Alegoryczne opowie\u015bci o \u015bmia\u0142ych podr\u00f3\u017cnikach maj\u0105 jakoby obrazowa\u0107 sytuacje bez wyj\u015bcia. A przecie\u017c ich bohaterowie dawali sobie rad\u0119 w konfrontacji z potworami. S\u0105 to wi\u0119c raczej opowie\u015bci o wa\u017ceniu ryzyka, o rozpoznawaniu zagro\u017ce\u0144, o decyzjach niebezpiecznych, ale opartych na rachunku korzy\u015bci i strat, a nie ilustracje nieuchronno\u015bci katastrofy.<\/p>\n\n\n\n
We\u017amy tak\u0105 Scyll\u0119, okrutne monstrum, kt\u00f3re polowa\u0142o na marynarzy i porywa\u0142o ich z okr\u0119t\u00f3w \u2013 prawie jak Ho\u0142ownia czyhaj\u0105cy na biednych, nie\u015bwiadomych niebezpiecze\u0144stwa parlamentarzyst\u00f3w albo jak Zjednoczona Prawica zasadzaj\u0105ca si\u0119 na ostatnich pos\u0142\u00f3w od Kukiza\u2026 Jak czytamy, Scylla po\u017cera\u0142a swoje ofiary, ale mo\u017ce to by\u0142a tylko z\u0142a s\u0142awa, a porwani nie wracali, bo po prostu by\u0142o im u niej najlepiej na \u015bwiecie? Wed\u0142ug legendy Scylla mia\u0142a sze\u015b\u0107 g\u0142\u00f3w, a zatem mog\u0142a porwa\u0107 z pok\u0142adu co najwy\u017cej sze\u015bciu ludzi. To dlatego Odys wybra\u0142 drog\u0119 obok niej, po\u015bwi\u0119caj\u0105c swoich towarzyszy (co Odys porabia\u0142 ko\u0142o Sycylii w drodze spod Troi do Itaki, wiedz\u0105 tylko bogowie, no i nawigator Odysa). Charybda, drugi cz\u0142on tej legendarnej alternatywy, nie by\u0142a tak lito\u015bciwa ani tak pow\u015bci\u0105gliwa w swoim apetycie. Po\u017cera\u0142a ca\u0142e okr\u0119ty wraz z ich za\u0142ogami, jak \u2013 nie przymierzaj\u0105c \u2013 Obajtek nieruchomo\u015bci. \u017bycie (i mienie) zachowywali tylko ci, kt\u00f3rzy mieli szcz\u0119\u015bcie op\u0142yn\u0105\u0107 Charybd\u0119, lub Obajtka, z oddali. Cho\u0107, zdaje si\u0119, Obajtek ma wi\u0119kszy zasi\u0119g.<\/p>\n\n\n\n
Ale wracajmy do naszych chat z kraja, pozornie odleg\u0142ych od Hellady i ca\u0142ej Europy. Mamy w Sejmie kilka szalup, kt\u00f3re pr\u00f3buj\u0105 si\u0119 utrzyma\u0107 na powierzchni naszego politycznego oceanu zwanego pieszczotliwe politycznym polskim bajorem (z ca\u0142ym szacunkiem dla pana Micha\u0142a, zbie\u017cno\u015b\u0107 ma wy\u0142\u0105cznie charakter fonetyczny). Szalupami steruj\u0105 wytrawni (lub p\u00f3\u0142wytrawni) sternicy z r\u00f3\u017cnym do\u015bwiadczeniem i pomys\u0142ami na to, jak przep\u0142yn\u0105\u0107 obok morskich stwor\u00f3w. A kim s\u0105 dzi\u015b te mityczne stwory? Powiedzmy, \u017ce jeden to Europejski Fundusz Odbudowy i Rozwoju, a drugi \u2013 Krajowy Plan Odbudowy. Niby podobne, ale jak to ze stworami bywa, skutki starcia z nimi bywaj\u0105 r\u00f3\u017cne.<\/p>\n\n\n\n
Poniewa\u017c nowy Europejski Fundusz zawiera nowe instrumenty i zobowi\u0105zania, kt\u00f3rych nie uj\u0119to w traktach unijnych, wymaga ratyfikacji przez wszystkie kraje cz\u0142onkowskie. Bez tego nie wejdzie w \u017cycie. Oczywi\u015bcie, mo\u017cna by uruchomi\u0107 okrojon\u0105 wersj\u0119 Funduszu wy\u0142\u0105cznie dla kraj\u00f3w strefy euro, ale by\u0142by to faktyczny podzia\u0142 Unii na dwie cz\u0119\u015bci i by\u0107 mo\u017ce pocz\u0105tek jej ko\u0144ca, a przynajmniej pocz\u0105tek ko\u0144ca udzia\u0142u w niej Polski i W\u0119gier, mo\u017ce te\u017c Bu\u0142garii i Rumunii.<\/p>\n\n\n\n
Dodatkowym problemem dla aktualnej polskiej administracji jest presja Parlamentu Europejskiego na szybsze wdro\u017cenie mechanizm\u00f3w przestrzegania praworz\u0105dno\u015bci. O ironio, to w\u0142a\u015bnie ratyfikacja Europejskiego Funduszu Odbudowy i Rozwoju umo\u017cliwia Komisji Europejskiej zastosowanie tego mechanizmu, a na pewno gro\u017cenie nim pa\u0144stwom, kt\u00f3rzy uporczywie lekce sobie wa\u017c\u0105 zasady praworz\u0105dno\u015bci. W dodatku konstytucjonali\u015bci zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce ratyfikacja powinna si\u0119 odbywa\u0107 w trybie wi\u0119kszo\u015bci kwalifikowanej ze wzgl\u0119du na zawarte w Funduszu zobowi\u0105zania finansowe. No, ale