Pogrom w\u00a0Bia\u0142ymstoku w\u00a0roku 1906, w\u00a0Przytyku w\u00a0marcu 1936, w\u00a0Mi\u0144sku Mazowieckim w\u00a0maju 1936, w\u00a0Goni\u0105dzu, W\u0105soczu i\u00a0Rajgrodzie w\u00a01941, w\u00a0Ludmi\u0142\u00f3wce w\u00a01942\/43, w\u00a0My\u015blenicach i\u00a0Kra\u015bniku w\u00a01943. Pogrom zbieg\u0142ych z\u00a0obozu zag\u0142ady na Lubelszczy\u017anie w\u00a01944, pogrom w\u00a0Krakowie 11 sierpnia 1945. Wymordowanie dwudziestu kobiet \u017cydowskiego pochodzenia w\u00a0Bzurach w\u00a01941, mord w\u00a0Szczuczynie w\u00a0tym samym roku. Pogrom w\u00a0Radzi\u0142owie w\u00a01941, o\u00a0przebiegu charakterystycznym dla tamtego okresu. Po ataku Niemiec na ZSRR zacz\u0119li do Radzi\u0142owa \u015bci\u0105ga\u0107 ludzie spragnieni zemsty na \u017bydach za rzekom\u0105 kolaboracj\u0119 z\u00a0okupantem. Niekt\u00f3rych mieszka\u0144c\u00f3w \u017cydowskich zakatowano na \u015bmier\u0107 okutymi pa\u0142kami w\u00a0ich w\u0142asnych domach lub na ulicy, wi\u0119kszo\u015b\u0107 spalono \u017cywcem w\u00a0stodole. Tak jak w\u00a0Jedwabnem.<\/p>\n\n\n\n
O\u00a0pogromach pisano wiele. Danych historycznych, opowie\u015bci \u015bwiadk\u00f3w i\u00a0\u015bwiadki\u0144 jest ogrom. Propaganda narodowc\u00f3w w\u00a0okresie mi\u0119dzywojennym doprowadzi\u0142a do eskalacji nienawi\u015bci wobec \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rych nie traktowano jako polskich obywateli i\u00a0obywatelki, ale jako \u201eszkodnik\u00f3w\u201d, \u201ekaraluch\u00f3w\u201d, \u201eelement antypolski\u201d. Cz\u0119sto te\u017c ataki by\u0142y przejawem t\u0119pej zazdro\u015bci, ch\u0119ci przej\u0119cia mienia \u017cydowskiego, wzbogacenia si\u0119 dzi\u0119ki rzekomym kosztowno\u015bciom posiadanym przez \u017byd\u00f3w (d\u0142ugo w\u00a0Polsce kr\u0105\u017cy\u0142 mit ogromnego bogactwa spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej).<\/p>\n\n\n\n
Ju\u017c raport Morgenthaua z\u00a03\u00a0pa\u017adziernika 1919 roku pokazuje dobitnie, \u017ce w\u00a0Polsce panowa\u0142y nastroje antysemickie, a\u00a0do incydent\u00f3w, takich jak pobicie \u017byd\u00f3w i\u00a0niszczenie ich mienia, dochodzi\u0142o do\u015b\u0107 cz\u0119sto. Prasa narodowc\u00f3w nieustannie oskar\u017ca\u0142a \u017byd\u00f3w o\u00a0spiskowanie i\u00a0dzia\u0142ania antypolskie. Legendy miejskie m\u00f3wi\u0142y o\u00a0porywaniu i\u00a0mordowaniu katolickich dzieci (przerabianiu ich na mac\u0119). Norm\u0105 tamtych czas\u00f3w by\u0142y getta \u0142awkowe, dyskryminacja i\u00a0raz po raz og\u0142aszana konieczno\u015b\u0107 utworzenia osobnych dzielnic \u017cydowskich.<\/p>\n\n\n\n
