{"id":27422,"date":"2021-10-04T16:40:24","date_gmt":"2021-10-04T14:40:24","guid":{"rendered":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=27422"},"modified":"2021-10-04T16:40:27","modified_gmt":"2021-10-04T14:40:27","slug":"bo-tu-o-szacunek-chodzi-felieton-marcina-nowaka-48","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=27422","title":{"rendered":"\u2026 bo tu o szacunek chodzi\u2026 Felieton Marcina Nowaka (48)"},"content":{"rendered":"\n<h4 class=\"wp-block-heading\">W&nbsp;ka\u017cdej chwili korzystamy z&nbsp;obfito\u015bci dar\u00f3w przyrody o\u017cywionej i&nbsp;nieo\u017cywionej. Nie jeste\u015bmy tw\u00f3rcami czy w\u0142a\u015bcicielami przyrody, ale jej cz\u0119\u015bci\u0105. Na&nbsp;r\u00f3wnych prawach dzielimy przestrze\u0144 \u017cycia z&nbsp;innymi stworzeniami. Mieszkamy na&nbsp;jednej planecie, a&nbsp;s\u0142o\u0144ce codziennie wschodzi dla nas wszystkich bez wyj\u0105tku. Przysz\u0142o\u015b\u0107 naszej planety zale\u017cy w&nbsp;du\u017cej mierze od tego, czy cz\u0142owiek odbuduje relacje ze \u015bwiatem przyrody oparte na&nbsp;szacunku i&nbsp;wdzi\u0119czno\u015bci oraz czy dostrze\u017ce w&nbsp;samoograniczeniu si\u0119 \u015bcie\u017ck\u0119 trwa\u0142ego rozwoju.<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jaki\u015b czas temu uczestniczy\u0142em w&nbsp;ciekawym panelu dyskusyjnym dotycz\u0105cym r\u00f3wno\u015bci wszystkich istot \u017cyj\u0105cych. Prof. Marcin Urbaniak przedstawi\u0142 dane, z&nbsp;kt\u00f3rych wynika, \u017ce&nbsp;oko\u0142o 60% wszystkich ssak\u00f3w na&nbsp;ziemi stanowi\u0105 zwierz\u0119ta pochodz\u0105ce z&nbsp;hodowli przemys\u0142owych, a&nbsp;w przypadku ptak\u00f3w odsetek ten wynosi a\u017c&nbsp;70%. W\u015br\u00f3d ssak\u00f3w 36% stanowi homo sapiens, a&nbsp;tylko 4% to wolno \u017cyj\u0105ce dzikie zwierz\u0119ta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0142uchaj\u0105c, my\u015bla\u0142em: czas na&nbsp;weganizm, bo&nbsp;wegetarianizm to stanowczo za&nbsp;ma\u0142o. Tylko czy samo przerzucenie si\u0119 z&nbsp;diety opartej na&nbsp;mi\u0119sie na&nbsp;diet\u0119 opart\u0105 na&nbsp;produkcji ro\u015blinnej przyniesie oczekiwane efekty? Oczywi\u015bcie, nie kwestionuj\u0119 ani weganizmu, ani wegetarianizmu jako dobrej alternatywy dla przero\u015bni\u0119tego przemys\u0142u mi\u0119snego. Rosn\u0105ce zapotrzebowanie na&nbsp;produkty ro\u015blinne spowoduje jednak konieczno\u015b\u0107 powi\u0119kszania plantacji, a&nbsp;to odb\u0119dzie si\u0119 kosztem bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Nie s\u0142ysza\u0142em te\u017c, \u017ceby gdziekolwiek zrywano beton i&nbsp;zamieniano tereny zabudowane na&nbsp;pola uprawne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dzieci\u0144stwo sp\u0119dzi\u0142em na&nbsp;wsi. Po&nbsp;mleko chodzi\u0142o si\u0119 do&nbsp;s\u0105siadki. Mia\u0142a kilka kr\u00f3w, kt\u00f3re rankiem wyprowadza\u0142a na&nbsp;pole, a&nbsp;wieczorem przyprowadza\u0142a z&nbsp;powrotem. By\u0142y okresy w&nbsp;ci\u0105gu roku, kiedy mleka po&nbsp;prostu nie by\u0142o, bo&nbsp;na \u015bwiat przychodzi\u0142y cielaki i&nbsp;stawa\u0142y si\u0119 priorytetem. Jajka bra\u0142o si\u0119 z&nbsp;przydomowego kurnika. Opr\u00f3cz kur chowa\u0142y si\u0119 tam g\u0119si, kaczki i&nbsp;indyki, kt\u00f3re