To stara praktyka. W IV wieku, po soborze nicejskim, pot\u0119piono i spalono pisma Ariusza. Heretyk\u00f3w nie pozwalano czyta\u0107 z obawy, \u017ce swoj\u0105 herezj\u0105 b\u0119d\u0105 zara\u017ca\u0107 innych. Indeks ksi\u0105g zakazanych r\u00f3s\u0142 z ka\u017cdym stuleciem. Widnieli na nim tacy autorzy jak Kopernik, Kepler, Kant, Locke i Hume, a \u017ce ta praktyka utrzymywa\u0142a si\u0119 do XX wieku, Anatole France i Jean-Paul Sartre te\u017c doczekali si\u0119 wykluczenia: Sartre pewnie za ateizm, a France za sceptycyzm. W III Rzeszy r\u00f3wnie\u017c prowadzono list\u0119 ksi\u0105g zakazanych. Jak \u0142atwo si\u0119 domy\u015bli\u0107, g\u0142\u00f3wnie wymieniano na niej autor\u00f3w \u017cydowskich, ale nie oszcz\u0119dzono przy tym pacyfist\u00f3w ani komunist\u00f3w. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 tamtych czas\u00f3w mia\u0142a czyta\u0107 tylko dobre lektury. Wykl\u0119ci zostali Ernst Bloch, Albert Einstein, Robert Musil i wielu innych. George Orwell i Aleksander So\u0142\u017cenicyn byli z kolei niedost\u0119pni dla mieszka\u0144c\u00f3w ZSRR. W pozosta\u0142ych krajach komunistycznego bloku tak\u017ce panowa\u0142a ostra cenzura, kt\u00f3rej podlega\u0142o wszystko od publikowanych ksi\u0105\u017cek po informacje w radiu i telewizji. W\u0142a\u015bciwe wiadomo\u015bci przekazywano przez ko\u0142cho\u017aniki, megafony na ulicach III Rzeszy, ZSRR czy w krajach bloku wschodniego. Radio Wolna Europa ze swoim charakterystycznym sygna\u0142em jest po dzi\u015b dzie\u0144 \u2013 nawet dla tych, kt\u00f3rzy nie \u017cyli w tamtej epoce \u2013 synonimem wolno\u015bci wyboru.<\/p>\n\n\n\n
To stara praktyka. Zamkn\u0105\u0107 my\u015blicielom\/kom, filozofom\/kom, politykom\/czkom, pisarzom\/rkom i dziennikarzom\/rkom usta, skaza\u0107 ich na milczenie. Re\u017cimy, systemy totalitarne potrzebuj\u0105 ludzi podporz\u0105dkowanych i nierozumiej\u0105cych \u015bwiata. Totalitaryzm wymaga jasno okre\u015blonego przekazu, pe\u0142nej kontroli nad tym, czego si\u0119 s\u0142ucha, co czyta, a w konsekwencji co si\u0119 my\u015bli i jak si\u0119 reaguje na rzeczywisto\u015b\u0107. W XX wieku technologia pozwoli\u0142a na niczym nieograniczony obieg informacji. Dla rz\u0105dz\u0105cych w totalitarny spos\u00f3b jest to wyj\u0105tkowo niedogodne. Dlatego w Chinach od dawna trwa wojna z Internetem, a Google czy Facebook nie maj\u0105 tam prawa wst\u0119pu. W Korei P\u00f3\u0142nocnej mo\u017cna korzysta\u0107 jedynie z przegl\u0105darki Red Star Os, stworzonej oczywi\u015bcie na potrzeby re\u017cimu i kontrolowanej przez w\u0142adze. Wolne media we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie to nadal luksus. Wiedz\u0105 o tym ludzie z Rosji, gdzie krytyka Putina ko\u0144czy si\u0119 w wi\u0119zieniu, rozumiej\u0105 to ludzie na Bia\u0142orusi czy na W\u0119grzech. Wsz\u0119dzie tam, gdzie w\u0142adza brutalnie modeluje obywatelkom i obywatelom \u015bwiat, limitowane s\u0105 wolne media, a tak\u017ce literatura czy dost\u0119p do kultury.<\/p>\n\n\n\n
Wsp\u00f3\u0142czesne my\u015blenie totalitarne ma ju\u017c wypracowane narz\u0119dzia. Nale\u017cy przej\u0105\u0107 s\u0105downictwo, zastraszy\u0107 nauczycieli i nauczycielki, narzuci\u0107 odpowiedni\u0105 literatur\u0119 jako szkolne lektury, wycinaj\u0105c to, co przeszkadza\u0142oby w zniewalaniu umys\u0142\u00f3w, no i oczywi\u015bcie opanowa\u0107 media. Wprawdzie w dobie Internetu zadanie jest ciut trudniejsze, ale przyk\u0142ad Chin czy Korei dostarcza modeli post\u0119powania. Wystarczy nieco pomajstrowa\u0107 przy konstytucji, ca\u0142y czas dbaj\u0105c o \u201ehodowl\u0119\u201d nowych, podporz\u0105dkowanych obywateli i obywatelek, wystarczy odsun\u0105\u0107 od pracy niepokornych s\u0119dzi\u00f3w, wystarczy zastraszy\u0107 i\u2026 gotowe.<\/p>\n\n\n\n