W\u00a0tym roku w\u00a0obchodach upami\u0119tniaj\u0105cych pogrom w\u00a0Jedwabnem udzia\u0142 wzi\u0105\u0142 doradca prezydenta RP ds. polityki zagranicznej Pawe\u0142 Czerwi\u0144ski, ale nie prezydent Rzeczpospolitej Polskiej. Przyby\u0142 reprezentant Rady Ministr\u00f3w sekretarz ds. polityki europejskiej, ale nie premier naszego kraju. W\u00a0zasadzie zabrak\u0142o najwa\u017cniejszych przedstawicieli polskiego rz\u0105du. Anna Zalewska, jeszcze jako ministra edukacji, nie by\u0142a w\u00a0stanie powiedzie\u0107, kto zabi\u0142 polskich \u017byd\u00f3w w\u00a0Jedwabnem. Po paru minutach m\u0119ki wyduka\u0142a, \u017ce mordu dokonali jacy\u015b ludzie. Jan \u017baryn najpierw jako senator PiS, a\u00a0nast\u0119pnie jako dyrektor Instytutu Dziedzictwa My\u015bli Narodowej im. Romana Dmowskiego i\u00a0Ignacego Jana Paderewskiego rozmywa win\u0119 polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa, m\u00f3wi\u0105c o\u00a0\u201ere\u017cyserii\u201d pogromu przez Niemc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Ma\u0142e dziecko dowiaduje si\u0119, \u017ce istniej\u0105 magiczne s\u0142owa \u201eprosz\u0119\u201d, \u201edzi\u0119kuj\u0119\u201d, \u201eprzepraszam\u201d. Trzy s\u0142owa, kt\u00f3re buduj\u0105 relacje mi\u0119dzyludzkie. Trzy podstawowe zwroty, bez kt\u00f3rych nasze \u017cycie by\u0142oby pe\u0142ne przemocy i\u00a0napi\u0119\u0107. W\u00a0polskiej polityce historycznej zabrak\u0142o tych s\u0142\u00f3w. Wygra\u0142a arogancja, negowanie lub pomijanie fakt\u00f3w. Zamiast poprosi\u0107 historyk\u00f3w i\u00a0polityk\u00f3w, by przeprowadzili porz\u0105dn\u0105 dyskusj\u0119 o\u00a0naszych relacjach spo\u0142ecznych, zamyka si\u0119 ludziom usta. Jan Tomasz Gross po swoich publikacjach sta\u0142 si\u0119 wrogiem numer jeden wyznawc\u00f3w mitu o\u00a0polskim heroizmie i\u00a0oddaniu \u201ewielkim sprawom\u201d. Zamiast czu\u0107 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 wobec ludzi, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 nam przebaczy\u0107 pomimo ran, jakie zadano ich narodowi, ci\u0105gle widzimy w\u00a0nich wrog\u00f3w. Zamiast przeprosi\u0107, wolimy krzycze\u0107, \u017ce to Polki i\u00a0Polacy gin\u0119li podczas II\u00a0wojny \u015bwiatowej. Gin\u0119li, owszem, ale byli to r\u00f3wnie\u017c polscy \u017bydzi i\u00a0Romowie, gin\u0119li te\u017c przedstawiciele mniejszo\u015bci narodowych takich jak niemiecka czy holenderska, gin\u0119li ci, kt\u00f3rzy identyfikowali si\u0119 z\u00a0polsko\u015bci\u0105. My jednak wolimy nienawi\u015b\u0107, bo jest to \u0142atwy kapita\u0142 polityczny. Mo\u017cna podj\u0105\u0107 faszystowskie narracje i\u00a0m\u00f3wi\u0107 o\u00a0naszej wy\u017cszo\u015bci, czysto\u015bci, moralno\u015bci oraz o\u00a0z\u0142u tych INNYCH. Zapominamy, \u017ce ci INNI to my.<\/p>\n\n\n\n
Dlaczego zatem polski rz\u0105d w\u00a0tym roku nie wzi\u0105\u0142 udzia\u0142u w\u00a0obchodach upami\u0119tniaj\u0105cych zamordowanie polskich obywatelek i\u00a0obywateli wyznania moj\u017ceszowego? Czy chcemy wr\u00f3ci\u0107 do getta \u0142awkowego, nacjonalizmu, nienawi\u015bci i\u00a0izolacji od \u015bwiata? Czy wskazywanie wroga i\u00a0wpajanie nam niezdrowego przekonania, \u017ce nasz nar\u00f3d zawsze by\u0142 szlachetny i\u00a0wyj\u0105tkowy, nie jest kolejnym krokiem do wyprowadzenia Polski z\u00a0Unii Europejskiej i\u00a0zniszczenia demokracji? Czy nie jest to oswajanie nas z\u00a0my\u015bl\u0105, \u017ce liczy si\u0119 tylko jedna narracja, jeden spos\u00f3b patrzenia na \u015bwiat, jeden w\u00f3dz i\u00a0jego prawda?<\/p>\n\n\n\n
