja to puszcz\u0119 na gor\u0105co. I to jest model dzisiejszych medi\u00f3w. Zreszt\u0105, media nie s\u0105 ju\u017c potrzebne, bo wielu potrafi m\u00f3wi\u0107 \u201ecokolwiek\u201d na gor\u0105co, a nawet to nagrywa\u0107 i wrzuca\u0107 do sieci. I niestety wielu to robi.<\/p>\n\n\n\n
Konfrontacja opinii na temat szczepie\u0144 ujawni\u0142a ogrom dezinformacji, w jakim na co dzie\u0144 tkwimy. Bo przecie\u017c op\u00f3r wobec szczepie\u0144, w tym tych obowi\u0105zkowych, narasta\u0142 od dawna, przy biernej na og\u00f3\u0142 postawie instytucji pa\u0144stwa i przedstawicieli nauki. Co gorsza, jedni i drudzy tolerowali opinie proepidemiczne, dosy\u0107 cz\u0119ste w obu tych \u015brodowiskach.<\/p>\n\n\n\n
Oczywi\u015bcie, mo\u017cemy wszystko zwala\u0107 na Rosj\u0119 i Chiny, ale sami tworzymy sobie ocean ignorancji \u2013 niekt\u00f3rzy z nieufno\u015bci wobec w\u0142adzy (co akurat nie powinno dziwi\u0107), inni z l\u0119k\u00f3w w\u0142asnych i cudzych. Do tego dolewane s\u0105 bzdury serwowane w reklamach cudownych \u015brodk\u00f3w daj\u0105cych cudowne efekty. Wszystkim rz\u0105dz\u0105 pomniejsi bogowie zrodzeni z naszych l\u0119k\u00f3w i ignorancji. By\u0107 mo\u017ce bardziej nie wierzymy w siebie, ni\u017c wierzymy w innych, kt\u00f3rzy niestety wierz\u0105 sobie cz\u0119sto bezpodstawnie.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy starannie dobiera\u0107 sobie pomniejsze b\u00f3stwa, a najbezpieczniej jest wybiera\u0107 te pluszowe. Pod warunkiem, \u017ce jednak nie m\u00f3wi\u0105.<\/p>\n\n\n\n
PS W\u00a0rozwa\u017caniach pomin\u0105\u0142em tych idoli, kt\u00f3rzy \u2013 jak twierdz\u0105 \u2013 od\u017cywiaj\u0105 si\u0119 \u015bwiat\u0142em. To przecie\u017c nie idole, lecz bogowie lub boginie. Albo wielkie poznawcze z\u0142udzenia.<\/p>\n\n\n\n