sp\u0119dza\u0142y dzie\u0144 w&nbsp;ogrodzie na&nbsp;poszukiwaniu po\u017cywienia, a&nbsp;noc \u2013 na&nbsp;grz\u0119dach, \u015bpi\u0105c w&nbsp;pozycji pionowej, co zawsze mnie fascynowa\u0142o. Okres truskawkowy i&nbsp;czere\u015bniowy wypada\u0142 w&nbsp;czerwcu. Jab\u0142ka, gruszki, \u015bliwki dojrzewa\u0142y zwykle jesieni\u0105, cho\u0107 na&nbsp;papier\u00f3wki mo\u017cna by\u0142o liczy\u0107 ju\u017c na&nbsp;pocz\u0105tku lipca. Na&nbsp;lipcowym stole pojawia\u0142y si\u0119 cz\u0119sto bor\u00f3wki, zwane te\u017c jagodami. W&nbsp;przydomowym ogr\u00f3dku, wiosn\u0105 przekopywanym, sadzi\u0142o si\u0119 warzywa: ziemniaki, sa\u0142at\u0119, groch, pomidory, og\u00f3rki, kalarep\u0119, i&nbsp;sia\u0142o si\u0119 rzodkiewk\u0119, marchewk\u0119, pietruszk\u0119. \u017bycie by\u0142o skromne, ale braki nieszczeg\u00f3lnie doskwiera\u0142y. Je\u017celi czego\u015b nie by\u0142o, to czekano, a\u017c&nbsp;znowu si\u0119 pojawi, lub szukano czego\u015b innego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u017cd\u017c\u0105c teraz na&nbsp;rowerze, widz\u0119 drzewa owocowe uginaj\u0105ce si\u0119 od jab\u0142ek, gruszek, \u015bliwek, orzech\u00f3w, kt\u00f3rych nikt nie zbiera, bo&nbsp;ludzie wol\u0105 i\u015b\u0107 do&nbsp;sklepu i&nbsp;kupi\u0107 umyte i&nbsp;zapakowane produkty, czasami przywo\u017cone z&nbsp;drugiego ko\u0144ca kraju lub \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zastanawiam si\u0119 nad naszym modelem gospodarowania \u017cywno\u015bci\u0105. Produkujemy masowo, aby nikomu nie zabrak\u0142o, a&nbsp;mimo to s\u0105 na&nbsp;\u015bwiecie rejony, w&nbsp;kt\u00f3rych wci\u0105\u017c brakuje jedzenia. Produkujemy ponad stan, kosztem bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci, cierpienia zwierz\u0105t, wymierania gatunk\u00f3w, chor\u00f3b, kt\u00f3re dziesi\u0105tkuj\u0105 hodowle. Niestety marnujemy to, czego nie jeste\u015bmy w&nbsp;stanie przeje\u015b\u0107, tak na&nbsp;szczeblu jednostkowym, jak i&nbsp;ca\u0142ych spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jestem przekonany, \u017ce&nbsp;sednem problemu jest rosn\u0105cy deficyt szacunku wobec przyrody. Ludzie chc\u0105 mie\u0107 nieograniczon\u0105 i&nbsp;od razu dost\u0119pn\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 produkt\u00f3w, aby spokojnie wybiera\u0107 to, na&nbsp;co w&nbsp;danej chwili maj\u0105 ochot\u0119 lub czego potrzebuj\u0105. A&nbsp;przecie\u017c \u017cycie cz\u0142owieka trwa \u015brednio oko\u0142o 70 lat. Wbrew powszechnej opinii to bardzo du\u017co. Czy wszystko musi by\u0107 dost\u0119pne w&nbsp;ka\u017cdej chwili i&nbsp;wsz\u0119dzie? Czy aby by\u0107 cz\u0142owiekiem, koniecznie musz\u0119 spr\u00f3bowa\u0107 burgera z&nbsp;nied\u017awiedzia, mi\u0119sa wieloryba lub krokodyla? Czy \u0142ososie, krewetki, wieprzowina, wo\u0142owina, orzechy nerkowca czy maniok trzeba eksportowa\u0107 na&nbsp;ca\u0142y \u015bwiat? 