{"id":24208,"date":"2021-03-19T22:47:18","date_gmt":"2021-03-19T21:47:18","guid":{"rendered":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=24208"},"modified":"2021-03-19T22:49:36","modified_gmt":"2021-03-19T21:49:36","slug":"fotosynteza-vs-spalanie-felieton-marcina-nowaka-29","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=24208","title":{"rendered":"Fotosynteza vs spalanie. Felieton Marcina Nowaka (29)"},"content":{"rendered":"\n<h4 class=\"wp-block-heading\">W&nbsp;obecnym dyskursie politycznym paliwa kopalne nazywane s\u0105 brudn\u0105 energi\u0105, od kt\u00f3rej trzeba jak najszybciej odej\u015b\u0107. Powod\u00f3w jest kilka: rosn\u0105ce koszty wydobycia, z\u0142o\u017ca umiejscowione coraz g\u0142\u0119biej i&nbsp;coraz trudniej dost\u0119pne. Praca przy ich wydobyciu i&nbsp;obr\u00f3bce jest trudna i&nbsp;szkodliwa dla zdrowia. Najcz\u0119\u015bciej jednak paliwa kopalne obwinia si\u0119 za&nbsp;wzrost CO<sub>2<\/sub> w&nbsp;atmosferze. Dwutlenek w\u0119gla jest jednym z&nbsp;gaz\u00f3w cieplarnianych, kt\u00f3ry odpowiada za&nbsp;globalne ocieplenie. Oczywi\u015bcie, nie ustaje r\u00f3wnie\u017c przekonywanie, \u017ce&nbsp;nic z\u0142ego si\u0119 nie dzieje i&nbsp;nadal mo\u017cemy spokojnie konsumowa\u0107 paliwa kopalne. Czy aby na&nbsp;pewno?<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czym s\u0105 paliwa kopalne? Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi odpowie bez k\u0142opotu, \u017ce&nbsp;do paliw tych nale\u017c\u0105 gaz ziemny, ropa naftowa oraz w\u0119giel w&nbsp;przer\u00f3\u017cnych swych odmianach. Gdyby jednak popatrze\u0107 z&nbsp;nieco szerszej perspektywy, to paliwa kopalne s\u0105 przetworzon\u0105 materi\u0105 organiczn\u0105, kt\u00f3rej spalanie dostarcza energii, g\u0142\u00f3wnie cieplnej. Podobn\u0105 materi\u0105 organiczn\u0105 jest cukier lub t\u0142uszcz, kt\u00f3ry spalany w&nbsp;ludzkich kom\u00f3rkach niejako zasila nasz organizm w&nbsp;\u017cyciow\u0105 energi\u0119. Je\u017celi za\u015b jeszcze bardziej poszerzymy nasz\u0105 perspektyw\u0119, to dojdziemy do&nbsp;wniosku, \u017ce&nbsp;materia organiczna jest tym, co tworzy\u0142o, tworzy lub b\u0119dzie tworzy\u0107 organizmy \u017cywe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cukry s\u0105 produktem ro\u015blinnym wytwarzanym przez ro\u015bliny w&nbsp;procesie fotosyntezy. Fotosynteza mo\u017ce zachodzi\u0107 w&nbsp;sprzyjaj\u0105cych warunkach dzi\u0119ki energii s\u0142onecznej. Do&nbsp;czego zmierzam? M\u00f3g\u0142bym zaryzykowa\u0107 stwierdzenie, \u017ce&nbsp;cukier jest odnawialnym \u017ar\u00f3d\u0142em energii, bo&nbsp;jest zmagazynowan\u0105 energi\u0105 s\u0142oneczn\u0105 uwalnian\u0105 w&nbsp;kom\u00f3rce w&nbsp;procesie spalania. Podobnie z&nbsp;paliwami kopalnymi. Ro\u015bliny rosn\u0105 w&nbsp;sprzyjaj\u0105cych warunkach, niejako buduj\u0105c si\u0119 w&nbsp;procesie fotosyntezy dzi\u0119ki \u017cyciodajnej energii