Jaki\u015b czas temu uczestniczy\u0142em w ciekawym panelu dyskusyjnym dotycz\u0105cym r\u00f3wno\u015bci wszystkich istot \u017cyj\u0105cych. Prof. Marcin Urbaniak przedstawi\u0142 dane, z kt\u00f3rych wynika, \u017ce oko\u0142o 60% wszystkich ssak\u00f3w na ziemi stanowi\u0105 zwierz\u0119ta pochodz\u0105ce z hodowli przemys\u0142owych, a w przypadku ptak\u00f3w odsetek ten wynosi a\u017c 70%. W\u015br\u00f3d ssak\u00f3w 36% stanowi homo sapiens, a tylko 4% to wolno \u017cyj\u0105ce dzikie zwierz\u0119ta.<\/p>\n\n\n\n
S\u0142uchaj\u0105c, my\u015bla\u0142em: czas na weganizm, bo wegetarianizm to stanowczo za ma\u0142o. Tylko czy samo przerzucenie si\u0119 z diety opartej na mi\u0119sie na diet\u0119 opart\u0105 na produkcji ro\u015blinnej przyniesie oczekiwane efekty? Oczywi\u015bcie, nie kwestionuj\u0119 ani weganizmu, ani wegetarianizmu jako dobrej alternatywy dla przero\u015bni\u0119tego przemys\u0142u mi\u0119snego. Rosn\u0105ce zapotrzebowanie na produkty ro\u015blinne spowoduje jednak konieczno\u015b\u0107 powi\u0119kszania plantacji, a to odb\u0119dzie si\u0119 kosztem bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Nie s\u0142ysza\u0142em te\u017c, \u017ceby gdziekolwiek zrywano beton i zamieniano tereny zabudowane na pola uprawne.<\/p>\n\n\n\n
Dzieci\u0144stwo sp\u0119dzi\u0142em na wsi. Po mleko chodzi\u0142o si\u0119 do s\u0105siadki. Mia\u0142a kilka kr\u00f3w, kt\u00f3re rankiem wyprowadza\u0142a na pole, a wieczorem przyprowadza\u0142a z powrotem. By\u0142y okresy w ci\u0105gu roku, kiedy mleka po prostu nie by\u0142o, bo na \u015bwiat przychodzi\u0142y cielaki i stawa\u0142y si\u0119 priorytetem. Jajka bra\u0142o si\u0119 z przydomowego kurnika. Opr\u00f3cz kur chowa\u0142y si\u0119 tam g\u0119si, kaczki i indyki, kt\u00f3re sp\u0119dza\u0142y dzie\u0144 w ogrodzie na poszukiwaniu po\u017cywienia, a noc \u2013 na grz\u0119dach, \u015bpi\u0105c w pozycji pionowej, co zawsze mnie fascynowa\u0142o. Okres truskawkowy i czere\u015bniowy wypada\u0142 w czerwcu. Jab\u0142ka, gruszki, \u015bliwki dojrzewa\u0142y zwykle jesieni\u0105, cho\u0107 na papier\u00f3wki mo\u017cna by\u0142o liczy\u0107 ju\u017c na pocz\u0105tku lipca. Na lipcowym stole pojawia\u0142y si\u0119 cz\u0119sto bor\u00f3wki, zwane te\u017c jagodami. W przydomowym ogr\u00f3dku, wiosn\u0105 przekopywanym, sadzi\u0142o si\u0119 warzywa: ziemniaki, sa\u0142at\u0119, groch, pomidory, og\u00f3rki, kalarep\u0119, i sia\u0142o si\u0119 rzodkiewk\u0119, marchewk\u0119, pietruszk\u0119. \u017bycie by\u0142o skromne, ale braki nieszczeg\u00f3lnie doskwiera\u0142y. Je\u017celi czego\u015b nie by\u0142o, to czekano, a\u017c znowu si\u0119 pojawi, lub szukano czego\u015b innego.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017cd\u017c\u0105c teraz na rowerze, widz\u0119 drzewa owocowe uginaj\u0105ce si\u0119 od jab\u0142ek, gruszek, \u015bliwek, orzech\u00f3w, kt\u00f3rych nikt nie zbiera, bo ludzie wol\u0105 i\u015b\u0107 do sklepu i kupi\u0107 umyte i zapakowane produkty, czasami przywo\u017cone z drugiego ko\u0144ca kraju lub \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n
Zastanawiam si\u0119 nad naszym modelem gospodarowania \u017cywno\u015bci\u0105. Produkujemy masowo, aby nikomu nie zabrak\u0142o, a mimo to s\u0105 na \u015bwiecie rejony, w kt\u00f3rych wci\u0105\u017c brakuje jedzenia. Produkujemy ponad stan, kosztem bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci, cierpienia zwierz\u0105t, wymierania gatunk\u00f3w, chor\u00f3b, kt\u00f3re dziesi\u0105tkuj\u0105 hodowle. Niestety marnujemy to, czego nie jeste\u015bmy w stanie przeje\u015b\u0107, tak na szczeblu jednostkowym, jak i ca\u0142ych spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Jestem przekonany, \u017ce sednem problemu jest rosn\u0105cy deficyt szacunku wobec przyrody. Ludzie chc\u0105 mie\u0107 nieograniczon\u0105 i od razu dost\u0119pn\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 produkt\u00f3w, aby spokojnie wybiera\u0107 to, na co w danej chwili maj\u0105 ochot\u0119 lub czego potrzebuj\u0105. A przecie\u017c \u017cycie cz\u0142owieka trwa \u015brednio oko\u0142o 70 lat. Wbrew powszechnej opinii to bardzo du\u017co. Czy wszystko musi by\u0107 dost\u0119pne w ka\u017cdej chwili i wsz\u0119dzie? Czy aby by\u0107 cz\u0142owiekiem, koniecznie musz\u0119 spr\u00f3bowa\u0107 burgera z nied\u017awiedzia, mi\u0119sa wieloryba lub krokodyla? Czy \u0142ososie, krewetki, wieprzowina, wo\u0142owina, orzechy nerkowca czy maniok trzeba eksportowa\u0107 na ca\u0142y \u015bwiat? 