Tytu\u0142 dzisiejszych moich rozwa\u017ca\u0144 to cytata z opublikowanego w dziale opinii \u201eGazety Wyborczej\u201d tekstu B\u0142a\u017ceja Lenkowskiego, politologa \u2013 jak czytamy \u2013 publicysty, prezesa zarz\u0105du Fundacji Libert\u00e9! i dyrektora Igrzysk Wolno\u015bci. Z przyznanego sobie prawa Lenkowski skorzysta\u0142 w pe\u0142ni, zapewne nie po raz pierwszy i chyba nie ostatni. Sam te\u017c jestem absolwentem politologii i dziennikarstwa (kiedy\u015b studiowa\u0142o si\u0119 to razem) i coraz cz\u0119\u015bciej przychodzi mi ubolewa\u0107 nad upadkiem intelektualnym w obu tych dziedzinach.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy\u015b student\u00f3w dziennikarstwa przymuszano do zaznajomienia si\u0119 z podstawowymi doktrynami politycznymi, ekonomicznymi, prawnymi i filozoficznymi. Nie da\u0142o si\u0119 przed egzaminem zrobi\u0107 bryka z Wikipedii, trzeba by\u0142o szuka\u0107 i czyta\u0107. Przyswojenie takiej wiedzy powodowa\u0142o, \u017ce nieco trudniej by\u0142o ferowa\u0107 oceny, ale te\u017c niekt\u00f3re sprawy z \u017cycia spo\u0142ecznego wydawa\u0142y si\u0119 bardziej zrozumia\u0142e. \u00d3wczesnemu absolwentowi nie przysz\u0142oby do g\u0142owy por\u00f3wnywa\u0107 niszowego portalu, na kt\u00f3rym mo\u017cna g\u0142osi\u0107 wy\u017cszo\u015b\u0107 w\u0142asnej ideologii nad innymi i w pe\u0142ni korzysta\u0107 z prawa do m\u00f3wienia g\u0142upot, z monopolist\u0105 po\u015bredniczenia w wymianie tre\u015bci i opinii paso\u017cytuj\u0105cym na tre\u015bciach generowanych przez mniej lub bardziej naiwnych i mniej lub bardziej cynicznych u\u017cytkownik\u00f3w. Tak, oczywi\u015bcie mowa o Facebooku.<\/p>\n\n\n\n
Tematem tym zajmuje si\u0119 teraz wielu publicyst\u00f3w. Zdaniem Marka Czarnowskiego z \u201eTygodnika Przegl\u0105d\u201d Facebook nie ma dzisiaj zamiennika, chyba \u017ce kto\u015b mieszka w Chinach, gdzie z kolei nie ma Facebooka. Je\u015bli chodzi o dost\u0119p do poczty elektronicznej, zakupy w sieci czy komunikatory, zainteresowani mog\u0105 sobie wybra\u0107 operatora us\u0142ugi, acz z roku na rok mo\u017cliwo\u015b\u0107 ta si\u0119 zmniejsza. Mi\u0119dzynarodowej \u201eagory\u201d, jak\u0105 sta\u0142 si\u0119 Facebook, nie zast\u0105pi nikt i nic. \u015awiatowi (za)rz\u0105dcy uznali, \u017ce \u201erynek\u201d takich us\u0142ug nie wymaga regulacji lub nie wymaga ich jeszcze. To \u201ejeszcze\u201d min\u0119\u0142o jednak dawno temu.<\/p>\n\n\n\n
Podobnie jak regulatorzy nie zadbali o media tradycyjne, ich poziom i przekazywane tre\u015bci, tak te\u017c sp\u00f3\u017anili si\u0119 z regulacjami us\u0142ug cyfrowych. Nigdzie, nie tylko w Wielkiej Brytanii, nie wyci\u0105gni\u0119to nauczki z afery londy\u0144skiego \u201eNews of the World\u201d, sztandarowego produktu Murdocha, kt\u00f3rego pracownicy pods\u0142uchiwali, kogo si\u0119 da\u0142o. Po wykryciu skandalu Murdoch zamkn\u0105\u0142 gazet\u0119, a organy \u015bcigania \u2013 paru delikwent\u00f3w, kt\u00f3rym udowodniono przest\u0119pstwo. Portale internetowe tymczasem maj\u0105 dost\u0119p do du\u017co wi\u0119kszej wiedzy za zgod\u0105 (\u015bwiadom\u0105 lub nie) miliard\u00f3w u\u017cytkownik\u00f3w. Wiedz\u0105 t\u0105 handluj\u0105 na prawo i\u2026 wi\u0119ksze prawo, i to zapewnia im zyski \u2013 zapewne wy\u017csze od dochod\u00f3w z reklam. Od takich wp\u0142yw\u00f3w giganci zwykle nie