s\u0142onecznej. P\u00f3\u017aniej w&nbsp;wyniku d\u0142ugotrwa\u0142ych proces\u00f3w geologicznych lub katastrof naturalnych zostaj\u0105 przysypane warstwami ziemi, a&nbsp;proces beztlenowego rozk\u0142adu dope\u0142nia reszty. Tak wi\u0119c paliwa kopalne sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z&nbsp;przetworzonej beztlenowo materii ro\u015blinnej. Z&nbsp;tego punktu widzenia spalanie paliw kopalnych to uwalnianie zmagazynowanej w&nbsp;nich energii s\u0142onecznej \u2013 z&nbsp;tym \u017ce&nbsp;pomi\u0119dzy okresem tworzenia, okresem magazynowania i&nbsp;okresem pozyskiwania energii mijaj\u0105 czasami tysi\u0105ce lat.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czy trzeba si\u0119 wi\u0119c niepokoi\u0107? Moim zdaniem, trzeba bi\u0107 na&nbsp;alarm.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce&nbsp;punktem wyj\u015bcia dalszych rozwa\u017ca\u0144 b\u0119dzie okres, zanim cz\u0142owiek nauczy\u0142 si\u0119 rozpala\u0107 ogie\u0144. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce&nbsp;ewoluuj\u0105cy cz\u0142owiek mia\u0142 w\u00f3wczas zerowy lub bardzo nik\u0142y wp\u0142yw na&nbsp;\u015brodowisko. Opanowanie sztuki spalania drewna zapocz\u0105tkowa\u0142o proces odzyskiwania s\u0142onecznej energii zmagazynowanej w&nbsp;drewnie. Cz\u0142owiek nie\u015bwiadomie odwr\u00f3ci\u0142 trend. Do&nbsp;tej pory uwalnianie zmagazynowanej energii powodowa\u0142y przypadkowe po\u017cary (od uderzenia pioruna, wybuchu wulkanu). Niemniej zapanowanie nad ogniem da\u0142o cz\u0142owiekowi \u017ar\u00f3d\u0142o energii, na&nbsp;kt\u00f3rym m\u00f3g\u0142 budowa\u0107 swoj\u0105 cywilizacj\u0119 \u2013 wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce&nbsp;\u017ar\u00f3d\u0142o niewyczerpane. Wraz ze wzrostem populacji ros\u0142o zapotrzebowanie na&nbsp;energi\u0119, coraz wi\u0119cej drewna, coraz wi\u0119cej wycinanych drzew. Czy jeste\u015bmy jeszcze w&nbsp;stanie wyobrazi\u0107 sobie Europ\u0119 poro\u015bni\u0119t\u0105 puszcz\u0105, kt\u00f3rej ostatnie pozosta\u0142o\u015bci znikaj\u0105 na&nbsp;naszych oczach w&nbsp;Bia\u0142owie\u017cy?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dop\u00f3ki cz\u0142owiek spala\u0142 drewno, mo\u017cna by powiedzie\u0107, \u017ce&nbsp;korzysta\u0142 z&nbsp;biomasy, bo&nbsp;spala\u0142 to, co si\u0119 odnawia\u0142o, cho\u0107 w&nbsp;nie takim samym tempie. Kiedy by\u0142em dzieckiem, przy ka\u017cdym wej\u015bciu do&nbsp;lasu znajdowa\u0142a si\u0119 tablica z&nbsp;napisem: \u201eZauwa\u017cy\u0142e\u015b po\u017car, alarmuj! Las ro\u015bnie d\u0142ugo, a&nbsp;pali si\u0119 szybko\u201d.<br \/>Bilans by\u0142 zawsze na&nbsp;minus. Dopowiedzie\u0107 nale\u017cy, \u017ce&nbsp;drewna u\u017cywano nie tylko jako \u017ar\u00f3d\u0142a energii, ale te\u017c jako elementu konstrukcyjnego. Tak jest zreszt\u0105 do&nbsp;dzi\u015b. Zapotrzebowanie na&nbsp;drewno ros\u0142o znacz\u0105co.