40% ssak\u00f3w zjada 60% tej populacji, cz\u0142owiek zjada 70% wszystkich ptak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">My\u015bl\u0119, \u017ce&nbsp;prawdziwym wyzwaniem dla wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka jest odbudowanie umiej\u0119tno\u015bci czekania i&nbsp;rezygnacji z&nbsp;nadmiaru d\u00f3br. Dotyczy to wszystkich, cho\u0107 w&nbsp;wi\u0119kszej mierze bogatych ni\u017c niezbyt zamo\u017cnych. Umiej\u0119tno\u015b\u0107 ta mo\u017ce na&nbsp;nowo wzbudzi\u0107 szacunek do&nbsp;otaczaj\u0105cego nas \u015bwiata, do&nbsp;rzeczy, w&nbsp;tym do&nbsp;\u017cywno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Szacunek jest odwrotnie proporcjonalny do&nbsp;natychmiastowej i&nbsp;nieograniczonej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci: tym wi\u0119kszy i&nbsp;naturalniejszy, im bardziej ograniczone s\u0105 zasoby, a&nbsp;wynika z&nbsp;osobistej wi\u0119zi z&nbsp;tym, co nas otacza. Widz\u0105c codzienn\u0105 trosk\u0119 s\u0105siadki o&nbsp;krow\u0119, dostrzegamy, \u017ce&nbsp;mleko nie jest czym\u015b, co nam si\u0119 nale\u017cy, zawsze dost\u0119pnym w&nbsp;kartoniku na&nbsp;sklepowej p\u00f3\u0142ce, ale jest pewnego rodzaju darem przyrody. Podobnie warzywa z&nbsp;ogr\u00f3dka czy owoce z&nbsp;przydomowego sadu: to dar dla nas, a&nbsp;nie co\u015b, co mo\u017cna w&nbsp;spos\u00f3b oczywisty uzyska\u0107 za&nbsp;pieni\u0105dze.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W&nbsp;ka\u017cdej chwili korzystamy z&nbsp;obfito\u015bci dar\u00f3w przyrody o\u017cywionej i&nbsp;nieo\u017cywionej. Nie jeste\u015bmy tw\u00f3rcami czy w\u0142a\u015bcicielami przyrody, ale jej cz\u0119\u015bci\u0105. Na&nbsp;r\u00f3wnych prawach dzielimy przestrze\u0144 \u017cycia z&nbsp;innymi stworzeniami. Mieszkamy na&nbsp;jednej planecie, a&nbsp;s\u0142o\u0144ce codziennie wschodzi dla nas wszystkich bez wyj\u0105tku. Przysz\u0142o\u015b\u0107 naszej planety zale\u017cy w&nbsp;du\u017cej mierze od tego, czy cz\u0142owiek odbuduje relacje ze \u015bwiatem przyrody oparte na&nbsp;szacunku i&nbsp;wdzi\u0119czno\u015bci oraz czy dostrze\u017ce w&nbsp;samoograniczeniu si\u0119 \u015bcie\u017ck\u0119 trwa\u0142ego rozwoju.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Felieton jest wyrazem opinii autora. Nie prezentuje stanowiska ZR Ma\u0142opolskie KOD.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W ka\u017cdej chwili korzystamy z obfito\u015bci dar\u00f3w przyrody o\u017cywionej i nieo\u017cywionej. Nie jeste\u015bmy tw\u00f3rcami czy w\u0142a\u015bcicielami przyrody, ale jej cz\u0119\u015bci\u0105. Na r\u00f3wnych prawach dzielimy przestrze\u0144 \u017cycia z innymi stworzeniami. Mieszkamy na jednej planecie, a s\u0142o\u0144ce codziennie wschodzi dla nas wszystkich bez wyj\u0105tku. Przysz\u0142o\u015b\u0107 naszej planety zale\u017cy w du\u017cej mierze od tego, czy cz\u0142owiek odbuduje relacje ze \u015bwiatem przyrody oparte na szacunku i wdzi\u0119czno\u015bci oraz czy dostrze\u017ce w samoograniczeniu si\u0119 \u015bcie\u017ck\u0119 trwa\u0142ego rozwoju.<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":26412,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-27422","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27422","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27422"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27422\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26412"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27422"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27422"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27422"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}