W naszym kraju mamy d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119 walki z cenzur\u0105. Polki i Polacy od czas\u00f3w zabor\u00f3w nauczyli si\u0119 tej specyficznej gry w chowanego. W PRL kwit\u0142a sztuka aluzji, niedom\u00f3wie\u0144, \u017cart\u00f3w, gier s\u0142ownych. Napis \u201eruskich brak\u201d w barze mlecznym szybko stawa\u0142 si\u0119 hitem dnia (m\u0142odszych czytelnik\u00f3w felietonu odsy\u0142am do rodzic\u00f3w lub dziadk\u00f3w b\u0105d\u017a do film\u00f3w Barei). Jak d\u0142ugo jednak mo\u017cna bawi\u0107 si\u0119 w aluzje? Wprawdzie wyborcy PiS\u2011u zostali u\u015bpieni opowie\u015bciami o ONYCH, co to chc\u0105 zgenderowa\u0107, zelgiebeci\u0107 czy zekologizowa\u0107, wprawdzie rz\u0105dz\u0105cy tworz\u0105 wroga i problemy, kt\u00f3re potem dziarsk\u0105 na oczach swoich wiernych wyznawc\u00f3w rozwi\u0105zuj\u0105, ale i tak doszli\u015bmy do \u015bciany. Lex TVN to kolejny krok ku przesz\u0142o\u015bci. I tak jeste\u015bmy ju\u017c na drodze wstecz. Gdy Europa i \u015bwiat przejmuj\u0105 si\u0119 kryzysem klimatycznym czy kryzysem ekonomicznym zwi\u0105zanym z pandemi\u0105, my rado\u015bnie biegniemy w wiek XIX: z cenzur\u0105, z cnotami niewie\u015bcimi, z nieufno\u015bci\u0105 do innych spo\u0142ecze\u0144stw, z zamkni\u0119tymi granicami.<\/p>\n\n\n\n
Dzisiaj zaczynaj\u0105 si\u0119 protesty w obronie wolno\u015bci medi\u00f3w. Ale to walka o co\u015b wi\u0119cej. Pami\u0119tajmy, \u017ce po wy\u0142\u0105czeniu telewizji i Internetu b\u0119dziemy mie\u0107 gotowy indeks autor\u00f3w, autorek i ksi\u0105g zakazanych, b\u0119dziemy mie\u0107 kontrolowan\u0105 sztuk\u0119 i nauk\u0119. Po przej\u0119ciu s\u0105d\u00f3w, szk\u00f3\u0142 i uniwersytet\u00f3w nic opr\u00f3cz podziemia nam nie pozostanie. Pytanie tylko, czy chcemy raz jeszcze odrabia\u0107 t\u0119 lekcj\u0119 historii. Pytanie tylko, czy kto\u015b jeszcze nam pomo\u017ce w nadawaniu audycji Wolnej Europy. Europa zaczyna by\u0107 nami zm\u0119czona. Ju\u017c s\u0142ycha\u0107 g\u0142osy, \u017ce skoro tak bardzo nie podoba nam si\u0119 Unia Europejska, to nikt nas w niej na si\u0142\u0119 nie trzyma. Tylko czy sami wytrzymamy to wszystko, co nadci\u0105ga?<\/p>\n\n\n\n
Felieton jest wyrazem opinii autorki. Nie prezentuje stanowiska ZR Ma\u0142opolskie<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dzisiejszy felieton po\u015bwi\u0119cony jest wolno\u015bci s\u0142owa oraz wolnym mediom. Historia niestety lubi si\u0119 powtarza\u0107 i tak si\u0119 zastanawiam, czy aby sami nie pchamy si\u0119 w przesz\u0142o\u015b\u0107. Czas najwy\u017cszy doceni\u0107 wolno\u015b\u0107 my\u015blenia, wolno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 i polityczn\u0105, zanim si\u0119 oka\u017ce, \u017ce wiadomo\u015bci\u0105 dnia jest nowe odkrycie Wielkiego Prezesa.<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":19411,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-26653","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26653","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26653"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26653\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19411"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26653"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26653"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26653"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}