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Drewno by\u0142o te\u017c g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em pozyskiwania energii dla maszyn w&nbsp;osiemnastowiecznej rewolucji przemys\u0142owej. Prawdziwe przy\u015bpieszenie nast\u0105pi\u0142o wraz z&nbsp;odkryciem czarnego z\u0142ota, czyli w\u0119gla, dalej ropy naftowej i&nbsp;gazu ziemnego. Nale\u017cy doda\u0107, \u017ce&nbsp;odkrycia te wi\u0105za\u0142y si\u0119 z&nbsp;malej\u0105cymi zasobami drewna, kt\u00f3re trzeba by\u0142o sprowadza\u0107 z&nbsp;coraz dalszych zak\u0105tk\u00f3w Europy.<br \/>I&nbsp;tak wkroczyli\u015bmy w&nbsp;lata szalonego post\u0119pu cywilizacyjnego. Odzyskiwanie energii s\u0142onecznej zmagazynowanej w&nbsp;paliwach kopalnych dawa\u0142o same korzy\u015bci, a&nbsp;przynajmniej takie odnoszono wra\u017cenie. Pocz\u0105tkowo paliwa kopalne by\u0142y na&nbsp;wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki i&nbsp;praktycznie nie nale\u017ca\u0142y do&nbsp;nikogo. Udoskonalano wci\u0105\u017c proces ich spalania, poprawiaj\u0105c efektywno\u015b\u0107, a&nbsp;post\u0119p technologiczny doprowadzi\u0142 do&nbsp;wci\u015bni\u0119cia procesu spalania do&nbsp;wielu urz\u0105dze\u0144 (np. kosiarki spalinowej czy pi\u0142y motorowej), \u015brodk\u00f3w lokomocji (np. poci\u0105gu, statku, samolotu, samochodu, motocykla, motoroweru, quada) i&nbsp;gospodarstw domowych (np. pieca, kuchenki gazowej, centralnego ogrzewania, podgrzewacza wody).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Spalanie uwalnia energi\u0119 ciepln\u0105, a&nbsp;cz\u0142owiek nauczy\u0142 si\u0119 j\u0105 zamienia\u0107 na&nbsp;inne formy energii \u2013 energi\u0119 kinetyczn\u0105 czy energi\u0119 elektryczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Skoro spalanie nie jest niczym innym jak odzyskiwaniem zmagazynowanej energii s\u0142onecznej, to niby czemu jest to szkodliwe?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0142o\u0144ce w&nbsp;ka\u017cdej chwili o\u015bwietla po\u0142ow\u0119 naszej planety, dostarczaj\u0105c energii. Od momentu, gdy nauczyli\u015bmy si\u0119 spala\u0107 drewno, a&nbsp;zw\u0142aszcza spala\u0107 paliwa kopalne, dostarczamy ponownie do&nbsp;obiegu t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 energii s\u0142onecznej, kt\u00f3ra ju\u017c kiedy\u015b o\u015bwietla\u0142a i&nbsp;ogrzewa\u0142a nasz\u0105 planet\u0119, a&nbsp;kt\u00f3ra zosta\u0142a zmagazynowana dzi\u0119ki fotosyntezie. Ilo\u015b\u0107 energii w&nbsp;systemie ro\u015bnie. Przek\u0142ada si\u0119 to bezpo\u015brednio na&nbsp;wzrost dynamiki mas powietrza. W&nbsp;lutym mieli\u015bmy fal\u0119 siarczystych mroz\u00f3w, po&nbsp;kt\u00f3rej nast\u0105pi\u0142 niemal natychmiastowy powiew lata. Prognozy pokazuj\u0105, \u017ce&nbsp;pod koniec marca mo\u017cemy do\u015bwiadczy\u0107 kolejnej takiej anomalii. Coraz bardziej gwa\u0142towne burze, coraz pot\u0119\u017cniejsze huragany. Opady coraz obfitsze, susze coraz bardziej