Ma\u0142e dziecko uczy si\u0119 ju\u017c na samym pocz\u0105tku, \u017ce \u201eprzepraszam\u201d mo\u017ce zdzia\u0142a\u0107 cuda. S\u0142\u00f3wko to otwiera drzwi do dyskusji, dialogu, porozumienia. W\u00a0\u015bwiecie napi\u0119\u0107 i\u00a0niepewno\u015bci warto rozmawia\u0107. Nasz nar\u00f3d potrzebuje spojrze\u0107 prawdzie w\u00a0oczy: nie byli\u015bmy \u201eChrystusem narod\u00f3w\u201d, nie byli\u015bmy \u015bwi\u0119ci, w\u00a0naszej historii jest wiele z\u0142a. Wa\u017cne, by zrozumie\u0107 to z\u0142o, skonfrontowa\u0107 si\u0119 z\u00a0w\u0142asn\u0105 win\u0105 \u2013 po to, by by\u0107 lepszymi lud\u017ami, nie pope\u0142nia\u0107 starych b\u0142\u0119d\u00f3w, wiedzie\u0107, kiedy zaczynamy by\u0107 niebezpieczni, m\u00f3c rozwija\u0107 si\u0119 moralnie. Moralno\u015b\u0107 jednostek i\u00a0narod\u00f3w polega dok\u0142adnie na tym, \u017ce umie si\u0119 dostrzec, co w\u00a0nas z\u0142ego. O\u00a0dobre strony nie trzeba a\u017c tak bardzo si\u0119 upomina\u0107. Kiedy si\u0119 przeprosi, dobro samo przychodzi. \u201ePrzepraszam\u201d to pi\u0119kne s\u0142owo, od niego wiele si\u0119 zaczyna.<\/p>\n\n\n\n
Warto pami\u0119ta\u0107, co z\u0142ego si\u0119 uczyni\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
Felieton jest wyrazem opinii autorki. Nie prezentuje stanowiska ZR Ma\u0142opolskie KOD.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ostatnie obchody upami\u0119tniaj\u0105ce mord w Jedwabnem to znak czas\u00f3w rz\u0105d\u00f3w PiS\u2011u. PiS uprawia polityk\u0119 niepami\u0119ci, fa\u0142szowania historii i poszukiwania wroga. W moim felietonie pisz\u0119 o gorzkich wydarzeniach z dziej\u00f3w Polski i o konieczno\u015bci oczyszczenia naszej \u015bwiadomo\u015bci. Warto\u015b\u0107 narodu polega nie na wygranych bitwach, ale na zdolno\u015bci zrozumienia, jakie z\u0142o wyrz\u0105dzili\u015bmy w przesz\u0142o\u015bci, oraz na tera\u017aniejszej pr\u00f3bie naprawienia krzywd.<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":19411,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-26163","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26163","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26163"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26163\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19411"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26163"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26163"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26163"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}