w sprawie konkordatu te\u017c zwracali uwag\u0119, a przeg\u0142osowano go jak byle ustaw(k)\u0119 czy jaki\u015b bud\u017cet kolumnowy. Trzeba przy tym pami\u0119ta\u0107, \u017ce do zapis\u00f3w Funduszu nie da si\u0119 wprowadzi\u0107 \u017cadnych zmian, bo negocjacje mi\u0119dzy krajami cz\u0142onkowskimi a Komisj\u0105 zosta\u0142y ju\u017c dawno zako\u0144czone. W g\u0142osowaniu ratyfikacyjnym mo\u017cna by\u0107 tylko za lub przeciw. Mo\u017cna si\u0119 te\u017c wstrzyma\u0107, co de facto jest g\u0142osem przeciw, bo utrudnia osi\u0105gni\u0119cie kwalifikowanej wi\u0119kszo\u015bci. W tej sytuacji niezbyt zrozumia\u0142e jest zachowanie tych sternik\u00f3w opozycyjnych szalup, kt\u00f3rzy chc\u0105 przeci\u0105ga\u0107 dyskusj\u0119 nad g\u0142osowaniem, by co\u015b wi\u0119cej uzyska\u0107\u2026 Od kogo? Od rz\u0105du? Bo raczej nie od Komisji Europejskiej.<\/p>\n\n\n\n
Drugim \u201epotworem\u201d jest Krajowy Plan Odbudowy. Nie dziwi mnie zw\u0142oka w jego og\u0142oszeniu, bo stawiam euro przeciw \u017co\u0142\u0119dziom, \u017ce taki plan jeszcze nie istnieje. Problemy z jego mniej lub bardziej sensownym u\u0142o\u017ceniem mia\u0142aby ka\u017cda administracja. Je\u015bli z czym\u015b mo\u017cna takie przedsi\u0119wzi\u0119cie por\u00f3wna\u0107, to co najwy\u017cej z programem wykorzystania funduszy przedakcesyjnych, czyli z opracowanym w latach 2003\u20132004 Narodowym Planem Rozwoju. Teraz mamy do czynienia z podobnym wyzwaniem, tyle \u017ce rz\u0105dz\u0105cy nie dysponuj\u0105 dzi\u015b ani kadrami do jego przygotowania, ani zapleczem merytorycznym, a nawet zarysem koncepcji. Stworzenie takiego programu zgodnego z wytycznym Komisji Europejskiej oraz za\u0142o\u017ceniami zapisanymi w tre\u015bci dokument\u00f3w powo\u0142uj\u0105cych Europejski Fundusz Odbudowy i Rozwoju by\u0142oby wyzwaniem dla ka\u017cdej ekipy. Owszem, s\u0142ysza\u0142em \u017ce akurat dla tej ekipy nie ma rzeczy niemo\u017cliwych. Sugeruj\u0119 wi\u0119c, by wykonanie planu (Narodowego) zleci\u0107 zagranicznej agencji, oczywi\u015bcie w j\u0119zyku angielskim, tak by nikt z rz\u0105du nie by\u0142 w stanie wnie\u015b\u0107 poprawek. Szkopu\u0142 w tym, \u017ce ca\u0142y plan powinien by\u0107 zaakceptowany przez Sejm. W tym tkwi nasza potworna Charybda \u2013 gro\u017ana dla rz\u0105du, bo plan utworzony zgodnie z dokumentami Komisji Europejskiej oraz zapisami Europejskiego Funduszu Odbudowy i Rozwoju wydaje si\u0119 nie do przyj\u0119cia w obecnym parlamencie. Nie wystarczy napisa\u0107: \u201eZbudujemy, co si\u0119 da, i mo\u017ce nikt tego nie rozkradnie\u201d. Lektura opublikowanego projektu jest zatrwa\u017caj\u0105ca: ponad dwie\u015bcie stron g\u0142\u00f3wnie makulatury i og\u00f3lnik\u00f3w plus za\u0142o\u017cenia niemo\u017cliwe do zrealizowania. Najgorszy scenariusz wygl\u0105da\u0142by tak, \u017ce rz\u0105dz\u0105cy przepchn\u0105 plan przez Sejm, przedstawi\u0105 go Komisji Europejskiej, kt\u00f3ra zapewne po oczywistych korektach go zatwierdzi, a potem b\u0119dzie obwiniana, po trosze s\u0142usznie, o brak jego realizacji.<\/p>\n\n\n\n
Sternikom opozycyjnych szalup radzi\u0142bym jednak naciska\u0107 na ratyfikacj\u0119 Europejskiego Funduszu \u2013 ratyfikacj\u0119 bezwarunkow\u0105, bo nie da si\u0119 tam niczego dopisa\u0107 ani niczego wykre\u015bli\u0107. Trzeba przep\u0142yn\u0105\u0107 obok tej Scylli, a nu\u017c zaj\u0119ta swoimi koalicyjnymi \u0142bami nie zdo\u0142a zareagowa\u0107. Od Charybdy natomiast trzyma\u0142bym si\u0119 z daleka. Co najwy\u017cej rzuca\u0142bym jej z dystansu dopracowane k\u0105ski z projektami inwestycji czy program\u00f3w. Zje \u2013 dobrze dla nas, wypluje \u2013 trudno, ud\u0142awi si\u0119 \u2013 no, lepiej nie snu\u0107 zbyt optymistycznych wizji. Do domu droga daleka, a nie ka\u017cdy sternik to od razu Odys. W dodatku \u0142odzie przeciekaj\u0105, klimat si\u0119 zmienia, pandemia dalej w ataku. Ksi\u0105dz wini Pana, a Pan ksi\u0119dza, a nam wszystkim jednako lockout.<\/p>\n\n\n\n