dotkliwe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednorazowa reakcja fotosyntezy z&nbsp;glukoz\u0105 wi\u0105\u017ce sze\u015b\u0107 cz\u0105steczek dwutlenku w\u0119gla i&nbsp;sze\u015b\u0107 cz\u0105steczek wody w&nbsp;jedn\u0105 cz\u0105steczk\u0119 glukozy, uwalniaj\u0105c przy tym sze\u015b\u0107 cz\u0105steczek tlenu, zgodnie z&nbsp;zapisem sumarycznym:<br \/>6H<sub>2<\/sub>O&nbsp;+ 6CO<sub>2<\/sub> + h\u03bd (energia \u015bwietlna) \u2192 C<sub>6<\/sub>H<sub>12<\/sub>O<sub>6<\/sub> + 6O<sub>2<\/sub>\u2191<br \/>Proces ten wymaga dostarczenia energii. Spalanie metanu, etanu, propanu i&nbsp;butanu (gaz\u00f3w ziemnych) przebiega wed\u0142ug wzor\u00f3w:<br \/>CH<sub>4<\/sub> + 2O<sub>2<\/sub> \u2192 CO<sub>2<\/sub> + 2H<sub>2<\/sub>O<br \/>Jedna cz\u0105steczka metanu \u0142\u0105czy si\u0119 z&nbsp;dwiema cz\u0105steczkami tlenu, daj\u0105c cz\u0105steczk\u0119 dwutlenku w\u0119gla i&nbsp;dwie cz\u0105steczki wody.<br \/>2C<sub>2<\/sub>H<sub>6<\/sub> + 7O<sub>2<\/sub> \u2192 4CO<sub>2<\/sub> + 6H<sub>2<\/sub>O<br \/>Dwie cz\u0105steczki etanu \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 z&nbsp;siedmioma cz\u0105steczkami tlenu, daj\u0105c cztery cz\u0105steczki dwutlenku w\u0119gla i&nbsp;sze\u015b\u0107 cz\u0105steczek wody.<br \/>C<sub>3<\/sub>H<sub>8<\/sub> + 5O<sub>2<\/sub> \u2192 3CO<sub>2<\/sub> + 4H<sub>2<\/sub>O<br \/>Cz\u0105steczka propanu \u0142\u0105czy si\u0119 z&nbsp;pi\u0119cioma cz\u0105steczkami tlenu, daj\u0105c trzy cz\u0105steczki dwutlenku w\u0119gla i&nbsp;cztery cz\u0105steczki wody.<br \/>2C<sub>4<\/sub>H<sub>10<\/sub> + 13O<sub>2<\/sub> \u2192 8CO<sub>2<\/sub>+ 10H<sub>2<\/sub>O<br \/>Dwie cz\u0105steczki butanu \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 z&nbsp;trzynastoma cz\u0105steczkami tlenu, daj\u0105c osiem cz\u0105steczek dwutlenku w\u0119gla i&nbsp;dziesi\u0119\u0107 cz\u0105steczek wody.<br \/>Benzyny i&nbsp;oleje to w\u0119glowodory o&nbsp;\u0142a\u0144cuchach do&nbsp;szesnastu atom\u00f3w w\u0119gla. Im d\u0142u\u017cszy \u0142a\u0144cuch w\u0119glowodorowy, tym wi\u0119cej potrzebuje tlenu, aby m\u00f3c w&nbsp;efektywny spos\u00f3b odzyska\u0107 zmagazynowan\u0105 energi\u0119 s\u0142oneczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Spalanie paliw organicznych jest procesem odwrotnym do&nbsp;fotosyntezy. Uzyskujemy zmagazynowan\u0105 energi\u0119, ale te\u017c uwalniamy dwutlenek w\u0119gla i&nbsp;wod\u0119. O&nbsp;ile wszyscy skupiaj\u0105 si\u0119 na&nbsp;ilo\u015bciach emitowanego CO<sub>2<\/sub>, o&nbsp;tyle powstaj\u0105c\u0105 w&nbsp;procesie spalania wod\u0119 zupe\u0142nie si\u0119 pomija, uwa\u017ca si\u0119 j\u0105 za&nbsp;nieszkodliw\u0105. Zamieniamy \u017cyciodajny tlen atmosferyczny na&nbsp;dwutlenek w\u0119gla oraz wod\u0119. Nie tylko dostarczamy dodatkow\u0105 energi\u0119 ciepln\u0105, ale te\u017c zmieniamy proporcje tlenu i&nbsp;dwutlenku w\u0119gla oraz podnosimy poziom wody. Spalanie