Dobrze jest na pocz\u0105tku tekstu nawi\u0105za\u0107 do autorytet\u00f3w albo nawet i wieszcz\u00f3w \u2013 i lepiej oczywi\u015bcie do dw\u00f3ch ni\u017c do jednego. Korzystam z przyk\u0142adu wieszcza, notabene te\u017c Adama, kt\u00f3ry wykorzysta\u0142 (przepraszam za mo\u017ce nieco wieloznaczne sformu\u0142owanie) wieszcza Jana. Nie o ojczy\u017anie jednak dzi\u015b b\u0119dzie utraconej, nie o zdrowiu, ale o nauce. Tyle \u017ce z nauk\u0105 jest tak, \u017ce jej straty mo\u017cna nawet nie zauwa\u017cy\u0107, bo nie b\u0119dzie nikogo, kto by to umia\u0142 stwierdzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Koniec nauki nie wszyscy zauwa\u017c\u0105. Ciekaw\u0105 wersj\u0119 takiego procesu mo\u017cna znale\u017a\u0107 w cyklu Fundacja Isaaca Asimowa. Zw\u0142aszcza w pierwszych (chronologicznie) tomach ameryka\u0144ski wieszcz opisuje upadek nauki jako cz\u0119\u015bci kultury, cywilizacji, i jako instytucji.<\/p>\n\n\n\n
Felietoni\u015bci maj\u0105 prawo stawia\u0107 \u015bmia\u0142e tezy i subiektywnie dobiera\u0107 argumenty. W ko\u0144cu nie s\u0105 naukowcami, tylko tak sobie pisz\u0105 a muzom<\/em>, to raczy nie przeszkadza\u0107.<\/p>\n\n\n\n Ci, kt\u00f3rzy \u015bwiadomie \u017cyli w PRL-u, mog\u0105 si\u0119 zgodzi\u0107, \u017ce s\u0142usznie upad\u0142y system przyk\u0142ada\u0142 do nauki du\u017c\u0105 wag\u0119. Skutki bywa\u0142y r\u00f3\u017cne, jednak w wielu dziedzinach bada\u0144 naukowych \u015bcigali\u015bmy si\u0119 ze \u015bwiatow\u0105 czo\u0142\u00f3wk\u0105 lub \u015bcigali\u015bmy t\u0119 czo\u0142\u00f3wk\u0119, staraj\u0105c si\u0119 nie traci\u0107 jej z oczu.<\/p>\n\n\n\n Potem zasz\u0142a zamiana, kt\u00f3r\u0105 zauwa\u017cy\u0142aby na pewno D\u0105browska, cho\u0107 wielu nie zauwa\u017cy\u0142o. Kolejn\u0105 zmian\u0105 by\u0142 powr\u00f3t teologii na uniwersytety \u2013 nie tylko na wydzia\u0142y teologiczne, ale te\u017c do umys\u0142\u00f3w wyk\u0142adowc\u00f3w z przer\u00f3\u017cnych kierunk\u00f3w. Jak by nie patrze\u0107, teologia ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 nauk\u0105 nie ma nic wsp\u00f3lnego. Jest dla religioznawstwa mniej wi\u0119cej tym, czym homeopatia dla medycyny.<\/p>\n\n\n\n Dalsze reformy prowadz\u0105ce do komercjalizacji nauki rozwin\u0119\u0142y dwa zjawiska: grantoz\u0119 i punktoz\u0119. To akurat nie s\u0105 wy\u0142\u0105cznie polskie problemy, ale u nas zaznaczaj\u0105 si\u0119 bardzo wyra\u017anie. To zas\u0142uga pe\u0142zaj\u0105cych reform ministra Gowina.<\/p>\n\n\n\n Z szefami resortu nauki jest podobnie jak z szefami resortu zdrowia. Za ka\u017cdym razem trudno sobie wyobrazi\u0107, \u017ce mo\u017ce trafi\u0107 si\u0119 kto\u015b gorszy, a potem przychodzi kolejna dobra zmiana \u2013 i prosz\u0119, nominat daje rad\u0119, a jego poprzednika wspominamy niemal\u017ce z rozrzewnieniem. Ostatnim kwiatem, czy mo\u017ce wykwitem, polskiej nauki jest aktualny minister. Absolwent KUL\u2011u, czyli jednego z dw\u00f3ch \u2013 opr\u00f3cz toru\u0144skiej Mater od Pater Rydzyk \u2013 o\u015brodk\u00f3w dostarczaj\u0105cych elity dobrej zmianie. Od poprzednik\u00f3w r\u00f3\u017cni go niewiele, realizuje lini\u0119 kontynuacji narracji i reform, wykazuje si\u0119 natomiast silniejsz\u0105 dba\u0142o\u015bci\u0105 o siebie i sw\u00f3j wizerunek. Nowy minister og\u0142osi\u0142 now\u0105 punktacj\u0119 czasopism naukowych i prawie naukowych. Szczeg\u00f3lnie by\u0142 \u0142askaw dla pism zwi\u0105zanych z KUL\u2011em, czyli swoj\u0105 macierzyst\u0105 uczelni\u0105, oraz \u017cyczliwie publikuj\u0105cych teksty jego ministerialnej (aktualnie) wysoko\u015bci. Nie spotka\u0142o si\u0119 to z \u017cyczliwym przyj\u0119ciem spo\u0142eczno\u015bci naukowej poza spo\u0142eczno\u015bci\u0105 KUL-u, bo ta broni swojego cz\u0142owieka. Komitet Nauk Prawnych PAN pot\u0119pi\u0142 \u201earbitralne\u201d, sprzeczne z prawem dzia\u0142ania ministra. Ponad 70 czasopism dopisano, ponad 200 zosta\u0142o (prze)docenionych. Na przyk\u0142ad \u201eTeka Komisji Prawniczej PAN w Lublinie\u201d, wydawana przez absolwent\u00f3w KUL\u2011u, otrzyma\u0142a a\u017c 100 punkt\u00f3w (do tej pory mia\u0142a 40). \u201eBiuletyn Stowarzyszenia Absolwent\u00f3w i Przyjaci\u00f3\u0142 Wydzia\u0142u Prawa KUL\u201d awansowa\u0142 a\u017c o 50 punkt\u00f3w: z 20 do 70. Gdyby jeszcze zmienili nazw\u0119 na \u201ePrzegl\u0105d\u201d czy mo\u017ce nawet \u201eAlmanach\u201d, dostaliby pewnie setk\u0119. Sami wiecie, \u017ce biuletyn nie brzmi dostojnie i ministerialnie. Nie chcia\u0142bym niczego sugerowa\u0107, ale taki np. biuletyn Ministerstwa Nauki ju\u017c w chwili powstania m\u00f3g\u0142by zosta\u0107 wyceniony na co najmniej 90 punkt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n To, \u017ce dzia\u0142anie ministra jest bezprawne, od dawna nie jest \u017cadnym argumentem w sporze, bo ka\u017cdy minister ma takie w swojej tece. To, \u017ce nara\u017ca nasz kraj na \u015bmieszno\u015b\u0107, liczy si\u0119 jeszcze mniej, bo taki mamy ostatnio klimat. \u017be dobija polsk\u0105 nauk\u0119\u2026 Nikt z polityk\u00f3w specjalnie jej nie ceni\u0142 i nie ceni. To, \u017ce jeszcze nie umar\u0142a\u2026 no c\u00f3\u017c, to mo\u017ce kwestia przyzwyczajenia i zdolno\u015bci przetrwania w skrajnie niesprzyjaj\u0105cych warunkach.<\/p>\n\n\n\n Pytanie, czy polsk\u0105 nauk\u0119 da si\u0119 reanimowa\u0107 i przywr\u00f3ci\u0107 do \u017cycia w lepszych czasach (o ile takie nadejd\u0105), pozostawiam otwarte. Tym bardziej \u017ce minister zabiera si\u0119 na powa\u017cnie za przegl\u0105d program\u00f3w nauczania w szko\u0142ach, a nominowany przez niego g\u0142\u00f3wny inkwizytor \u2013 zapewne o\u015bwietlony \u015bwiat\u0142em Ewangelii i poszukuj\u0105cy prawdy \u2013 do\u0142o\u017cy stara\u0144, by absolwenci byli przygotowani w zasadzie tylko do matury z religii, o kt\u00f3rej wprowadzeniu m\u00f3wi si\u0119 ju\u017c nie tylko w ministerialnych kuluarach. Mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce nawet reaktywacja Komisji Edukacji Narodowej wraz z Towarzystwem Ksi\u0105g Elementarnych nie pomo\u017ce. Zostanie tylko zdrowie, albo i nawet nie.<\/p>\n\n\n\n
Pauperyzacja polskiej nauki \u2013 zar\u00f3wno instytucjonalna, jak i indywidualna \u2013 i marginalizacja jej znaczenia by\u0142y bezsprzecznie wynikiem przemian politycznych. Zamiast badaniami uczelnie zaj\u0119\u0142y si\u0119 produkcj\u0105 absolwent\u00f3w. By\u0142o to stosunkowo \u0142atwe, bo studenci g\u0142\u00f3wnie oczekiwali szybkiego dyplomu. Popyt stworzy\u0142 poda\u017c w postaci sieci prywatnych uczelni, kt\u00f3re dawa\u0142y zarobi\u0107 cz\u0119\u015bci kadry dydaktycznej, co z kolei sprzyja\u0142o rozwarstwieniu na uczelniach, podzia\u0142owi na cz\u0119\u015b\u0107 dochodow\u0105 i niedochodow\u0105. Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 kadry naukowo-dydaktycznej bezpowrotnie odesz\u0142a do biznesu lub na emerytury, mniej lub bardziej zas\u0142u\u017cone. Zacz\u0119to te\u017c zajmowa\u0107 si\u0119 nowymi kierunkami, kt\u00f3re w ten spos\u00f3b mog\u0142y spe\u0142ni\u0107 jedn\u0105 z definicji nauki podan\u0105 przez prof. Kotarbi\u0144skiego: wyk\u0142adano je na wy\u017cszych uczelniach.<\/p>\n\n\n\n