Od czas\u00f3w Akademii Platona, Liceum Arystotelesa i ogrod\u00f3w Epikura uniwersytet daje nam co\u015b wi\u0119cej ni\u017c sam\u0105 nauk\u0119. W szko\u0142ach od zawsze dzieje si\u0119 co\u015b niezwyk\u0142ego. Pod funkcjonuj\u0105cym od wiek\u00f3w poj\u0119ciem \u201epaideia\u201d kryje si\u0119 nie tylko przekazywanie wiedzy, ale te\u017c kszta\u0142towanie naszej egzystencji, wp\u0142ywanie na nasz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, uczenie my\u015blenia, warto\u015bci i postaw spo\u0142ecznych. To, kim jeste\u015bmy, okre\u015bla nasza wiedza.<\/p>\n\n\n\n
Wielu filozof\u00f3w dwudziestego wieku wykaza\u0142o jasno, \u017ce nauka to r\u00f3wnie\u017c w\u0142adza. Kto ma dost\u0119p do nauki, kto mo\u017ce j\u0105 kontrolowa\u0107, modelowa\u0107, zarz\u0105dza\u0107 ni\u0105, ten ma w\u0142adz\u0119. Spos\u00f3b, w jaki przedstawiamy wiedz\u0119 m\u0142odym pokoleniom, b\u0119dzie wp\u0142ywa\u0142 na ich \u017cycie, kszta\u0142towa\u0142 ich pogl\u0105dy. Wystarczy przemilcze\u0107 wk\u0142ad kobiet w tworzenie kultury, a ju\u017c ludzie z tak niepe\u0142nym wykszta\u0142ceniem b\u0119d\u0119 odczuwa\u0107 rezerw\u0119 wobec zdolno\u015bci sprawczych p\u0142ci, kt\u00f3r\u0105 dla podkre\u015blenia jej brak\u00f3w nazwie si\u0119 \u201es\u0142absz\u0105\u201d. Wystarczy usun\u0105\u0107 pewne teksty z listy szkolnych zada\u0144 i ju\u017c b\u0119dziemy mie\u0107 okrojony wgl\u0105d w histori\u0119, rozw\u00f3j kultury i naszej to\u017csamo\u015bci. Wystarczy nie powiedzie\u0107, \u017ce w\u015br\u00f3d lektur szkolnych znajduj\u0105 si\u0119 ksi\u0105\u017cki autor\u00f3w lub autorek wyznania moj\u017ceszowego, i ju\u017c \u017bydzi znikn\u0105 z pejza\u017cu kultury. Wystarczy nic nie m\u00f3wi\u0107 o homoseksualistach, biseksualistach, wystarczy milcze\u0107 o historii \u015bwiata lub przedstawia\u0107 j\u0105 wybi\u00f3rczo. Te proste triki to kastracja nauki, wycinanie i zaciemnianie obrazu. To manipulacja, jak wyrywanie zda\u0144 z kontekstu.<\/p>\n\n\n\n
W naszym kraju ten proces przejmowania nauki ju\u017c trwa. Po szko\u0142ach przyszed\u0142 czas na uniwersytety. Lista czasopism punktowanych, kt\u00f3re maj\u0105 pom\u00f3c w weryfikacji dorobku naukowego, pomija wiele pism o kulturowym czy interdyscyplinarnym charakterze. Wszystko zosta\u0142o skategoryzowane i ponumerowane, naukowcy i naukowczynie maj\u0105 pisa\u0107 w punktowo-grantowym re\u017cimie, dostosowa\u0107 si\u0119 do wymaga\u0144 zarysowanych przez ministerstwo. Szale\u0144stwo spe\u0142niania kryteri\u00f3w, brak szans na awans czy pozostanie na uczelni dla tych, kt\u00f3rzy nie mieszcz\u0105 si\u0119 w schemacie odpowiednich czasopism, wydawnictw, punkt\u00f3w i grant\u00f3w \u2013 a wszystko to w dyktaturze ministerstwa. Schemat rz\u0105dzi i zabiera wolno\u015b\u0107 tak istotn\u0105 dla rozwoju nauki, my\u015blenia i kszta\u0142towania si\u0119 \u015bwiadomo\u015bci m\u0142odych ludzi. W zasadzie tej wolno\u015bci ju\u017c nie ma.<\/p>\n\n\n\n
Aktualnie mo\u017cemy obserwowa\u0107 czystki prowadzone na Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie. Zwalniani ludzie poddawani s\u0105 presji ideologii i ministerialnych wytycznych. Kto nie wsp\u00f3\u0142pracuje, ten nie jest z nami. Niech inne uczelnie, inni naukowcy i naukowczynie zaczn\u0105 si\u0119 ba\u0107, niech wiedz\u0105, jak to wygl\u0105da, niech nawet nie protestuj\u0105, niech nawet nie my\u015bl\u0105, tylko za wszelk\u0105 cen\u0119 staraj\u0105 si\u0119 wpisa\u0107 w ministerialne zarz\u0105dzenia. Na gender studies, LGBT