p\u0142ac\u0105 podatk\u00f3w, dzi\u0119ki czemu mog\u0105 by\u0107 jeszcze wi\u0119ksi. Zyski za\u015b generowane s\u0105 najszybciej przez k\u0142amstwa, pom\u00f3wienia, bzdury i teorie spiskowe. Gdy Twitter wyrzuci\u0142 konto Trumpa, kurs akcji serwisu spad\u0142 na gie\u0142dzie o ponad 10%. Dochody z g\u00f3wnianych tre\u015bci okazuj\u0105 si\u0119 czystym z\u0142otem. \u0141aci\u0144ska maksyma: pecunia non olet, dorobi\u0142a si\u0119 nowego znaczenia. Im bardziej olet, tym wi\u0119ksza pecunia\u2026<\/p>\n\n\n\n
Ch\u0119tnych do zarabiania \u015bmierdz\u0105cych pieni\u0119dzy przybywa, a przy okazji, nasycaj\u0105c sieci internetowe k\u0142amstwami, mo\u017cna manipulowa\u0107 lud\u017ami, tak by osi\u0105gn\u0105\u0107 cele kampanii politycznych i wyborczych. Wed\u0142ug najnowszego raportu \u201eIndustrialized Disinformation: 2020 Global Inventory of Organized Social Media Manipulation<\/em>\u201d, opracowanego przez badaczy z Computational Propaganda Project Uniwersytetu w Oxfordzie (pisa\u0142 o nim serwis OKO.press), Polska wraz z Bia\u0142orusi\u0105, W\u0119grami, Czechami, Brazyli\u0105, Austri\u0105 i Kore\u0105 P\u00f3\u0142nocn\u0105 znalaz\u0142a si\u0119 w grupie pa\u0144stw, w kt\u00f3rych dzia\u0142aj\u0105 (rz\u0105dowe, cho\u0107 nie tylko) zespo\u0142y do manipulacji sieciowej. Znaczy si\u0119: awansowali\u015bmy. Wojna na k\u0142amstwa w sieci trwa. Przegrywaj\u0105 w niej demokracja, spo\u0142ecze\u0144stwa i pojedynczy ludzie.<\/p>\n\n\n\n \u00c0 propos spo\u0142ecze\u0144stw: jak si\u0119 okaza\u0142o, torysi w Wielkiej Brytanii niezgodnie z prawem nabyli i przetwarzali dane 10 milion\u00f3w brytyjskich wyborc\u00f3w, staraj\u0105c si\u0119 okre\u015bli\u0107 ich pochodzenie etniczne, religi\u0119 i pogl\u0105dy polityczne. Torys\u00f3w \u0142\u0105czy z Trumpem wi\u0119cej, ni\u017c by si\u0119 na poz\u00f3r wydawa\u0142o.<\/p>\n\n\n\n Na razie zwyci\u0119\u017ca bezapelacyjnie prawo do pisania g\u0142upot. Tyle \u017ce nie ma takiego prawa. Prawo do prezentowania w\u0142asnych pogl\u0105d\u00f3w jest powi\u0105zane z obowi\u0105zkiem respektowania regu\u0142 debaty, z obowi\u0105zkiem dostarczania dowod\u00f3w i argument\u00f3w. Ka\u017cdy pisz\u0105cy bzdury powinien liczy\u0107 si\u0119 z tym, \u017ce kto\u015b bzdury nazwie bzdurami. Niestety, tradycyjne media przesta\u0142y prowadzi\u0107 debaty publiczne oparte na argumentacji, cho\u0107 nominalnie podlegaj\u0105 przynajmniej kontroli s\u0105dowej. Telewizje maj\u0105 swoich regulator\u00f3w, ale nasza polska KRRiT \u015bledzi g\u0142\u00f3wnie przypadki wyst\u0119powania golizny i nieco bardziej realistycznego seksu. Wydaje te\u017c broszury \u2013 ostatnio na przyk\u0142ad wyja\u015bnia\u0142a, jak walczy\u0107 z fake newsami. Mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce cz\u0142onkowie tego organu nie czytaj\u0105 w\u0142asnych broszur. Media internetowe nie maj\u0105 jednak nawet takich marnych regulator\u00f3w, ale tylko administrator\u00f3w, w\u0142asne zasady i nieustaj\u0105cy g\u0142\u00f3d zysk\u00f3w. A tre\u015bci? Niewa\u017cne, licz\u0105 si\u0119 klikalno\u015b\u0107 i zyski\u2026<\/p>\n\n\n\n Na tym ko\u0144cz\u0119, \u017cebrz\u0105c o Wasze \u0142askawe kliki\u2026 Zysk\u00f3w nie mam, wi\u0119c nie licz\u0119. Uprzejmie prosz\u0119 natomiast o korzystanie z prawa do my\u015blenia i weryfikacji opinii.<\/p>\n\n\n\n