paliw kopalnych po&nbsp;cz\u0119\u015bci odpowiada za&nbsp;wzrost poziomu m\u00f3rz i&nbsp;ocean\u00f3w. Paliwa kopalne zawieraj\u0105 te\u017c wiele innych zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych, dlatego ich spalanie powoduje powstawanie innych truj\u0105cych tlenk\u00f3w i&nbsp;py\u0142\u00f3w zawieszonych (Pm1, Pm2.5, Pm10)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W&nbsp;ca\u0142ym 2020 roku zu\u017cycie ropy i&nbsp;paliw p\u0142ynnych na&nbsp;\u015bwiecie powinno wynie\u015b\u0107 \u015brednio 92,5 miliona bary\u0142ek dziennie (szacunki z&nbsp;lipca 2020). Jedna bary\u0142ka ropy naftowej dziennie to oko\u0142o 50 ton ropy rocznie, czyli w&nbsp;tylko jednym 2020 roku zosta\u0142o zu\u017cyte \u2013 w&nbsp;wi\u0119kszo\u015bci spalone \u2013 oko\u0142o 4,625 biliona ton paliw kopalnych. Ile potrzeba do&nbsp;tego tlenu? Ile zostaje wyemitowane dwutlenku w\u0119gla, ile dodatkowej wody wpompowane w&nbsp;otoczenie, by w&nbsp;wi\u0119kszo\u015bci sp\u0142yn\u0105\u0107 do&nbsp;ocean\u00f3w? Ile uwalnia si\u0119 szkodliwych gaz\u00f3w i&nbsp;py\u0142\u00f3w, kt\u00f3re opadn\u0105 z&nbsp;deszczem na&nbsp;ziemi\u0119, w&nbsp;tym na&nbsp;pola uprawne?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Te niekorzystne trendy wzmacniane s\u0105 przez ci\u0105g\u0142e zmniejszanie si\u0119 obszar\u00f3w zielonych, wycink\u0119 las\u00f3w, betonowanie, asfaltowanie i&nbsp;zabudowywanie coraz rozleglejszych teren\u00f3w. Ograniczamy fotosyntez\u0119 i&nbsp;wzmacniamy spalanie. Spalamy coraz wi\u0119cej i&nbsp;coraz szybciej. Spalamy nie tylko drewno i&nbsp;paliwa kopalne, ale te\u017c odpady (i to cz\u0119sto pod go\u0142ym niebem), nadwy\u017ck\u0119 wyprodukowanych ubra\u0144 oraz wyschni\u0119t\u0105 zim\u0105 traw\u0119, zgrabione jesieni\u0105 li\u015bcie, s\u0142om\u0119 pozostaj\u0105c\u0105 po&nbsp;produkcji rolniczej, nie pozwalaj\u0105c, aby rozk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 materia organiczna u\u017cy\u017ania\u0142a gleb\u0119. Posuwamy si\u0119 te\u017c do&nbsp;palenia zwierz\u0105t, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych rozprzestrzenia si\u0119 wirus, a&nbsp;i ludzkie zw\u0142oki s\u0105 palone, pozostawiaj\u0105c garstk\u0119 bezu\u017cytecznego popio\u0142u.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u017byjemy w&nbsp;cywilizacji spalania, podgrzewaj\u0105c nasz\u0105 planet\u0119 i&nbsp;zmieniaj\u0105c stopniowo sk\u0142ad atmosfery. Tlen to tylko 20% atmosfery, a&nbsp;zawdzi\u0119czamy go ro\u015blinom i&nbsp;fotosyntezie. Tymczasem kr\u00f3lestwo ro\u015blin ma si\u0119 coraz gorzej \u2013 zar\u00f3wno na&nbsp;l\u0105dzie, jak i&nbsp;w wodzie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Paliwa kopalne s\u0105 odnawialn\u0105 form\u0105 energii, ale tak\u0105, kt\u00f3ra odnawia si\u0119 bardzo d\u0142ugo i&nbsp;tylko w&nbsp;sprzyjaj\u0105cych warunkach. Ile musi up\u0142yn\u0105\u0107 