studies, feminizm, ekologi\u0119, ekoetyk\u0119, nauki o klimacie, nauki o kulturze spad\u0142o dziwne odium tego, co \u201eideologiczne\u201d. Najlepiej w og\u00f3le wykre\u015bli\u0107 te kierunki z programu studi\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Kto ma nauk\u0119, ten ma w\u0142adz\u0119. Kto zarz\u0105dza uczelniami, ten mo\u017ce narzuci\u0107 nam dyskurs i my\u015blenie. Nie bez przyczyny najwi\u0119kszym powodzeniem ciesz\u0105 si\u0119 w ministerialnych wytycznych publikacje obcoj\u0119zyczne. Je\u015bli naukowcy i naukowczynie nie wypracuj\u0105 nam j\u0119zyka i poj\u0119\u0107 dotycz\u0105cych spraw aktualnych, nasze spo\u0142ecze\u0144stwo nie b\u0119dzie mia\u0142o odpowiednich narracji, by opisa\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107, a wtedy wiele problem\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci nie zostanie zauwa\u017conych. Nie jestem przeciwniczk\u0105 wypowiadania si\u0119 w j\u0119zyku angielskim czy w innych j\u0119zykach obcych. Uwa\u017cam, \u017ce to bardzo wa\u017cny aspekt dzia\u0142alno\u015bci naukowej, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mo\u017cemy konfrontowa\u0107 swoje badania z osi\u0105gni\u0119ciami naukowczy\u0144 i naukowc\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata. R\u00f3wnie wa\u017cne jest jednak pisanie w j\u0119zyku polskim, tak by rozwija\u0107 w naszym spo\u0142ecze\u0144stwie \u015bwiadomo\u015b\u0107 problem\u00f3w, z jakimi przysz\u0142o nam si\u0119 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie zmaga\u0107. Ministerialne waloryzacje wskazuj\u0105ce na wy\u017cszo\u015b\u0107 angloj\u0119zycznych publikacji tworz\u0105 niebezpieczny precedens. Zablokowanie rozwoju nauki, ograniczanie jej j\u0119zyka, podporz\u0105dkowywanie uczelni ideologii to budowanie spo\u0142ecznej inercji. W PiS\u2011ie najwyra\u017aniej dobrze wiedz\u0105, \u017ce rewolucja kulturowa, spo\u0142eczna i polityczna w 1968 roku zacz\u0119\u0142a si\u0119 od uniwersyteckich kampus\u00f3w. Odrobili t\u0119 lekcj\u0119 historii. Dlatego przej\u0119cie uniwersytet\u00f3w jest ich priorytetem, czystki na UP jasno to pokazuj\u0105. Tam gdzie wyk\u0142adowcy czuj\u0105 strach, gdzie nie ma wolno\u015bci nauki i j\u0119zyka, tam nie ma wolnego spo\u0142ecze\u0144stwa. Pozostaje cisza.<\/p>\n\n\n\n
Felieton jest wyrazem opinii autorki. Nie prezentuje stanowiska ZR Ma\u0142opolskie KOD.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ostatnie wydarzenia na Uniwersytecie Pedagogicznym pokazuj\u0105, \u017ce rz\u0105dz\u0105cy podchodz\u0105 w spos\u00f3b przemy\u015blany do odbierania nam swob\u00f3d obywatelskich. Kto ma nauk\u0119, ten ma w\u0142adz\u0119. W moim felietonie pisz\u0119 o upolitycznianiu nauki i przejmowaniu uniwersytet\u00f3w, a przez to prowadzeniu d\u0142ugofalowej polityki pozbawiaj\u0105cej nas wolno\u015bci, narzucaj\u0105cej nam narracje i ideologie, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 kszta\u0142towa\u0107 wiernych wyborc\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":19411,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-25446","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25446","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25446"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25446\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19411"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25446"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25446"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25446"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}