40% ssak\u00f3w zjada 60% tej populacji, cz\u0142owiek zjada 70% wszystkich ptak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
My\u015bl\u0119, \u017ce prawdziwym wyzwaniem dla wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka jest odbudowanie umiej\u0119tno\u015bci czekania i rezygnacji z nadmiaru d\u00f3br. Dotyczy to wszystkich, cho\u0107 w wi\u0119kszej mierze bogatych ni\u017c niezbyt zamo\u017cnych. Umiej\u0119tno\u015b\u0107 ta mo\u017ce na nowo wzbudzi\u0107 szacunek do otaczaj\u0105cego nas \u015bwiata, do rzeczy, w tym do \u017cywno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Szacunek jest odwrotnie proporcjonalny do natychmiastowej i nieograniczonej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci: tym wi\u0119kszy i naturalniejszy, im bardziej ograniczone s\u0105 zasoby, a wynika z osobistej wi\u0119zi z tym, co nas otacza. Widz\u0105c codzienn\u0105 trosk\u0119 s\u0105siadki o krow\u0119, dostrzegamy, \u017ce mleko nie jest czym\u015b, co nam si\u0119 nale\u017cy, zawsze dost\u0119pnym w kartoniku na sklepowej p\u00f3\u0142ce, ale jest pewnego rodzaju darem przyrody. Podobnie warzywa z ogr\u00f3dka czy owoce z przydomowego sadu: to dar dla nas, a nie co\u015b, co mo\u017cna w spos\u00f3b oczywisty uzyska\u0107 za pieni\u0105dze.<\/p>\n\n\n\n
W ka\u017cdej chwili korzystamy z obfito\u015bci dar\u00f3w przyrody o\u017cywionej i nieo\u017cywionej. Nie jeste\u015bmy tw\u00f3rcami czy w\u0142a\u015bcicielami przyrody, ale jej cz\u0119\u015bci\u0105. Na r\u00f3wnych prawach dzielimy przestrze\u0144 \u017cycia z innymi stworzeniami. Mieszkamy na jednej planecie, a s\u0142o\u0144ce codziennie wschodzi dla nas wszystkich bez wyj\u0105tku. Przysz\u0142o\u015b\u0107 naszej planety zale\u017cy w du\u017cej mierze od tego, czy cz\u0142owiek odbuduje relacje ze \u015bwiatem przyrody oparte na szacunku i wdzi\u0119czno\u015bci oraz czy dostrze\u017ce w samoograniczeniu si\u0119 \u015bcie\u017ck\u0119 trwa\u0142ego rozwoju.<\/p>\n\n\n\n
Felieton jest wyrazem opinii autora. Nie prezentuje stanowiska ZR Ma\u0142opolskie KOD.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W ka\u017cdej chwili korzystamy z obfito\u015bci dar\u00f3w przyrody o\u017cywionej i nieo\u017cywionej. Nie jeste\u015bmy tw\u00f3rcami czy w\u0142a\u015bcicielami przyrody, ale jej cz\u0119\u015bci\u0105. Na r\u00f3wnych prawach dzielimy przestrze\u0144 \u017cycia z innymi stworzeniami. Mieszkamy na jednej planecie, a s\u0142o\u0144ce codziennie wschodzi dla nas wszystkich bez wyj\u0105tku. Przysz\u0142o\u015b\u0107 naszej planety zale\u017cy w du\u017cej mierze od tego, czy cz\u0142owiek odbuduje relacje ze \u015bwiatem przyrody oparte na szacunku i wdzi\u0119czno\u015bci oraz czy dostrze\u017ce w samoograniczeniu si\u0119 \u015bcie\u017ck\u0119 trwa\u0142ego rozwoju.<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":26412,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-27422","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27422","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27422"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27422\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26412"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27422"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27422"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27422"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}