czasu, by ro\u015blinno\u015b\u0107 na&nbsp;powr\u00f3t zwi\u0105za\u0142a uwolniony dwutlenek w\u0119gla i&nbsp;wod\u0119? Od czasu rewolucji przemys\u0142owej w&nbsp;spos\u00f3b istotny wp\u0142ywamy na&nbsp;nasz\u0105 planet\u0119. Wytr\u0105camy j\u0105 ze stanu wzgl\u0119dnej r\u00f3wnowagi, uruchamiaj\u0105c globalne procesy, nad kt\u00f3rymi nie b\u0119dziemy w&nbsp;stanie zapanowa\u0107 nawet przy galopuj\u0105cym post\u0119pie technologicznym. Czasami zastanawiam si\u0119, czy pod\u0105\u017camy w&nbsp;kierunku gor\u0105cej Wenus czy zimnego Marsa. Obie planety powinny by\u0107 dla nas przestrog\u0105. Obie ja\u0142owe, bo&nbsp;ich atmosfery sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 prawie wy\u0142\u0105cznie z&nbsp;dwutlenku w\u0119gla.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest jednak nadzieja, a&nbsp;jest ni\u0105 ludzka zmy\u015blno\u015b\u0107, inteligencja, kreatywno\u015b\u0107 i&nbsp;innowacyjno\u015b\u0107. Je\u017celi z&nbsp;takim zapa\u0142em i&nbsp;determinacj\u0105 niszczymy ziemsk\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107, mo\u017cemy z&nbsp;r\u00f3wn\u0105 determinacj\u0105 budowa\u0107 cywilizacj\u0119 opart\u0105 na&nbsp;innym ni\u017c spalanie procesie pozyskiwania energii. Dzi\u015b jeste\u015bmy \u015bwiadomi, dzi\u015b mamy wyb\u00f3r, dzi\u015b mamy jeszcze \u015brodki i&nbsp;mo\u017cliwo\u015bci\u2026<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Felieton jest wyrazem opinii autora. Nie prezentuje stanowiska ZR Ma\u0142opolskie KOD.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W obecnym dyskursie politycznym paliwa kopalne nazywane s\u0105 brudn\u0105 energi\u0105, od kt\u00f3rej trzeba jak najszybciej odej\u015b\u0107. Powod\u00f3w jest kilka: rosn\u0105ce koszty wydobycia, z\u0142o\u017ca umiejscowione coraz g\u0142\u0119biej i coraz trudniej dost\u0119pne. Praca przy ich wydobyciu i obr\u00f3bce jest trudna i szkodliwa dla zdrowia. Najcz\u0119\u015bciej jednak paliwa kopalne obwinia si\u0119 za wzrost CO<sub>2<\/sub> w atmosferze. Dwutlenek w\u0119gla jest jednym z gaz\u00f3w cieplarnianych, kt\u00f3ry odpowiada za globalne ocieplenie. Oczywi\u015bcie, nie ustaje r\u00f3wnie\u017c przekonywanie, \u017ce nic z\u0142ego si\u0119 nie dzieje i nadal mo\u017cemy spokojnie konsumowa\u0107 paliwa kopalne. Czy aby na pewno? <\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":18827,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-24208","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24208","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24208"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24208\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18827"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24208"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24208"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24208"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}