Polskie konstytucje by\u0142y dzie\u0142em mason\u00f3w, jakobin\u00f3w, socjalist\u00f3w, komunist\u00f3w i postkomunist\u00f3w. Przynajmniej te sensowne, pozytywne. Co prawda, nie mia\u0142y szcz\u0119\u015bcia, nie zdobywa\u0142y powszechnego poparcia ani nie budzi\u0142y pos\u0142uchu. O ironio, jedyna, kt\u00f3r\u0105 przyj\u0119to w referendum, jest ignorowana od nast\u0119pnego dnia po jej zaaprobowaniu.<\/p>\n\n\n\n
\u015awi\u0119to Konstytucji ustanowiono, by uczci\u0107 konstytucj\u0119 wprowadzon\u0105 w trybie zamachu stanu. Konstytucj\u0119, kt\u00f3ra ani razu nie by\u0142a skuteczna i kt\u00f3rej wypar\u0142 si\u0119 kr\u00f3l, jej or\u0119downik. Konstytucj\u0119, kt\u00f3r\u0105 stawiano sobie za wz\u00f3r dwie\u015bcie lat temu, ale kt\u00f3ra zawsze by\u0142a martwa.<\/p>\n\n\n\n
Jej losy podzieli\u0142a nast\u0119pna konstytucja, uchwalona w 1921 roku. Teoretycznie dzia\u0142a\u0142a przez cztery lata, praktycznie prawie wcale. By\u0142a zbyt demokratyczna, zbyt socjalna, zbyt nowoczesna \u2013 o wiele nowocze\u015bniejsza ni\u017c dzisiejsza Nowoczesna. Potem przysz\u0142a Bereza Kartuska i proces brzeski.
Kolejn\u0105 ustaw\u0119 zasadnicz\u0105 przygotowali majowi zamachowcy dla swojego Marsza\u0142ka. Te\u017c chyba by\u0142a przekl\u0119ta. Uchwalono j\u0105 w kwietniu 1935 roku, a ju\u017c w maju Pi\u0142sudski zmar\u0142 i nie zd\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 ni\u0105 nacieszy\u0107. Jak si\u0119 okaza\u0142o, r\u00f3wnie\u017c mia\u0142a dzia\u0142a\u0107 przez cztery lata.<\/p>\n\n\n\n
Wybuch\u0142a wojna, rz\u0105d uciek\u0142 przez Zaleszczyki. Hitlerowcy wprowadzili swoje porz\u0105dki. Gdy w 1945 roku uciekali przed Armi\u0105 Czerwon\u0105, razem z nimi maszerowa\u0142a Brygada \u015awi\u0119tokrzyska i inni wykl\u0119ci.<\/p>\n\n\n\n
Po wielkiej wojnie pojawi\u0142a si\u0119 uchwalona przez parti\u0119 robotnicz\u0105 demokratyczna konstytucja raczej nie ca\u0142kiem demokratycznego pa\u0144stwa, cho\u0107 mo\u017ce bardziej sprawiedliwego ni\u017c to dzisiejsze. Cz\u0119\u015b\u0107 konstytucyjnych zapis\u00f3w by\u0142a martwa, cz\u0119\u015b\u0107 to by\u0142y marzenia, a cz\u0119\u015b\u0107 pozwala\u0142a dzia\u0142a\u0107 nowym w\u0142adzom.<\/p>\n\n\n\n
Konstytucja z 1997 roku jest naj\u0142adniejsza ze wszystkich polskich konstytucji. Pi\u0119knie uchwalona. Przyj\u0119ta w referendum, cho\u0107 wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa wydawa\u0142a si\u0119 oboj\u0119tna. Wi\u0119ksze poparcie spo\u0142eczne zyska\u0142 w referendum akces do Unii Europejskiej \u2013 mo\u017ce dlatego, \u017ce referendum unijne jako jedyne z dotychczasowych trwa\u0142o dwa dni. Niestety, wszyscy od pocz\u0105tku staraj\u0105 si\u0119 t\u0119 konstytucj\u0119 omija\u0107 albo wprost \u0142ama\u0107, wczoraj, dzi\u015b i zapewne jeszcze nie raz w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u015b rz\u0105dz\u0105 ci, kt\u00f3rzy od zawsze byli tej konstytucji przeciwni. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce s\u0105 wierni sobie, a nie konstytucji, prawu czy innym normatywnym imponderabiliom. Sami wzi\u0119li ten narodowy kaduceusz polski i m\u0105c\u0105 nim wod\u0119. Przy dzisiejszych majsterklepkach od prawa prof. Falandysz m\u00f3g\u0142by uchodzi\u0107 za wz\u00f3r rygoryzmu prawnego.<\/p>\n\n\n\n
Czeka nas wi\u0119c w przysz\u0142o\u015bci \u2013 oby niedalekiej \u2013 kolejny proces pisania, uzgadniania i uchwalania konstytucji. B\u0119dziemy bogatsi o bolesne do\u015bwiadczenia i, mam nadziej\u0119, m\u0105drzejsi.<\/p>\n\n\n\n